దివ్యాస్త్వాముపభోగాశ్చ మత్ప్రసాదకృతాః సదా। ఉపస్థాస్యన్తి హనుమన్నితి స్మ హరిలోచన
నా అనుగ్రహంతో, దివ్యమైన సుఖాలు ఎప్పుడూ నీకు లభిస్తాయి, హనుమంతా,' అని కమలనేత్రుడు అన్నాడు.
తతస్తే ప్రేక్షమాణానాం తేపామక్లిష్టకర్మణామ్। అన్తర్ధానం యయుర్దేవాః సర్వే శక్రపురోగమాః
అప్పుడు ఆ పాపరహితులు చూస్తుండగా, ఇంద్రుడు ముందుండి అన్ని దేవతలు కనబడకుండా పోయారు.
దృష్ట్వా రామం తు జానక్యా సంగతం శక్రసారథిః। ఉవాచ పరమప్రీతసుహృన్మధ్య ఇదం వచః
రాముడు జానకితో కలిసిన దృష్టిని చూసి, ఇంద్రుని రథసారథి, ప్రియమైన మిత్రుల మధ్యలో ఎంతో ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
దేవగన్ధర్వయక్షాణాం మానుషాసురభోగినామ్। అపనీతం త్వయా దుఃఖమిదం సత్యపరాక్రమ
నిజమైన పరాక్రమశాలి, నీవు దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, మనుషులు, అసురులు, పాము వంశీయుల బాధను తొలగించావు.
సదేవాసురగనధర్వా యక్షరాక్షసపన్నగాః। కథయిష్యన్తి లోకాస్త్వాం యావద్భూమిర్ధరిష్యతి
ఈ భూమి ఉన్నంత కాలం, దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పాములు—ఈ లోకాలు నీ కీర్తిని చెబుతూనే ఉంటాయి.
ఇత్యేవముక్త్వాఽనుజ్ఞాప్యరామం శస్త్రభృతాంవరమ్। సంపూజ్యాపాక్రమత్తేన రథేనాదిత్యవర్చసా
ఇలా చెప్పి, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముని అనుమతి తీసుకుని, అతన్ని సత్కరించి, ఆ ప్రకాశవంతమైన రథంలో వెళ్లిపోయాడు.
తతఃసీతాం పురస్కృత్య రామః సౌమిత్రిణా సహ। సుగ్రీవప్రముఖైశ్చైవ సహితః సర్వవానరైః
ఆ తరువాత, సీతను ముందుగా ఉంచుకుని, లక్ష్మణునితో పాటు, సుగ్రీవుడు ముందుండగా, అన్ని వానరులతో కలిసి రాముడు ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
విధాయ రక్షాం లఙ్కాయాం విభీషణపురస్కృతః। సంతతార పునస్తేన సేతునా మకరాలయమ్
లంకలో రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, విభీషణుడు ముందుండగా, మకరాల నివాసమైన ఆ సముద్రాన్ని మళ్లీ ఆ సేతువుతో దాటి వెళ్లాడు.
పుష్పకేణ విసానన ఖేచరేణ విరాజతా। కామగేన యథాముఖ్యైరమాత్యైః సంవృతో వసీ
తర్వాత, తన ముఖ్యమంత్రులతో చుట్టూ ఉండగా, రాముడు తాను కోరినట్లు వెళ్ళే, ఆకాశంలో ప్రకాశించే పుష్పక విమానంలో ఎక్కాడు.
తతస్తీరే సముద్రస్యం యత్రశిశ్య స పార్థివః। తత్రైవోవాస ధర్మాత్మా సహితః సర్వవానరైః
ఆ రాజు ఆగిన సముద్ర తీరంలోనే, ధర్మాత్ముడైన రాముడు అన్ని వానరులతో కలిసి అక్కడే నివసించాడు.
