అథైనాన్రాఘవః కాలే సమానీయాభిపూజ్య చ। విసర్జయామాస తదా రత్నైః సంతోష్య సర్వశః
తర్వాత, రాఘవుడు సరైన సమయంలో వారిని పిలిపించి, గౌరవించి, రత్నాలు ఇచ్చి వారందరినీ సంతృప్తిపరిచి పంపించాడు.
గతేషు వానరేన్ద్రేషు గోపుచ్ఛర్క్షేషు తేషు చ। సుగ్రీవసహితో రామః కిష్కిన్దాం పునరాగమత్
వానరాధిపతులు, తోకలుగల ఎలుగుబంట్లు వెళ్లిపోయిన తరువాత, సుగ్రీవుడితో కలిసి రాముడు మళ్లీ కిష్కింధకు చేరాడు.
విభీషణేనానుగతః సుగ్రీవసహితస్తదా। పుష్పకేణ విమానేన వైదేహ్యా దర్శయన్వనమ్
విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు వెంట ఉండగా, రాముడు పుష్పక విమానంలో వాయిదేహిని అడవిని చూపిస్తూ ప్రయాణించాడు.
కిష్కిన్ధాం తు సమాసాద్యరామః ప్రహరతాంవరః। అఙ్గదం కృతకర్మాణం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయత్
కిష్కింధకు చేరిన రాముడు, యుద్ధవీరులలో శ్రేష్ఠుడు, తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చిన అంగదుని యువరాజుగా అభిషేకించాడు.
తతస్తైరేవ సహితో రామః సౌమిత్రిణా సహ। యథాగతేన మార్గేణ ప్రయయౌ స్వపురం ప్రతి
తర్వాత, అదే తోడుగాళ్లతో, లక్ష్మణునితో కలిసి, రాముడు వచ్చిన మార్గంలో తిరిగి తన నగరానికి బయలుదేరాడు.
అయోధ్యాం స సమాసాద్యపురీం రాష్ట్రపతిస్తతః। భరతాయ హనూమన్తం దూతం ప్రాస్థాపయద్ద్రుతమ్
అయోధ్య అనే రాజధానిని చేరిన రాముడు, దేశాధిపతి, హనుమంతుడిని వెంటనే దూతగా భరతుని వద్దకు పంపించాడు.
లక్షయిత్వేఙ్గితం సర్వంప్రియం తస్మై నివేద్య వై। వాయుపుత్రే పునః ప్రాప్తే నన్దిగ్రామముపావిశత్
అతని సంకేతాలను గమనించి, శుభవార్తను తెలియజేసి, వాయుపుత్రుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, నందిగ్రామంలోకి ప్రవేశించాడు.
సతత్రమలదిగ్ధాఙ్గం భరతం చీరవాససమ్। `నన్దిగ్రామగతంరామః సశత్రుఘ్నం సరాఘవః'। అగ్రతఃపాదుకే కృత్వా దదర్శాసీనమాసనే
నందిగ్రామంలో, రాముడు శత్రుఘ్నుడితో కలిసి, మట్టితో పూతబడి, చీరలు ధరించిన భరతుడు, పాదుకలు ముందుంచుకుని ఆసనంపై కూర్చున్నదాన్ని చూశాడు.
సమేత్యభరతేనాథ శత్రుఘ్నేన చ వీర్యవాన్। రాఘవః సహసౌమిత్రిర్ముముదే భరతర్షభ
అక్కడ భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు కలసి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి, పరమానందాన్ని అనుభవించాడు, ఓ భరతవంశశిరోమణీ!
తతో భరతశత్రుఘ్నౌ సమేతౌ గురుణా తదా। వైదేహ్యా దర్శనేనోభౌ ప్రహర్షం సమవాపతుః
అప్పుడు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు గురువుతో కలసి, వాయిదేహిని దర్శించడంతో ఇద్దరూ గొప్ప ఆనందాన్ని పొందారు.
తస్మై తద్భరతో రాజ్యమాగతాయాతిసత్కృతమ్। న్యాసం నిర్యాతయామాస యుక్తః పరమయా ముదా
భరతుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతనికి రాజ్యాన్ని ఎంతో గౌరవంగా అప్పగించి, ఎంతో ఆనందంతో అప్పగించాల్సిన బాధ్యతను అప్పగించారు.
