తం లక్ష్మణోఽభ్యధావచ్చ ప్రగృహ్య సశరం ధనుః। త్రాసయంస్తలఘోషేణ సింహః క్షుద్రమృగం యథా
లక్ష్మణుడు బాణాలతో కూడిన విల్లు పట్టుకుని, ఆ గంభీరమైన ధ్వనితో అతడిని భయపెట్టుతూ, సింహం చిన్న జంతువును భయపెట్టినట్లు అతని మీదకు దూకాడు.
తయోః సమభవద్యుద్ధం సుమహజ్జయగృద్ధినోః। దివ్యాస్త్రవిదుపోస్తీవ్రమన్యోన్యస్పర్ధినోస్తదా
విజయాన్ని కోరుతూ, దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరి మధ్య తీవ్రమైన గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
రావణిస్తు యదా నైనం విశేషయతి సాయకైః। తతో గురుతరం యత్నమాతిష్ఠద్బలినాం వరః
రావణుడు తన బాణాలతో అతడిని జయించలేకపోతున్నాడని గ్రహించినప్పుడు, ఆ బలవంతుడు మరింత శ్రమపడి యుద్ధం చేశాడు.
తత ఏవం మహావేగైరర్దయామాస తోమరైః। తానాగతాన్స చిచ్ఛేద సౌమిత్రిర్నిశితైః శరైః
అతడు మహా వేగంతో తుంగాలు విసిరి దాడిచేశాడు. కానీ సౌమిత్రి పదునైన బాణాలతో వాటిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తే నికృత్తాః శరైస్తీక్ష్ణైర్న్యపతన్ధరణీతలే। `సాధకా రావణేరాజౌ శతశః శకలీకృతాః
ఆ తుంగాలు పదునైన బాణాలతో నరికివేయబడి భూమిపై పడ్డాయి; రావణరాజు వందల తుంగాలను ముక్కలు చేశాడు.
తమఙ్గదో వాలిసుతః శ్రీమానుద్యమ్య పాదపమ్। అభిద్రుత్య మహావేగస్తాడయామాస మూర్ధని
ఆ సమయంలో వాలి కుమారుడు అంగదుడు ఒక చెట్టును ఎత్తుకుని, మహా వేగంతో పరుగెత్తి వచ్చి, అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
తస్యేన్ద్రజిదసంభ్రాన్తః ప్రాసేనోరసి వీర్యవాన్। ప్రహర్తుమైచ్ఛత్తం చాస్య ప్రాసం చిచ్ఛేద లక్ష్మణః
అప్పుడు పరాక్రమశాలి ప్రసేనుడు అయోమయంగా తన గదితో దాడి చేయడానికి పరుగెత్తగా, లక్ష్మణుడు ఆ గదిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తమభ్యాశగతం వీరమఙ్గదం రావణాత్మజః। గదయాఽతాడయత్సవ్యే పార్శ్వేవానరపుఙ్గవమ్
ఆ సమయంలో రావణుని కుమారుడు, వీరుడైన అంగదుని దగ్గరకు వచ్చి, వానరులలో గొప్పవాడైన అతనిని తన గదితో ఎడమ ప్రక్కపై బలంగా కొట్టాడు.
తమచిన్త్య ప్రహారం స బలవాన్వాలినః సుతః। ససర్జేన్ద్రజితః క్రోధాత్సాలస్కన్ధం తథాఙ్గదః
వాలి కుమారుడు అంగడు, ఆ భయంకరమైన దెబ్బకు కోపంతో, తన బలంతో ఒక పెద్ద సాలవృక్షాన్ని ఇంద్రజిత్పై విసిరాడు.
సోఽఙ్గదేన రుపోత్సృష్టో వధాయేన్ద్రజితస్తరుః। జఘానేన్ద్రజితః పార్థ రథం సాశ్వం ససారథిమ్
అంగడు వదిలిన ఆ చెట్టు ఇంద్రజిత్ను సంహరించేందుకు పోగా, ఇంద్రజిత్ దాన్ని తన రథం, గుర్రాలు, సారథితో కలిపి నాశనం చేశాడు.