అథైనాన్రాఘవః కాలే సమానీయాభిపూజ్య చ। విసర్జయామాస తదా రత్నైః సంతోష్య సర్వశః
తర్వాత, రాఘవుడు సరైన సమయంలో వారిని పిలిపించి, గౌరవించి, రత్నాలు ఇచ్చి వారందరినీ సంతృప్తిపరిచి పంపించాడు.
గతేషు వానరేన్ద్రేషు గోపుచ్ఛర్క్షేషు తేషు చ। సుగ్రీవసహితో రామః కిష్కిన్దాం పునరాగమత్
వానరాధిపతులు, తోకలుగల ఎలుగుబంట్లు వెళ్లిపోయిన తరువాత, సుగ్రీవుడితో కలిసి రాముడు మళ్లీ కిష్కింధకు చేరాడు.
విభీషణేనానుగతః సుగ్రీవసహితస్తదా। పుష్పకేణ విమానేన వైదేహ్యా దర్శయన్వనమ్
విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు వెంట ఉండగా, రాముడు పుష్పక విమానంలో వాయిదేహిని అడవిని చూపిస్తూ ప్రయాణించాడు.
కిష్కిన్ధాం తు సమాసాద్యరామః ప్రహరతాంవరః। అఙ్గదం కృతకర్మాణం యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయత్
కిష్కింధకు చేరిన రాముడు, యుద్ధవీరులలో శ్రేష్ఠుడు, తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చిన అంగదుని యువరాజుగా అభిషేకించాడు.
తతస్తైరేవ సహితో రామః సౌమిత్రిణా సహ। యథాగతేన మార్గేణ ప్రయయౌ స్వపురం ప్రతి
తర్వాత, అదే తోడుగాళ్లతో, లక్ష్మణునితో కలిసి, రాముడు వచ్చిన మార్గంలో తిరిగి తన నగరానికి బయలుదేరాడు.
అయోధ్యాం స సమాసాద్యపురీం రాష్ట్రపతిస్తతః। భరతాయ హనూమన్తం దూతం ప్రాస్థాపయద్ద్రుతమ్
అయోధ్య అనే రాజధానిని చేరిన రాముడు, దేశాధిపతి, హనుమంతుడిని వెంటనే దూతగా భరతుని వద్దకు పంపించాడు.
లక్షయిత్వేఙ్గితం సర్వంప్రియం తస్మై నివేద్య వై। వాయుపుత్రే పునః ప్రాప్తే నన్దిగ్రామముపావిశత్
అతని సంకేతాలను గమనించి, శుభవార్తను తెలియజేసి, వాయుపుత్రుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, నందిగ్రామంలోకి ప్రవేశించాడు.
సతత్రమలదిగ్ధాఙ్గం భరతం చీరవాససమ్। `నన్దిగ్రామగతంరామః సశత్రుఘ్నం సరాఘవః'। అగ్రతఃపాదుకే కృత్వా దదర్శాసీనమాసనే
నందిగ్రామంలో, రాముడు శత్రుఘ్నుడితో కలిసి, మట్టితో పూతబడి, చీరలు ధరించిన భరతుడు, పాదుకలు ముందుంచుకుని ఆసనంపై కూర్చున్నదాన్ని చూశాడు.
సమేత్యభరతేనాథ శత్రుఘ్నేన చ వీర్యవాన్। రాఘవః సహసౌమిత్రిర్ముముదే భరతర్షభ
అక్కడ భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు కలసి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి, పరమానందాన్ని అనుభవించాడు, ఓ భరతవంశశిరోమణీ!
తతో భరతశత్రుఘ్నౌ సమేతౌ గురుణా తదా। వైదేహ్యా దర్శనేనోభౌ ప్రహర్షం సమవాపతుః
అప్పుడు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు గురువుతో కలసి, వాయిదేహిని దర్శించడంతో ఇద్దరూ గొప్ప ఆనందాన్ని పొందారు.
తస్మై తద్భరతో రాజ్యమాగతాయాతిసత్కృతమ్। న్యాసం నిర్యాతయామాస యుక్తః పరమయా ముదా
భరతుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతనికి రాజ్యాన్ని ఎంతో గౌరవంగా అప్పగించి, ఎంతో ఆనందంతో అప్పగించాల్సిన బాధ్యతను అప్పగించారు.
