తతస్తే రామమర్చ్ఛన్తో లక్ష్మణం చ క్షపాచరాః। అభిపేతుస్తదా రామం ప్రగృహీతశరాసనాః
ఆ సమయంలో రాముడిని, లక్ష్మణుడిని పూజిస్తూ ఉన్నప్పుడు, ఆ రాత్రివాసి రాక్షసులు బాణాలు, విల్లు పట్టుకుని రాముడి మీద దూకారు.
తాం దృష్ట్వారాక్షసేన్ద్రస్ మాయామిక్ష్వాకునన్దనః। ఉవాచ రామః సౌమిత్రిమసంభ్రాన్తో బృహద్వచః
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి చేసిన మాయను చూసి, ఇక్ష్వాకు వంశజుడైన రాముడు భయపడకుండా, గొప్ప మాటలతో సౌమిత్రిని ఇలా అన్నాడు.
జహీమాన్రాక్షసాన్పాపానాత్మనః ప్రతిరూపకాన్। ఇత్యుక్త్వాఽభ్యహనద్రామో లక్ష్మణశ్చాత్మరూపకాన్
ఈ పాప రాక్షసులు మనలాగే కనిపించే మాయలు, వీళ్లను సంహరించు అని చెప్పి, రాముడు తనను పోలిన రాక్షసులను కొట్టి పడగొట్టాడు. లక్ష్మణుడూ తన రూపంలో ఉన్నవాళ్లను సంహరించాడు.
తతో హర్యశ్వయుక్తేన రథేనాదిత్యవర్చసా। ఉపతస్థే రణే రామం మాతలిః శక్రసారథిః
అప్పుడే సూర్యుడిలా ప్రకాశించే, పచ్చగడ్డలపై పరిగెత్తే గుర్రాలు కలిగిన రథంతో, ఇంద్రుని సారథి అయిన మాతలి యుద్ధభూమిలో రాముని దగ్గరకు వచ్చాడు.
అయం హర్యశ్వయుగ్జైత్రో మఘోనః స్యన్దనోత్తమః। `త్వదర్థమిహ సంప్రాప్తః సందేశాద్వై శతక్రతోః
ఇది పచ్చగడ్డలపై పరిగెత్తే గుర్రాలు కలిగిన, మఘవంతుని విజయరథం. శతక్రతువు ఆజ్ఞతో నీకోసం ఇది ఇక్కడకు వచ్చింది.
అనేన శక్రః కాకుత్స్థ సమరే దైత్యదానవాన్। శతశః పురుషవ్యాఘ్ర రథోదారేణ జఘ్నివాన్
కాకుత్స్థ వంశజా! ఈ రథంతో ఇంద్రుడు యుద్ధంలో వందలాది దైత్యులను, దానవులను సంహరించాడు. నరశార్దూలా!
తదనన నరవ్యాఘ్ర మయా యత్తేన సంయుగే। స్యన్దనేన జహిక్షిప్రం రావణం మా చిరం కృథాః
అందువల్ల నరశార్దూలా! నా నడిపింపుతో ఈ రథంపై నుంచి త్వరగా రావణుడిని సంహరించు. ఆలస్యం చేయవద్దు.
ఇత్యుక్తో రాఘవస్తథ్యం వచోఽశఙ్కత మాతలేః। మాయైషారాక్షసస్యేతి తమువాచ విబీషణః
ఇలా మాతలి చెప్పిన మాటలు రాఘవుడు నమ్మాడు. 'ఇది రాక్షసుని మాయే' అని విభీషణుడు అతనికి చెప్పాడు.
నేయం మాయా నరవ్యాఘ్రరావణస్ దురాత్మనః। తదాతిష్ఠ రథంశీఘ్రమిమసైన్ద్రం మహాద్యుతే
నరశార్దూలా! ఇది దుష్టుడైన రావణుడి మాయ కాదు. మహోత్సాహుడా! వెంటనే ఈ ఇంద్రుని దివ్యరథంపై ఎక్కు.
తతః ప్రహృష్టః కాకుత్స్థస్తథేత్యుక్త్వా విభీషణమ్। రథేనాభిపపాతాథ దశగ్రీవం రుషాఽన్వితః
అప్పుడు కాకుత్స్థుడు ఆనందంతో 'అలా జరుగనీ' అని విభీషణునికి చెప్పి, రథంపై ఎక్కి కోపంతో దశముఖుడైన రావణుడి మీద దూకాడు.
