తస్మై తద్భరతో రాజ్యమాగతాయాతిసత్కృతమ్। న్యాసం నిర్యాతయామాస యుక్తః పరమయా ముదా
భరతుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతనికి రాజ్యాన్ని ఎంతో గౌరవంగా అప్పగించి, ఎంతో ఆనందంతో అప్పగించాల్సిన బాధ్యతను అప్పగించారు.
తతస్తం వైష్ణవే శూరం నక్షత్రేఽభిజితేఽహని। వసిష్ఠో వామదేవశ్చ సహితావభ్యషిఞ్చతామ్
అతని వీరుడిని, వైష్ణవ విధానంతో, అభిజిత్ నక్షత్రం ఉన్న శుభదినంలో వశిష్ఠుడు, వామదేవుడు ఇద్దరూ కలిసి అభిషేకం చేశారు.
సోభిషిక్తః కపిశ్రేష్ఠం సుగ్రీవం ససుహృజ్జనమ్। విభీషణం చ పౌలస్త్యమన్వజానాద్గృహాన్ప్రతి
అభిషేకం అయిన తరువాత, అతడు కపులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడిని అతని మిత్రులతో పాటు, పౌలస్త్య వంశజుడైన విభీషణుడిని కూడా వారి ఇళ్లకు పంపించాడు.
అభ్యర్చ్య వివిధై రత్నైః ప్రీతియుక్తౌ ముదా యుతౌ। సమాధాయేతికర్తవ్యం దుఃఖేన విససర్జ హ
వివిధ రత్నాలతో ప్రేమతో, ఆనందంతో వారిని సత్కరించి, చేయాల్సిన పనిని పూర్తిచేసి, బాధతో అయినా వారిని పంపించాడు.
పుష్పకం చ విమానం తత్పూజయిత్వా స రాఘవః। ప్రాదాద్వైశ్రవణాయైవ ప్రీత్యా స రఘునన్దనః
రాఘవుడు పుష్పక విమానాన్ని గౌరవంగా పూజించి, ఆనందంతో వైశ్రవణునికి తిరిగి ఇచ్చాడు.
తతో దేవర్షిసహితః సరితం గోమతీమను। శతాశ్వమేధానాజహ్రే జారూథ్యాన్స నిరర్గలాన్
ఆ తరువాత, దేవర్షులతో కలిసి, గోమతి నదికట్టపై వందలాది అశ్వమేధ యాగాలను ఎలాంటి లోపం లేకుండా నిర్వహించాడు.
ఏవమేతన్మహాబాహో రామేణామితతేజసా। ప్రాప్తం వ్యసనమత్యుగ్రం వనవాసకృతం పురా
ఇలా, మహాబాహువంతుడైన రాముడు, అపారమైన తేజస్సుతో, ఒకప్పుడు అతి తీవ్రమైన కష్టాన్ని అరణ్యవాసం వల్ల అనుభవించాడు.
మా శుచః పరుషవ్యాఘ్ర క్షత్రియోసి పరంతప। బాహువీర్యాశ్రయేమార్గే వర్తసే దీప్తనిర్ణయే
పురుషవృషభా! నీవు క్షత్రియుడవు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడవు. నీ బాహువీర్యాన్ని నమ్మి, దృఢనిశ్చయంతో నడుస్తున్నావు. కాబట్టి దుఃఖించవద్దు.
న హి తే వృజినం కించిద్దృశ్యతే పరమణ్వపి। అస్మిన్మార్గే నిపీదేయుః సేన్ద్రా అపి సురాసురాః
ఈ మార్గంలో నీలో చిన్న తప్పు కూడా కనబడదు. ఇంద్రుడు సహా దేవాసురులు కూడా నిన్ను బాధించలేరు.
సంహత్య నిహతోవృత్రో మరుద్భిర్వజ్రపాణినా। నముచిశ్చైవదుర్ధర్షో దీర్గజిహ్వా చరాక్షసీ
వజ్రాయుధుడు మరియు మరుత్గణులు కలసి వృత్రాసురుడిని సంహరించారు. అలాగే, దీర్ఘజిహ్వుడు అయిన దుర్జయుడైన నముచిని కూడా నాశనం చేశారు.