తతస్తం వైష్ణవే శూరం నక్షత్రేఽభిజితేఽహని। వసిష్ఠో వామదేవశ్చ సహితావభ్యషిఞ్చతామ్
అతని వీరుడిని, వైష్ణవ విధానంతో, అభిజిత్ నక్షత్రం ఉన్న శుభదినంలో వశిష్ఠుడు, వామదేవుడు ఇద్దరూ కలిసి అభిషేకం చేశారు.
సోభిషిక్తః కపిశ్రేష్ఠం సుగ్రీవం ససుహృజ్జనమ్। విభీషణం చ పౌలస్త్యమన్వజానాద్గృహాన్ప్రతి
అభిషేకం అయిన తరువాత, అతడు కపులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడిని అతని మిత్రులతో పాటు, పౌలస్త్య వంశజుడైన విభీషణుడిని కూడా వారి ఇళ్లకు పంపించాడు.
అభ్యర్చ్య వివిధై రత్నైః ప్రీతియుక్తౌ ముదా యుతౌ। సమాధాయేతికర్తవ్యం దుఃఖేన విససర్జ హ
వివిధ రత్నాలతో ప్రేమతో, ఆనందంతో వారిని సత్కరించి, చేయాల్సిన పనిని పూర్తిచేసి, బాధతో అయినా వారిని పంపించాడు.
పుష్పకం చ విమానం తత్పూజయిత్వా స రాఘవః। ప్రాదాద్వైశ్రవణాయైవ ప్రీత్యా స రఘునన్దనః
రాఘవుడు పుష్పక విమానాన్ని గౌరవంగా పూజించి, ఆనందంతో వైశ్రవణునికి తిరిగి ఇచ్చాడు.
తతో దేవర్షిసహితః సరితం గోమతీమను। శతాశ్వమేధానాజహ్రే జారూథ్యాన్స నిరర్గలాన్
ఆ తరువాత, దేవర్షులతో కలిసి, గోమతి నదికట్టపై వందలాది అశ్వమేధ యాగాలను ఎలాంటి లోపం లేకుండా నిర్వహించాడు.
ఏవమేతన్మహాబాహో రామేణామితతేజసా। ప్రాప్తం వ్యసనమత్యుగ్రం వనవాసకృతం పురా
ఇలా, మహాబాహువంతుడైన రాముడు, అపారమైన తేజస్సుతో, ఒకప్పుడు అతి తీవ్రమైన కష్టాన్ని అరణ్యవాసం వల్ల అనుభవించాడు.
మా శుచః పరుషవ్యాఘ్ర క్షత్రియోసి పరంతప। బాహువీర్యాశ్రయేమార్గే వర్తసే దీప్తనిర్ణయే
పురుషవృషభా! నీవు క్షత్రియుడవు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడవు. నీ బాహువీర్యాన్ని నమ్మి, దృఢనిశ్చయంతో నడుస్తున్నావు. కాబట్టి దుఃఖించవద్దు.
న హి తే వృజినం కించిద్దృశ్యతే పరమణ్వపి। అస్మిన్మార్గే నిపీదేయుః సేన్ద్రా అపి సురాసురాః
ఈ మార్గంలో నీలో చిన్న తప్పు కూడా కనబడదు. ఇంద్రుడు సహా దేవాసురులు కూడా నిన్ను బాధించలేరు.
సంహత్య నిహతోవృత్రో మరుద్భిర్వజ్రపాణినా। నముచిశ్చైవదుర్ధర్షో దీర్గజిహ్వా చరాక్షసీ
వజ్రాయుధుడు మరియు మరుత్గణులు కలసి వృత్రాసురుడిని సంహరించారు. అలాగే, దీర్ఘజిహ్వుడు అయిన దుర్జయుడైన నముచిని కూడా నాశనం చేశారు.
