నిత్యశశ్చార్జవం తస్మిన్ధృతిస్తత్రైవ చ ధ్రువా। సంక్షేపతస్తపోవృద్ధైః శీలవృద్ధైశ్చ కథ్యతే
అతనిలో ఎప్పుడూ నేరుగా ఉండే స్వభావం, ధైర్యం ఉన్నాయి. తపస్సులో, మంచి స్వభావంలో వృద్ధులైన వారు అతన్ని ఇలా కీర్తిస్తారు.
గుణైరుపేతం సర్వైస్తం భగవన్ప్రబ్రవీషి మే। దోషానప్యస్య మే బ్రూహి యది సన్తీహ కేచన
భగవంతుడా, అతనిలో ఉన్న అన్ని మంచి లక్షణాలు నాకు చెప్పండి. ఏమైనా లోపాలు ఉన్నాయా? ఉంటే అవి కూడా చెప్పండి.
ఏక ఏవాస్య దోషో హి గుణానాక్రమ్య తిష్ఠతి। స చ దోషః ప్రయత్నేన న శక్యమతివర్తితుమ్
అతనికి ఒక్క లోపమే ఉంది, అది అన్ని గుణాల మధ్య నిలుస్తుంది. ఆ లోపాన్ని ఎంత ప్రయత్నించినా దాటి పోవడం సాధ్యం కాదు.
ఏకో దోషోఽస్తి నాన్యోఽస్య సోద్యప్రభృతి సత్యవాన్। సంవత్సరేణ క్షీణాయుర్దేహన్యాసం కరిష్యతి
సత్యవాన్కు ఒక్క లోపమే ఉంది, మరొకటి లేదు. ఈ రోజు నుంచి ఏడాది లోపల అతని ఆయువు తీరిపోతుంది, తన శరీరాన్ని వదిలేస్తాడు.
ఏహి సావిత్రి గచ్ఛస్వ అన్యం వరయ శోభనే। తస్య దోషో మహానేకో గుణానాక్రమ్య చ స్థితః
సావిత్రి, రా, ఇంకొకరిని ఎంచుకోమ్మా. అతనికి ఉన్న ఒక్క పెద్ద లోపం, అన్ని గుణాల కంటే మించి నిలుస్తోంది.
యథా మే భగవానాహ నారదో దేవసత్కృతః। సంవత్సరేణ సోఽల్పాయుర్దేహన్యాసం కరిష్యతి
దేవతలచే గౌరవింపబడే నారద మహర్షి నాకు చెప్పినట్లుగా, ఏడాది లోపల అతని చిన్న ఆయువు తీరిపోతుంది, తన శరీరాన్ని వదిలేస్తాడు.
సకృదంశో నిపతతి సకృత్కన్యా ప్రదీయతే। స కృదాహ దదానీతి త్రీణ్యేతాని సకృత్సకృతే
విభాగం ఒక్కసారి మాత్రమే జరుగుతుంది, కన్యను ఒక్కసారి మాత్రమే ఇస్తారు, 'ఇస్తాను' అని ఒక్కసారి మాత్రమే అంటారు — ఈ మూడు విషయాలు ఒక్కసారే జరుగుతాయి.
దీర్ఘాయురథవాఽల్పాయుః సగుణో నిర్గుణోఽపి వా। సకృద్వృతో మయా భర్తా న ద్వితీయం వృణోమ్యహమ్
దీర్ఘాయువు గలవాడైనా, చిన్నాయువు గలవాడైనా, గుణవంతుడైనా, గుణం లేనివాడైనా, నేను ఎంచుకున్న భర్త ఒక్కరే, మరొకరిని నేను ఎప్పటికీ ఎంచుకోను.
మనసా నిశ్చయం కృత్వాతతో వాచాఽభిధీయతే। క్రియతే కర్మణా పశ్చాత్ప్రమాణం మే మనస్తతః
మొదట మనసులో నిర్ణయించుకుని, ఆ తర్వాత మాటతో చెబుతాను. తర్వాత చేతకార్యంగా చేస్తాను. నా మనసే నాకు ప్రమాణం.
స్థిరా బుద్ధిర్నరశ్రేష్ఠ సావిత్ర్యా దుహితుస్తవ। నైషా వారయితుం శక్యా ధర్మాదస్మాత్కథంచన
నరశ్రేష్ఠా, మీ కుమార్తె సావిత్రి మనస్సు దృఢంగా ఉంది. ఆమెను ధర్మం నుండి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దూరం చేయడం సాధ్యం కాదు.