సహాయవతి సర్వార్థాః సతిష్ఠన్తీహ సర్వశః। కింను తస్యాజితం సఙ్ఖ్యే యస్ భ్రాతా ధనంజయః
సహాయులు ఉన్నప్పుడు అన్ని పనులు సాఫీగా జరుగుతాయి. ధనంజయుడు అన్నయ్యగా ఉన్నవాడికి యుద్ధంలో ఏది కూడా దుర్గమం కాదు.
అయం చ బలినాంశ్రేష్ఠో భీమో భీమపరాక్రమాః। యువానౌ చ మహేష్వాసౌ వీరౌ మాద్రవతీసుతౌ
ఇక్కడ బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు, ఇంకా యువకులు, గొప్ప విలువిద్యలో నిపుణులైన మాద్రవతీ కుమారులు ఇద్దరూ ఉన్నారు.
ఏభిః సహాయైః కస్మాత్త్వం విషీదసి పరంతప। య ఇమే వజ్రిణః సేనాం జయేయుః సమరుద్గణామ్
ఈ సహాయులతో నీవు ఎందుకు నిరాశపడుతున్నావు? వీరంతా వజ్రాయుధుడి సైన్యాన్ని, మరుత్గణాలను కూడా జయించగలరు.
త్వమప్యేభిర్మహేష్వాసైః సహాయైర్దేవరూపిభిః। విజేష్యసి రణే సర్వానమిత్రాన్భరతర్షభ
నీవు కూడా ఈ మహావిలువిద్యలో నిపుణులైన, దేవతలకు సమానమైన సహాయులతో యుద్ధంలో శత్రువులందరిని జయించగలవు, భరతవంశశిరోమణీ!
ఇతశ్చ త్వమిమాం పశ్యసైన్ధవేన దురాత్మనా। బలినా వీర్యమత్తేన హృతామేభిర్మహాత్మభిః
ఇంకా, నీవు చూస్తున్నావు, సింధు రాజు దుర్మార్గుడై, బలంతో మదించి ఉన్నప్పటికీ, ఈ మహాత్ములు అతన్ని జయించారు.
ఆనీతాం ద్రౌపదీం కృష్ణాం కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। జయద్రథం చ రాజానం విజితం వశమాగతమ్
దుర్లభమైన కార్యాన్ని చేసి, కృష్ణగా పిలవబడే ద్రౌపదిని తిరిగి తెచ్చారు. అలాగే, జయద్రథుడనే రాజును జయించి వశంలోకి తీసుకువచ్చారు.
అసహాయేన రామేణ వైదేహీ పునరాహృతా। హత్వాసఙ్ఖ్యే దశగ్రీవం రాక్షసం భీమవిక్రమమ్
సహాయులు లేకపోయినా, రాముడు యుద్ధంలో భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన దశముఖ రాక్షసుడిని సంహరించి, వైదేహిని తిరిగి తెచ్చాడు.
యస్ శాఖామృగామిత్రాణ్యృక్షాః కాలముఖాస్తథా। జాత్యన్తరగతా రాజన్నేతద్బుద్ధ్యాఽనుచిన్తయ
శాఖామృగులు, రిక్షులు, కాలముఖులు, ఇంకా ఇతర జాతులకు చెందినవారు కూడా శత్రువులుగా ఉన్నారు. రాజా! ఈ విషయాన్ని నీ బుద్ధితో ఆలోచించు.
తస్మాత్సర్వం కురుశ్రేష్ఠ మా శుచో భరతర్షభ। త్వద్విధా హి మహాత్మానో న శోచన్తి పరంతప
కురువంశంలో ఉత్తముడవు, భారతవంశంలో గొప్పవాడవు, నీవు బాధపడవద్దు. నీలాంటి మహాత్ములు, శత్రువులను జయించే వీరులు ఎప్పుడూ శోకించరు.
ఏవమాశ్వాసితో రాజామార్కణ్డేయేన ధీమతా। త్యక్త్వా దుఃఖమదీనాత్మా పునరప్యేనమబ్రవీత్
అలా మర్కండేయుడు ధైర్యం చెప్పిన తర్వాత, రాజు తన దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టి, మనస్సు స్థిరపర్చుకొని, మళ్ళీ అతనితో మాట్లాడాడు.