సహాయవతి సర్వార్థాః సతిష్ఠన్తీహ సర్వశః। కింను తస్యాజితం సఙ్ఖ్యే యస్ భ్రాతా ధనంజయః
సహాయులు ఉన్నప్పుడు అన్ని పనులు సాఫీగా జరుగుతాయి. ధనంజయుడు అన్నయ్యగా ఉన్నవాడికి యుద్ధంలో ఏది కూడా దుర్గమం కాదు.
అయం చ బలినాంశ్రేష్ఠో భీమో భీమపరాక్రమాః। యువానౌ చ మహేష్వాసౌ వీరౌ మాద్రవతీసుతౌ
ఇక్కడ బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు, ఇంకా యువకులు, గొప్ప విలువిద్యలో నిపుణులైన మాద్రవతీ కుమారులు ఇద్దరూ ఉన్నారు.
ఏభిః సహాయైః కస్మాత్త్వం విషీదసి పరంతప। య ఇమే వజ్రిణః సేనాం జయేయుః సమరుద్గణామ్
ఈ సహాయులతో నీవు ఎందుకు నిరాశపడుతున్నావు? వీరంతా వజ్రాయుధుడి సైన్యాన్ని, మరుత్గణాలను కూడా జయించగలరు.
త్వమప్యేభిర్మహేష్వాసైః సహాయైర్దేవరూపిభిః। విజేష్యసి రణే సర్వానమిత్రాన్భరతర్షభ
నీవు కూడా ఈ మహావిలువిద్యలో నిపుణులైన, దేవతలకు సమానమైన సహాయులతో యుద్ధంలో శత్రువులందరిని జయించగలవు, భరతవంశశిరోమణీ!
ఇతశ్చ త్వమిమాం పశ్యసైన్ధవేన దురాత్మనా। బలినా వీర్యమత్తేన హృతామేభిర్మహాత్మభిః
ఇంకా, నీవు చూస్తున్నావు, సింధు రాజు దుర్మార్గుడై, బలంతో మదించి ఉన్నప్పటికీ, ఈ మహాత్ములు అతన్ని జయించారు.
ఆనీతాం ద్రౌపదీం కృష్ణాం కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। జయద్రథం చ రాజానం విజితం వశమాగతమ్
దుర్లభమైన కార్యాన్ని చేసి, కృష్ణగా పిలవబడే ద్రౌపదిని తిరిగి తెచ్చారు. అలాగే, జయద్రథుడనే రాజును జయించి వశంలోకి తీసుకువచ్చారు.
అసహాయేన రామేణ వైదేహీ పునరాహృతా। హత్వాసఙ్ఖ్యే దశగ్రీవం రాక్షసం భీమవిక్రమమ్
సహాయులు లేకపోయినా, రాముడు యుద్ధంలో భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన దశముఖ రాక్షసుడిని సంహరించి, వైదేహిని తిరిగి తెచ్చాడు.
యస్ శాఖామృగామిత్రాణ్యృక్షాః కాలముఖాస్తథా। జాత్యన్తరగతా రాజన్నేతద్బుద్ధ్యాఽనుచిన్తయ
శాఖామృగులు, రిక్షులు, కాలముఖులు, ఇంకా ఇతర జాతులకు చెందినవారు కూడా శత్రువులుగా ఉన్నారు. రాజా! ఈ విషయాన్ని నీ బుద్ధితో ఆలోచించు.
తస్మాత్సర్వం కురుశ్రేష్ఠ మా శుచో భరతర్షభ। త్వద్విధా హి మహాత్మానో న శోచన్తి పరంతప
కురువంశంలో ఉత్తముడవు, భారతవంశంలో గొప్పవాడవు, నీవు బాధపడవద్దు. నీలాంటి మహాత్ములు, శత్రువులను జయించే వీరులు ఎప్పుడూ శోకించరు.
ఏవమాశ్వాసితో రాజామార్కణ్డేయేన ధీమతా। త్యక్త్వా దుఃఖమదీనాత్మా పునరప్యేనమబ్రవీత్
అలా మర్కండేయుడు ధైర్యం చెప్పిన తర్వాత, రాజు తన దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టి, మనస్సు స్థిరపర్చుకొని, మళ్ళీ అతనితో మాట్లాడాడు.