హాహాకుతాని భూతాని రావణే సమభిద్రుతే। సింహనాదాః సపటహాదితి దివ్యాస్తథాఽనదన్
రావణుడి మీద దాడి జరిగినప్పుడు, భూతాలు 'హా! హా!' అని అరవగా, దేవతలు సింహంలా గర్జించగా, మృదంగాలు మోగాయి.
[దశకన్ధరరాజసూన్వోస్తథా యుద్ధమభూన్మహత్। అలబ్ధోపమమన్యత్రతయోరేవ తథాఽభవత్ ।।]
దశకంఠుడైన రాక్షసరాజు, రాజపుత్రులతో ఘోరమైన యుద్ధం చేశాడు. ఆ యుద్ధానికి వీరిద్దరిని తప్ప మరెవరూ సమానం కారు.
సరామాయ మహాఘోరం విససర్జ నిశాచరః। శూలమిన్ద్రాశనిప్రఖ్యం బ్రహ్మదణ్డభివోద్యతమ్
ఆ రాత్రివాసి రాక్షసుడు రాముడిపై ఇంద్రాయుధానికి సమానమైన, బ్రహ్మదండంలా ఉన్న భయంకరమైన శూలాన్ని విసిరాడు.
తచ్ఛూలం సత్వరం రామశ్చచ్ఛేద నిశితైః శరైః। తద్దృష్ట్వా దుష్కరం కర్మ రావణం భయమావిశత్
ఆ శూలాన్ని రాముడు తన పదునైన బాణాలతో వెంటనే నరికేశాడు. ఆ కష్టమైన కార్యాన్ని చూసి, రావణుడికి భయం పట్టుకుంది.
తతః క్రుద్ధః ససర్జాశు దశగ్రీవః శితాఞ్ఛరాన్। సహస్రాయుతశో రామే శస్త్రాణి వివిధాని చ
అప్పుడు కోపంతో దశముఖుడైన రావణుడు వేల కొద్దీ పదునైన బాణాలు,色色 ఆయుధాలను రాముడిపై వేగంగా వదిలాడు.
తతో భుశుణ్డీః శూలాని ముసలాని పరశ్వథాన్। శక్తీశ్చ వివిధాకారాః శతఘ్నీశ్చ శితాన్క్షురాన్
తర్వాత భుశుండీలు, శూలాలు, గదలు, పరశువాలు,色色 రూపాలైన శక్తులు, శతఘ్నులు, పదునైన క్షురాలు కూడా విసిరాడు.
తాం మాయాంవివిధాం దృష్ట్వా దశగ్రీవస్య రక్షసః। భయాత్ప్రదుద్రువుః సర్వే వానరాః సర్వతోదిశమ్
దశముఖుడైన రాక్షసుడు చూపిన色色 మాయలను చూసి, అందరు వానరులు భయంతో四దిక్కులా పారిపోయారు.
తతః సుపత్రం సుముఖంహేమపుఙ్గం శరోత్తమమ్। తూణాదాదాయ కాకుత్స్థో బ్రహ్మాస్త్రేణ యుయోజ హ
తర్వాత కాకుత్స్థుడు తన తుంచిలోంచి బాగా రెక్కలు, బంగారు కాండం, పదునైన అంచు కలిగిన ఉత్తమమైన బాణాన్ని తీసి, దానిని బ్రహ్మాస్త్రంతో సిద్ధం చేశాడు.
తం ప్రేక్ష్యబాణం రామేణ బ్రహ్మాస్త్రేణానుమన్త్రితమ్। జహృషుర్దేవగన్ధర్వా దృష్ట్వా శక్రపురోగమాః
రాముడు బ్రహ్మాస్త్రంతో అభిషేకించిన ఆ బాణాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు ముందుండి దేవతలు, గంధర్వులు అందరూ ఎంతో ఆనందించారు.
అల్పావశేషమాయుశ్చ తతోఽమన్యన్త రక్షసః। బ్రహ్మాస్త్రోదీరణాచ్ఛత్రోర్దేవదానవకింనరాః
బ్రహ్మాస్త్రాన్ని రాక్షసాధిపతిపై ప్రయోగించిన తర్వాత, దేవతలు, దానవులు, కిన్నరులు రాక్షసుని ఆయుష్షు ఇక చాలా తక్కువగా మిగిలిందని అనుకున్నారు.
