ఏకేనాస్య ధనుష్మన్తం బాహుం దేహాదపాతయత్। ద్వితీయేన తు బాణేన భుజమన్యమపాతయత్
ఒక బాణంతో అతని విల్లు పట్టిన భుజాన్ని శరీరం నుండి వేరు చేశాడు. రెండవ బాణంతో ఇంకొక భుజాన్ని కూడా తొలగించాడు.
తృతీయేన తు బాణేన శితధారేణ భాస్వతా। జహార సునసం చాపి శిరో జ్వలితకుణ్డలమ్
మూడవది పదునైన, మెరిసే బాణంతో, అందమైన ముక్కుతో ఉన్న, మండే కుండలాలతో అలంకరించబడిన తలని వేరు చేశాడు.
వినికృత్తభుజస్కన్ధః కబన్ధాకృతిదర్శనః। `పపాత వసుధాయాం తు ఛిన్నమూల ఇవద్రుమః
కట్టిన భుజాలు, భుజములు కోసివేయబడి, కబంధుడి రూపంలో ఉన్న వాడు, వేర్లు కోసిన చెట్టు నేలకూలినట్లు భూమిపై పడిపోయాడు.
తం హత్వాసూతమప్యస్త్రైర్జఘాన బలినంవరః। లఙ్కాం ప్రవేశయామాసుస్తం రథం వాజినస్తదా
ఆయనను చంపిన తర్వాత, అతడు ప్రాణం లేకపోయినా, బలవంతుడు ఆయుధాలతో మళ్లీ కొట్టాడు. ఆ తర్వాత తన రథాన్ని లంకలోకి తీసుకురమ్మని చెప్పాడు.
దదర్శ రావణస్తం చ రథం పుత్రవినాకృతమ్। స పుత్రం నిహతం శ్రుత్వా త్రాసాత్సంభ్రాన్తమానసః
రావణుడు తన కుమారుడు లేని రథాన్ని చూశాడు. కుమారుడు చనిపోయాడని విని, భయంతో మనసు కలవరపోయింది.
రావణః శోకమోహార్తో వైదేహీం హన్తుముద్యతః ।। ఙ్గమాదాయ దుష్టాత్మా జవేనాభిపపాత హ
శోకంతో, మోహంతో బాధపడుతూ, దుష్టహృదయుడైన రావణుడు ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, సీతను చంపాలని ఉద్దేశంతో వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
తం దృష్ట్వాతస్య దుర్బుద్దేరవిన్ధ్యః పాపనిశ్చయమ్। శమయామాస సంక్రుద్ధం శ్రూయతాం యేన హేతునా
అతని దుష్టబుద్ధిని, పాపకార్యాన్ని గమనించిన అవింద్యుడు, కోపంతో ఉన్న రావణుడిని ఆపాడు. ఎందుకు ఆపాడో వినండి.
మహారాజ్యేస్థితో దీప్తే న స్త్రియం హన్తుమర్హసి। హతైవైషా యదా స్త్రీ చ కబన్ధనస్థా చ తే వశే
నీకు మహారాజ్యమూ, మహిమా ఉన్నప్పుడు, నీవు ఒక స్త్రీని చంపకూడదు. ఆమె ఇప్పటికే ఓడిపోయింది, బందీగా నీ ఆధీనంలో ఉంది.
న చైషా దహభేదేన హతాస్యాదితి మే మతిః। జహి భర్తారమేవాస్యా హతే తస్మిన్హతా భవేత్
ఈమెను నిప్పుతో గానీ, ఇంకేదైనా విధంగా గానీ చంపలేదని నా అభిప్రాయం. ఆమె భర్తను చంపు, అతడు చనిపోతే ఆమె కూడా చనిపోయినట్టే.
న హి తే విక్రమే తుల్యః సాక్షాదపి శతక్రతుః। అసకృద్ధి త్వయా సన్ద్రాస్త్రాసితాస్త్రిదసా యుధి
నీ శౌర్యానికి స్వయంగా ఇంద్రుడైనా సమానం కాదు. యుద్ధంలో నీవు ఎన్నోసార్లు దేవతలను భయపెట్టావు.