తతో హతాశ్వాత్ప్రస్కన్ద్య రథాత్స హతసారథిః। తత్రైవాన్తర్దధే రాజన్మాయయా రావణాత్మజః
తర్వాత, తన గుర్రాలు మరియు సారథి చనిపోయిన తర్వాత, రావణుని కుమారుడు ఆ రథం నుండి దిగి, అక్కడే తన మాయతో అదృశ్యమయ్యాడు, ఓ రాజా!
అన్తర్హితం విదిత్వా తం బహుమాయం చ రాక్షసమ్। రామస్తం దేశమాగమ్య తత్సైన్యం పర్యరక్షత
ఆ రాక్షసుడు అనేక మాయలు తెలిసినవాడని, అదృశ్యమయ్యాడని తెలుసుకున్న రాముడు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి తన సైన్యాన్ని రక్షించాడు.
స రామముద్దిశ్య శరైస్తతో దత్తవరైస్తదా। వివ్యాధ సర్వగాత్రేషు లక్ష్మణం చ మహాబలమ్
ఆ సమయంలో ఇంద్రజిత్, రామునిపై లక్ష్యంగా పెట్టి, వరప్రసాదంగా లభించిన బాణాలతో రాముని, మహాబలశాలి లక్ష్మణుని శరీరమంతా గాయపరిచాడు.
తమదృశ్యంశరైః శూరౌ మాయయాఽన్తర్హితం తదా। యోధయామాసతురుభౌ రావణిం రామలక్ష్మణౌ
అప్పుడు మాయతో మరుగునపడి, కనబడని ఇంద్రజిత్, ధైర్యవంతులైన రామ-లక్ష్మణులతో బాణాలతో యుద్ధం చేశాడు.
స రుషా సర్వగాత్రేషు తయోః పురుషసింహయోః। వ్యసృజత్సాయకాన్భూయః శతశోఽథ సహస్రశః
ఆ తర్వాత కోపంతో, ఆ ఇద్దరు పురుషసింహులైన రామ-లక్ష్మణుల శరీరమంతా వందలాది, వేలాది బాణాలను ఇంద్రజిత్ వదిలాడు.
తమదృశ్యం విచిన్వన్తః సృజన్తమనిశం శరాన్। హరయో వివిశుర్వ్యోమ ప్రగృహ్య మహతీః శిలాః
అదృశ్యుడై నిరంతరం బాణాలు వదులుతున్న ఇంద్రజిత్ను వెతుకుతూ, వానరులు పెద్ద పెద్ద రాళ్లు పట్టుకుని ఆకాశంలోకి ఎగిరారు.
తాంశ్చ తౌ చాప్యదృశ్యః సశరైర్వివ్యాధ రాక్షసః। స భృశం తాడయామాస రావణిర్మాయయా వృతః
అదృశ్యుడైన ఆ రాక్షసుడు ఆ వానరులను బాణాలతో గాయపరిచాడు. మాయతో తన్ను కప్పుకున్న రావణిపుత్రుడు వారిని తీవ్రంగా దాడి చేశాడు.
తౌ శరైరర్దితౌ వీరౌ భ్రారౌ రామలక్ష్మణౌ। పేతతుర్గగనాద్భూమిం సూర్యాచన్ద్రమసావివ
ఆ ఇద్దరు వీరులు, రామ-లక్ష్మణులు, బాణాల తాకిడికి తట్టుకోలేక, సూర్యుడు చంద్రుడు భూమిపై పడినట్లు ఆకాశం నుండి భూమిపై పడిపోయారు.
తావుభౌ పతితౌ దృష్ట్వా భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। బబన్ధ రావణిర్భూయః శరైర్దత్తవరైస్తదా
రామ-లక్ష్మణులు ఇద్దరూ పడిపోయినదాన్ని చూసి, రావణిపుత్రుడు మళ్లీ వరప్రసాదంగా లభించిన బాణాలతో వారిని బంధించాడు.
తౌ వీరౌ శరజాలేన బద్ధావిన్ద్రజితా రణే। రేజతుః పురుషవ్యాఘ్రౌ శకున్తావివ పఞ్జరే
ఇంద్రజిత్ యుద్ధంలో వేసిన బాణాల వలలో చిక్కుకున్న ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, పంజరంలో ఉన్న పక్షుల్లా మెరిసిపోతున్నారు.