నాత్మానమనుశోచామి నేమాన్భ్రాతౄన్మహామునే। హరణం చాపి రాజ్యస్ యథేమాం ద్రుపదాత్మజామ్
ఓ మహామునీ, నేను నా గురించి, నా సోదరుల గురించి, రాజ్యం పోయినందుకు, లేదా ఈ ద్రుపదుని కుమార్తె గురించి కూడా శోకించటం లేదు.
ద్యూతే దురాత్మభిః క్లిష్టాః కృష్ణయా తారితా వయమ్। జయద్రథేన చపునర్వనాచ్చాపి హృతా బలాత్
దుర్మార్గులు పాశా పందెంలో మమ్మల్ని బాధించారు, అప్పుడప్పుడు కృష్ణా మమ్మల్ని రక్షించింది. మళ్ళీ జయద్రథుడు, రాక్షసుడు బలవంతంగా మమ్మల్ని తీసుకెళ్లారు.
అస్తి సీమన్తినీ కాచిద్దృష్టపూర్వాఽపివా శ్రుతా। పతివ్రతా మహాభాగా యథేయం ద్రుపదాత్మజా
ఇలాంటి పతివ్రత, మహాభాగ్యవంతురాలు, ద్రుపదుని కుమార్తె లాంటి గొప్ప స్త్రీని ఎప్పుడైనా ఎవ్వరైనా చూశారా, లేదా వినారా?
శృణు రాజన్కులస్త్రీణాం మహాభాగ్యం యుధిష్ఠిర। సర్వమేతద్యథాప్రాప్తం సావిత్ర్యా రాజకన్యయా
ఓ యుధిష్ఠిరా, వంశస్త్రీల గొప్ప అదృష్టాన్ని విను. ఇదంతా ముందే, సావిత్రి అనే రాజకుమార్తెకు జరిగినట్టు జరిగింది.
ఆసీన్మద్రేషు ధర్మాత్మా రాజా పరమధార్మికః। బ్రహ్మణ్యశ్చమహాత్మా చ సత్యసన్ధో జితేన్ద్రియః
మద్రదేశంలో ధర్మాన్ని పాటించే, పరమధార్మికుడు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించే, మహాత్ముడు, సత్యవంతుడు, ఇంద్రియాలను జయించిన రాజు ఉండేవాడు.
యజ్వా దానపతిర్దక్షః పౌరజానపదప్రియః। పార్థివోఽశ్వపతిర్నామ సర్వభూతహితే రతః
అతడు యజ్ఞాలు చేసే వాడు, దానంలో ముందుండేవాడు, ప్రజలకు ప్రీతిపాత్రుడు, అశ్వపతి అనే పేరు గల రాజు, సమస్త ప్రాణుల హితాన్ని కోరేవాడు.
క్షమావాననపత్యశ్చ సత్యవాగ్విజితేన్ద్రియః। అతిక్రాన్తేన వయసా సంతాపముపజగ్మివాన్
అతడు సహనశీలి, సంతానం లేని వాడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించిన వాడు. వయస్సు మించిపోయి, దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
అపత్యోత్పాదనార్థం చ తీవ్రం నియమమాస్థితః। కాలే పరిమితాహారో బ్రహమచారీ జితేన్ద్రియః
సంతానం కోసం అతడు కఠిన వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. నిర్ణీత సమయంలో తక్కువగా తినేవాడు, బ్రహ్మచర్యాన్ని, ఇంద్రియ నియమాన్ని పాటించేవాడు.
హుత్వా శతసహస్రం స సావిత్ర్యా రాజసత్తమ। షష్ఠేషష్ఠే తదాకాలే బభూవ మితమోజనః
ఆ రాజు, సావిత్రితో కలిసి, లక్ష యజ్ఞాలు చేశాడు. ప్రతి ఆరు నెలలకు అతడు కొద్దిగా మాత్రమే భోజనం చేసేవాడు.
ఏతేన నియమేనాసీద్వర్షాణ్యష్టాదశైవ తు। పూర్ణే త్వష్టాదశే వర్షే సావిత్రీ తుష్టిమభ్యగాత్
ఈ నియమాన్ని పదహారు సంవత్సరాలు పాటించాడు. పదహారవ సంవత్సరం పూర్తయ్యాక, సావిత్రి సంతృప్తిని పొందింది.