ఏవం బహువిధైర్వాక్యైరవిన్ధ్యో రావణం తదా। క్రుద్ధం సంశమయామాస జగృహే చ స తద్వచః
అవింద్యుడు ఇలా అనేక మాటలతో కోపంతో ఉన్న రావణుడిని శాంతింపజేశాడు. రావణుడు అతని మాటను అంగీకరించాడు.
నిర్యాణే స మతిం కృత్వా నియన్తారం క్షపాచరః। ఆజ్ఞాపయామాస తదారథో మే కల్ప్యతామితి
బయలుదేరాలని నిర్ణయించుకుని, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసాధిపతి తన రథాన్ని సిద్ధం చేయమని తన రథసారథిని ఆదేశించాడు.
తతః క్రుద్ధో దశగ్రీవః ప్రియే పుత్రే నిపాతితే। నిర్యయౌ రథమాస్థాయ హేమరత్నవిభూషితమ్
తన ప్రియమైన కుమారుడు చనిపోయినందుకు కోపంతో ఉన్న పది తలల రావణుడు, బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించిన రథాన్ని ఎక్కి బయలుదేరాడు.
సంవృతోరాక్షసైర్ఘేరైర్వివిధాయుధపాణిభిః। అభిదుద్రావ రామం స పోథయన్హరియూథపాన్
వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకున్న భయంకరమైన రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, రావణుడు రాముడిపైన దూసుకెళ్లాడు. వానరసేనాధిపతులను కొట్టాడు.
తమాద్రవన్తం సంక్రుద్ధ మైన్దనీలనలాఙ్గదాః। హనుమాఞ్జామ్బవాంశ్చైవ ససైన్యాః పర్యవారయన్
మైంద, నీల, అంగద, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు మరియు వారి సేనలు, కోపంతో ముందుకు వస్తున్న రావణుడిని చుట్టుముట్టారు.
తే దశగ్రీవసైన్యం తదృక్షవానరపుఙ్గవాః। ద్రుమైర్విధ్వంసయాంచక్రుర్దశగ్రీవస్య పశ్యతః
ఆ రిక్షవానరులలో శ్రేష్ఠులు చెట్లతో రావణుడి సైన్యాన్ని నాశనం చేయడం ప్రారంభించారు. రావణుడు చూస్తూ ఉన్నాడు.
తతః స్వసైన్యమాలోక్య వధ్యమానమరాతిభిః। మాయావీ చాసృజన్మాయాం రావణో రాక్షసాధిపః
తన సైన్యం శత్రువుల చేతిలో నశించిపోతున్నదని చూసి, మాయలో నిపుణుడైన రావణుడు మాయను ప్రదర్శించాడు.
తస్య దేహవినిష్క్రాన్తాః శతశోఽథ సహస్రశః। రాక్షసాః ప్రత్యదృశ్యన్త శరశక్త్యృష్టిపాణయః
అతని శరీరంనుండి వందలాది, వేలాది రాక్షసులు, బాణాలు, శక్తులు, ఇష్టిపాళ్లు పట్టుకుని బయటకు వచ్చారు.
తాన్రామో జఘ్నివాన్సర్వాన్దివ్యేనాస్త్రేణ రాక్షసాన్। అథ భూయోపి మాయాం స వ్యదధాద్రాక్షసాధిపః
రాముడు ఆ రాక్షసులను దివ్యాస్త్రంతో సంహరించాడు. ఆ తరువాత రాక్షసాధిపతి మళ్లీ మరో మాయను సృష్టించాడు.
కృత్వా రామస్ రూపాణి లక్ష్మణస్య చ భారత। అభిదుద్రావ రామం చ లక్ష్మణం చ దశాననః
రాముడు, లక్ష్మణుడు రూపాలు ధరించి, పది తలల రావణుడు ఇద్దరిమీదా దూసుకెళ్లాడు, ఓ భారతా!
తతస్తే రామమర్చ్ఛన్తో లక్ష్మణం చ క్షపాచరాః। అభిపేతుస్తదా రామం ప్రగృహీతశరాసనాః
ఆ సమయంలో రాముడిని, లక్ష్మణుడిని పూజిస్తూ ఉన్నప్పుడు, ఆ రాత్రివాసి రాక్షసులు బాణాలు, విల్లు పట్టుకుని రాముడి మీద దూకారు.