దృష్ట్వా నిపతితౌ భూమౌ సర్వాఙ్గేషు శరాచితౌ। సుగ్రీవః కపిభిః సార్ధం పరివార్యోపతస్తివాన్
వారు భూమిపై పడిపోయి, శరీరమంతా బాణాలతో కప్పబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, సుగ్రీవుడు వానరులతో కలిసి వారిని చుట్టుముట్టాడు.
సుషేణమైన్దద్వివిదైః కుముదేనాఙ్గదేన చ। హనుమననీలతారైశ్చ నలేన చ కపీశ్వరః
సుషేణుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, కుముదుడు, అంగడు, హనుమంతుడు, నీలుడు, తార, నలుడు — వీరందరితో వానరుల రాజు అక్కడ నిలిచాడు.
తతస్తం దేశమాగమ్య కృతకర్మా విభీషణః। బోధయామాస తౌ వీరౌ ప్రజ్ఞాస్త్రేణ ప్రమోహితౌ
తర్వాత, కార్యసిద్ధి కలిగిన విభీషణుడు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి, మోహనాస్త్ర ప్రభావంతో మత్తులో ఉన్న ఆ ఇద్దరు వీరులను జాగృతం చేశాడు.
విశల్యౌ చాపి సుగ్రీవః క్షణేనైతౌ చకార హ। విశల్యయా మహౌషధ్యా దివ్యమన్త్రప్రయుక్తయా
అప్పుడే సుగ్రీవుడు, దివ్యమైన మంత్రాలతో శక్తి కలిగిన మహౌషధితో, ఆ ఇద్దరినీ క్షణంలోనే బాణాల బాధ నుంచి విముక్తులను చేశాడు.
తౌ లబ్ధసంజ్ఞౌ నృవరౌ విశల్యావుదతిష్ఠతామ్। ఉభౌ గతక్లమౌ చాస్తాం ణేనైతౌ మహారథౌ
ఆ ఇద్దరు రాజులు, మళ్లీ సొంత బలాన్ని పొందిన తర్వాత, బాణాలు తొలగిపోయి, అలసట పోయి, ఇద్దరూ కలసి నిలబడ్డారు. వీరిద్దరూ మహా రథులుగా, శక్తివంతులుగా కనిపించారు.
తతో విభీషణః పార్థ రామమిక్ష్వాకునన్దనమ్। ఉవాచ విజ్వరం దృష్ట్వా కృతాఞ్జలిరిదం వచః
ఆ సమయంలో విభీషణుడు, పార్థా, ఇక్ష్వాకుల వంశానికి ఆనందంగా ఉన్న రాముడిని జ్వరములేని స్థితిలో చూసి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
అయమమ్భో గృహీత్వాతు రాజరాజస్ శాసనాత్। గుహ్కోఽభ్యాగతః శ్లేతాత్త్వత్సకాశమరిందమ
ఇదిగో రాజాధిరాజా, నీ ఆజ్ఞతో గుహుడు ఈ నీటిని తీసుకొచ్చాడు. శత్రువులను సంహరించేవాడా, అతడు నీ వద్దకు వచ్చాడు.
ఇదమమ్భః కుబేరస్తే మహారాజ ప్రయచ్ఛతి। అన్తర్హితానాం భూతానాం దర్శనార్థం పరంతప
మహారాజా, ఈ నీటిని కుబేరుడు నీకు ఇచ్చాడు. దాచబడిన భూతాలను చూడటానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది, శత్రువులను కాల్చేవాడా.
అనేన మృష్టనయనో భూతాన్యన్తర్హితాన్యుత। భవాన్ద్రక్ష్యతి యస్మై చ భవానేతత్ప్రదాస్యతి
ఈ నీటితో కళ్ళు శుభ్రం చేసుకుంటే, దాచబడిన భూతాలను నువ్వు చూడగలవు. ఈ నీటిని నువ్వు ఎవరికి ఇస్తే, వారు కూడా అవే భూతాలను చూడగలుగుతారు.
తథేతి రామస్తద్వారి ప్రతిగృహ్యాభిసంస్కృతమ్। చకార నేత్రయోః శౌచం లక్ష్మణశ్చ మహామనాః
అవును అని రాముడు ఆ నీటిని స్వీకరించి, చెప్పిన విధంగా కళ్ళు శుభ్రం చేసుకున్నాడు. మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడూ అలాగే చేసాడు.