తతః ససర్జ తం రామః శరమప్రతిమౌజసమ్। రావణాన్తకరం ఘోరం బ్రహ్మదణ్డమివోద్యతమ్
అప్పుడే రాముడు అపూర్వమైన బలంతో, రావణుని అంతం చేయడానికి భయంకరంగా ఉన్న ఆ బాణాన్ని, బ్రహ్మదండంలా పైకి ఎత్తి విడిచాడు.
ముక్తమాత్రేణ రామేణ దూరాకృష్టేన భారత। స తేన రాక్షసశ్రేష్ఠః సరథః సాశ్వసారథిః। ప్రజజ్వాల మహాజ్వాలేనాగ్నినాభిపరిప్లుతః
భారతా! రాముడు ఆ బాణాన్ని దూరం నుంచి విడిచిన వెంటనే, ఆ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు తన రథంతో, గుర్రాలతో, సారథితో కలిసి, పెద్ద అగ్నిలో మునిగిపోయినట్టు అగ్ని జ్వాలల్లో కాలిపోయాడు.
తతః ప్రహృష్టాస్త్రిదశాః సహగన్ధర్వచారణాః। నిహతం రావణం దృష్ట్వా రామేణాక్లిష్టకర్మణా
రాముడు నిర్దోషమైన కార్యంతో రావణుని సంహరించిన దృశ్యాన్ని చూసి, దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు అందరూ హర్షంతో ఉల్లాసపడ్డారు.
తత్యజుస్తం మహాభాగం పఞ్చభూతాని రావణమ్। భ్రంశితః సర్వలోకేషు స హి బ్రహ్మాస్త్రతేజసా
బ్రహ్మాస్త్రపు తేజస్సుతో రావణుడు అన్ని లోకాలలోనూ కూలిపోయాడు. అయనను ఐదు భూతాలు కూడా వదిలేశాయి.
శరీరధాతవో హ్యస్ మాసం రుధిరమేవ చ। నేశుర్బ్రహ్మాస్త్రనిర్దగ్దా న చ భస్మాప్యదృశ్యత
బ్రహ్మాస్త్రం కాల్చిన తర్వాత, రావణుని శరీరంలోని రక్తం, ఇతర ధాతువులు నిలువలేదు; బూడిద కూడా కనిపించలేదు.
స హత్వా రావయణం క్షుద్రం రాక్షసేనద్రం సురద్విషమ్। బభూవ హృష్టః ససుహృద్రామః సౌమిత్రిణా సహ
రాక్షసుల చిన్నపెద్ద రాజు, దేవతలకు శత్రువైన రావణుని సంహరించిన రాముడు, సౌమిత్రితో మరియు మిత్రులతో కలిసి ఆనందించాడు.
తతో హతే దశగ్రీవే దేవాః సర్షిపురోగమాః। ఆశీర్భిర్జయయుక్తాభిరానర్చుస్తం మహాభుజమ్
దశముఖుడైన రావణుడు చనిపోయిన తర్వాత, ఋషులు ముందుండి దేవతలు రాముని జయాశీర్వాదాలతో సత్కరించారు.
రామం కమలపత్రాక్షం తుష్టువుః సర్వదేవతాః। గన్ధర్వాః పుష్పవర్షైశ్చ వాగ్భిశ్చ త్రిదశాలయాః
పద్మపత్రాల వంటి కన్నులు కలిగిన రాముని దేవతలు స్తుతించారు; గంధర్వులు పుష్పవర్షం కురిపించారు; త్రిదశలోక నివాసులు మధుర వాక్యాలతో స్తుతించారు.
పూజయిత్వా రణే రామం ప్రతిజగ్ముర్యథాగతమ్। తన్మహోత్సవసంకాశమాసీదాకాశమచ్యుత
యుద్ధంలో రాముని పూజించి, వారు ఎలా వచ్చారో అలా తిరిగి వెళ్ళిపోయారు. ఆకాశమంతా ఉత్సవంగా మారింది, అచ్యుతా!
తతో హత్వా దశగ్రీవం లఙ్కాం రామో మహాయశాః। విభీషణాయ ప్రదదౌ ప్రభుః పరపురంజయః
పదిముఖాల రావణుని సంహరించిన రాముడు, పరపురాలను జయించిన వాడు, తన మహిమతో లంకను విభీషణునికి అప్పగించాడు.