తాం దృష్ట్వారాక్షసేన్ద్రస్ మాయామిక్ష్వాకునన్దనః। ఉవాచ రామః సౌమిత్రిమసంభ్రాన్తో బృహద్వచః
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి చేసిన మాయను చూసి, ఇక్ష్వాకు వంశజుడైన రాముడు భయపడకుండా, గొప్ప మాటలతో సౌమిత్రిని ఇలా అన్నాడు.
జహీమాన్రాక్షసాన్పాపానాత్మనః ప్రతిరూపకాన్। ఇత్యుక్త్వాఽభ్యహనద్రామో లక్ష్మణశ్చాత్మరూపకాన్
ఈ పాప రాక్షసులు మనలాగే కనిపించే మాయలు, వీళ్లను సంహరించు అని చెప్పి, రాముడు తనను పోలిన రాక్షసులను కొట్టి పడగొట్టాడు. లక్ష్మణుడూ తన రూపంలో ఉన్నవాళ్లను సంహరించాడు.
తతో హర్యశ్వయుక్తేన రథేనాదిత్యవర్చసా। ఉపతస్థే రణే రామం మాతలిః శక్రసారథిః
అప్పుడే సూర్యుడిలా ప్రకాశించే, పచ్చగడ్డలపై పరిగెత్తే గుర్రాలు కలిగిన రథంతో, ఇంద్రుని సారథి అయిన మాతలి యుద్ధభూమిలో రాముని దగ్గరకు వచ్చాడు.
అయం హర్యశ్వయుగ్జైత్రో మఘోనః స్యన్దనోత్తమః। `త్వదర్థమిహ సంప్రాప్తః సందేశాద్వై శతక్రతోః
ఇది పచ్చగడ్డలపై పరిగెత్తే గుర్రాలు కలిగిన, మఘవంతుని విజయరథం. శతక్రతువు ఆజ్ఞతో నీకోసం ఇది ఇక్కడకు వచ్చింది.
అనేన శక్రః కాకుత్స్థ సమరే దైత్యదానవాన్। శతశః పురుషవ్యాఘ్ర రథోదారేణ జఘ్నివాన్
కాకుత్స్థ వంశజా! ఈ రథంతో ఇంద్రుడు యుద్ధంలో వందలాది దైత్యులను, దానవులను సంహరించాడు. నరశార్దూలా!
తదనన నరవ్యాఘ్ర మయా యత్తేన సంయుగే। స్యన్దనేన జహిక్షిప్రం రావణం మా చిరం కృథాః
అందువల్ల నరశార్దూలా! నా నడిపింపుతో ఈ రథంపై నుంచి త్వరగా రావణుడిని సంహరించు. ఆలస్యం చేయవద్దు.
ఇత్యుక్తో రాఘవస్తథ్యం వచోఽశఙ్కత మాతలేః। మాయైషారాక్షసస్యేతి తమువాచ విబీషణః
ఇలా మాతలి చెప్పిన మాటలు రాఘవుడు నమ్మాడు. 'ఇది రాక్షసుని మాయే' అని విభీషణుడు అతనికి చెప్పాడు.
నేయం మాయా నరవ్యాఘ్రరావణస్ దురాత్మనః। తదాతిష్ఠ రథంశీఘ్రమిమసైన్ద్రం మహాద్యుతే
నరశార్దూలా! ఇది దుష్టుడైన రావణుడి మాయ కాదు. మహోత్సాహుడా! వెంటనే ఈ ఇంద్రుని దివ్యరథంపై ఎక్కు.
తతః ప్రహృష్టః కాకుత్స్థస్తథేత్యుక్త్వా విభీషణమ్। రథేనాభిపపాతాథ దశగ్రీవం రుషాఽన్వితః
అప్పుడు కాకుత్స్థుడు ఆనందంతో 'అలా జరుగనీ' అని విభీషణునికి చెప్పి, రథంపై ఎక్కి కోపంతో దశముఖుడైన రావణుడి మీద దూకాడు.