నాన్యస్మిన్పురుషే సన్తి యే సత్యవతి వై గుణాః। ప్రదానమేవ తస్మాన్మే రోచతే దుహితుస్తవ
సత్యవతికి ఉన్న మంచితనాలు మరెవరిలో లేవు. అందుకే నీ కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చేందుకు నేను సంతోషంగా ఒప్పుకుంటున్నాను.
అవిచాల్యమేతదుక్తం తథ్యం చ భవతా వచః। కరిష్యామ్యేతదేవం చ గురుర్హి భగవాన్మమ
మీరు చెప్పిన మాటలు అచంచలంగా, నిజంగా ఉన్నాయి. నా గురువు అయినందున, నేను ఇదే విధంగా చేస్తాను.
అవిఘ్నమస్తు సావిత్ర్యాః ప్రదానే దుహితుస్తవ। సాధయిష్యామ్యహం తావత్సర్వేషాం భద్రమస్తు వః
నీ కుమార్తె సావిత్రిని ఇచ్చే పనిలో ఎలాంటి అడ్డంకులు రాకూడని దీవెన కలుగాలి. ఈ కార్యాన్ని నేను పూర్తిగా సాధిస్తాను. మీ అందరికీ మేలు కలగాలి.
ఏవముక్త్వా స్వముత్పత్య నారదస్త్రిదివం గతః। రాజాఽపి దుహితుః సజ్జం వైవాహికమకారయత్
ఇలా చెప్పి నారదుడు లేచి స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు. రాజు కూడా తన కుమార్తె పెళ్లి ఏర్పాట్లు చేయించాడు.
అథ కన్యాప్రదానే స తమేవార్థం విచిన్తయన్। సమానిత్యే చ తత్సర్వంభాణ్డం వైవాహికం నృపః
ఆ తరువాత కుమార్తెను ఇచ్చే విషయాన్ని ఆలోచిస్తూ, రాజు పెళ్లికి కావలసిన వస్తువులన్నీ కూడగట్టాడు.
తతో వృద్ధాన్ద్విజాన్సర్వానృత్విక్సభ్యపురోహితాన్। సమాహూయ దినే పుణ్యే ప్రయయౌ సహ కన్యయా
తర్వాత, శుభదినాన అన్ని వృద్ధులను, బ్రాహ్మణులను, ఋత్వికులను, పురోహితులను పిలిపించి, తన కుమార్తెతో కలిసి బయలుదేరాడు.
మేధ్యారణ్యం స గత్వా చ ద్యుమత్సేనాశ్రమం నృపః। పద్భ్యామేవ ద్విజైః సార్ధం రాజర్షిం తముపాగమత్
రాజు పవిత్రమైన అరణ్యంలోకి వెళ్లి, ద్యుమత్సేనుని ఆశ్రమానికి చేరాడు. బ్రాహ్మణులతో కలిసి కాలినడకన ఆ రాజర్షిని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తత్రాపశ్యన్మహాభాగం సాలవృక్షముపాశ్రితమ్। కౌశ్యాం బృస్యాం సమాసీనం చక్షుర్హీనం నృపం తదా
అక్కడ సాలవృక్షం నీడలో, కుశాసనంపై, మృగచర్మంపై కూర్చున్న, చూపు లేని మహాత్ముడైన రాజును చూశాడు.
స రాజా తస్య రాజర్షేః కృత్వాపూజాం యథాఽర్హతః। వాచా సునియతో భూత్వా చకారాత్మనివేదనమ్
ఆ రాజు, ఆ రాజర్షికి యథావిధిగా గౌరవం చేసి, మనస్సును నియంత్రించి, నమస్కారం చేసి తనను పరిచయం చేసుకున్నాడు.
తస్యార్ధ్యమాసం చైవ గాం చావేద్యస ధర్మవిత్। కిమాగమనమిత్యేవం రాజా రాజానమబ్రవీత్
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు అతనికి అర్ఘ్యం, ఆవును ఇచ్చి, 'మీరు ఎందుకు వచ్చారు?' అని అడిగాడు.