తతస్తం వైష్ణవే శూరం నక్షత్రేఽభిజితేఽహని। వసిష్ఠో వామదేవశ్చ సహితావభ్యషిఞ్చతామ్
అతని వీరుడిని, వైష్ణవ విధానంతో, అభిజిత్ నక్షత్రం ఉన్న శుభదినంలో వశిష్ఠుడు, వామదేవుడు ఇద్దరూ కలిసి అభిషేకం చేశారు.
సోభిషిక్తః కపిశ్రేష్ఠం సుగ్రీవం ససుహృజ్జనమ్। విభీషణం చ పౌలస్త్యమన్వజానాద్గృహాన్ప్రతి
అభిషేకం అయిన తరువాత, అతడు కపులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడిని అతని మిత్రులతో పాటు, పౌలస్త్య వంశజుడైన విభీషణుడిని కూడా వారి ఇళ్లకు పంపించాడు.
అభ్యర్చ్య వివిధై రత్నైః ప్రీతియుక్తౌ ముదా యుతౌ। సమాధాయేతికర్తవ్యం దుఃఖేన విససర్జ హ
వివిధ రత్నాలతో ప్రేమతో, ఆనందంతో వారిని సత్కరించి, చేయాల్సిన పనిని పూర్తిచేసి, బాధతో అయినా వారిని పంపించాడు.
పుష్పకం చ విమానం తత్పూజయిత్వా స రాఘవః। ప్రాదాద్వైశ్రవణాయైవ ప్రీత్యా స రఘునన్దనః
రాఘవుడు పుష్పక విమానాన్ని గౌరవంగా పూజించి, ఆనందంతో వైశ్రవణునికి తిరిగి ఇచ్చాడు.
తతో దేవర్షిసహితః సరితం గోమతీమను। శతాశ్వమేధానాజహ్రే జారూథ్యాన్స నిరర్గలాన్
ఆ తరువాత, దేవర్షులతో కలిసి, గోమతి నదికట్టపై వందలాది అశ్వమేధ యాగాలను ఎలాంటి లోపం లేకుండా నిర్వహించాడు.
ఏవమేతన్మహాబాహో రామేణామితతేజసా। ప్రాప్తం వ్యసనమత్యుగ్రం వనవాసకృతం పురా
ఇలా, మహాబాహువంతుడైన రాముడు, అపారమైన తేజస్సుతో, ఒకప్పుడు అతి తీవ్రమైన కష్టాన్ని అరణ్యవాసం వల్ల అనుభవించాడు.
మా శుచః పరుషవ్యాఘ్ర క్షత్రియోసి పరంతప। బాహువీర్యాశ్రయేమార్గే వర్తసే దీప్తనిర్ణయే
పురుషవృషభా! నీవు క్షత్రియుడవు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడవు. నీ బాహువీర్యాన్ని నమ్మి, దృఢనిశ్చయంతో నడుస్తున్నావు. కాబట్టి దుఃఖించవద్దు.
న హి తే వృజినం కించిద్దృశ్యతే పరమణ్వపి। అస్మిన్మార్గే నిపీదేయుః సేన్ద్రా అపి సురాసురాః
ఈ మార్గంలో నీలో చిన్న తప్పు కూడా కనబడదు. ఇంద్రుడు సహా దేవాసురులు కూడా నిన్ను బాధించలేరు.
సంహత్య నిహతోవృత్రో మరుద్భిర్వజ్రపాణినా। నముచిశ్చైవదుర్ధర్షో దీర్గజిహ్వా చరాక్షసీ
వజ్రాయుధుడు మరియు మరుత్గణులు కలసి వృత్రాసురుడిని సంహరించారు. అలాగే, దీర్ఘజిహ్వుడు అయిన దుర్జయుడైన నముచిని కూడా నాశనం చేశారు.