తస్య సర్వమభిప్రాయమితికర్తవ్యతాం చ తామ్। సత్యవన్తం సముద్దిశ్య సర్వమేవ న్యవేదయత్
రాజు తన మనసులోని ఉద్దేశాన్ని, చేయవలసిన పనిని, సత్యవంతుని గురించి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
సావిత్రీ నామ రాజర్షే కన్యేయం మమ శోభనా। తాం స్వధర్మేణ ధర్మజ్ఞ స్నుషార్థే త్వం గృహాణ మే
రాజర్షీ, సావిత్రి అనే ఈ అందమైన అమ్మాయి నా కుమార్తె. నీ ధర్మాన్ని అనుసరించి, ఆమెను నా కోడలిగా అంగీకరించు.
చ్యుతాః స్మ రాజ్యాద్వనవాసమాశ్రితా- శ్చరామ ధర్మం నియతాస్తపస్వినః। కథం త్వనర్హా వనవాసమాశ్రమే సహిష్యతి క్లేశమిమం సుతా తవ
మేము రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, అరణ్యంలో నివసిస్తూ తపస్సు చేసి ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నాము. నీ కుమార్తె ఇలాంటి కష్టాలకు అలవాటు లేని వాడు. ఆమె ఈ అరణ్య జీవన కష్టాన్ని ఎలా భరిస్తుంది?
సుఖం చ దుఃఖం చ భవాభవాత్మకం యదా విజానాతి సుతాఽహమేవ చ। న మద్విధే యుజ్యతేవాక్యమీదృశం వినిశ్చయేనాభిగతోస్మి తే నృప
నా కుమార్తె కూడా నేను కూడా సుఖం, దుఃఖం, జననం, మరణం అన్నీ ఎలా ఉంటాయో తెలుసు. ఇలాంటి మాటలు నా వంటి వాడికి తగవు రాజా. నేను పక్కా నిర్ణయంతోనే వచ్చాను.
ఆశాం నార్హసి మే హన్తుం సౌహృదాత్ప్రణతస్య చ। అభితశ్చాగతం ప్రేమ్ణా ప్రత్యాఖ్యాతుం న మాఽర్హసి
స్నేహంతో, నమ్రతతో వచ్చిన నన్ను నిరాశపరచకూడదు. ప్రేమతో దగ్గరికి వచ్చిన నన్ను తిరస్కరించకూడదు.
అనురూపో హి యుక్తశ్చ త్వం మమాహం తవాపి చ। స్నుషాం ప్రతీచ్ఛ మే కన్యాం భార్యాం సత్యవతస్తతః
నీవు నాకు తగినవాడివి, నేనూ నీకు తగినవాడిని. అందుకే నా కుమార్తెను సత్యవంతుని భార్యగా, నీ కోడలిగా అంగీకరించు.
పూర్వమేవాభిలవితః సంబన్ధో మే త్వయా సహ। భ్రష్టరాజ్యస్త్వహమితి తత ఏతద్విచారితమ్
ఈ సంబంధాన్ని నేను ముందే కోరుకున్నాను. నేను రాజ్యాన్ని కోల్పోయినా, అందుకే ఈ విషయాన్ని ఆలోచించాను.
అభిప్రాయస్త్వయం యో మే పూర్వమేవాభికాఙ్క్షితః। స నిర్వర్తతు మేఽద్యైవ కాఙ్క్షితో హ్యసి మేఽతిథిః
నేను ముందే కోరుకున్న ఈ సంకల్పం నేడు నెరవేరాలి. నిన్ను అతిథిగా ఎదురుచూసి ఎంతో ఆశతో ఉన్నాను.
తతః సర్వాన్సమానాయ్య ద్విజానాశ్రమవాసినః। యథావిధి సముద్వాహం కారయామాసతుర్నృపౌ
ఆ తర్వాత ఇద్దరు రాజులు ఆశ్రమంలో ఉన్న అందరు బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, విధిగా పెళ్లి కార్యాన్ని నిర్వహించించారు.
దత్త్వా సోఽశ్వపతిః కన్యాం యథార్హం సపరిచ్ఛదమ్। యయౌ స్వమేవ భవనం యుక్తః పరమయా ముదా
అశ్వపతి తన కుమార్తెను ఆభరణాలతో, సేవకులతో కలిపి యోగ్యంగా ఇచ్చి, పరమానందంతో తన రాజమందిరానికి తిరిగి వెళ్లాడు.