శతసో నైర్ఋతాన్వన్యా జఘ్నుర్వన్యాంశ్చ నైర్ఋతాః। నైర్ఋతాస్తత్రవధ్యన్తే ప్రాయేణ న తు వానరాః
వందల సంఖ్యలో వానరులు రాక్షసులను చంపారు, రాక్షసులు కూడా వానరులను చంపారు. కానీ అక్కడ ఎక్కువగా రాక్షసులే పడిపోయారు, వానరులు కాదు.
తతః శ్రుత్వాహతం సఙ్ఖ్యే కుమ్భకర్ణం సహానుగమ్। ప్రహస్తం చ మహేష్వాసం ధూమ్రాక్షం చాతితేజసమ్
ఆ యుద్ధంలో కుంభకర్ణుడు తన అనుచరులతో పాటు, గొప్ప విలువిద్వాంసుడు ప్రహస్తుడు, అపార తేజస్సుతో ఉన్న ధూమ్రాక్షుడు చనిపోయారని విని—
పుత్రమినద్రజితం వీరం రావణః ప్రత్యభాషత। జహిరామమమిత్రఘ్న సుగ్రీవం చ సలక్ష్మణమ్
రావణుడు తన వీరపుత్రుడు ఇంద్రజిత్తుతో ఇలా అన్నాడు: 'రాముడిని, శత్రువులను సంహరించేవాడిని, సుగ్రీవుడిని, లక్ష్మణుడితో పాటు నాశనం చేయి.'
త్వయా హి మమ సత్పుత్ర యశో దీప్తముపార్జితమ్। జిత్వావజ్రధరం సఙ్ఖ్యే సహస్రాక్షం శచీపతిమ్
నా మంచి కుమారా! నీవు యుద్ధంలో వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుణ్ణి, శచీపతిని జయించి నాకు గొప్ప పేరు తెచ్చిపెట్టావు.
అన్తర్హితః ప్రకాశో వా దివ్యైర్దత్తవరైః శరైః। జహి శత్రూనమిత్రఘ్న మమ శస్త్రభృతాంవర
నీవు కనబడినా, కనబడకపోయినా, దేవతలిచ్చిన వరబాణాలతో, నా శత్రువులను సంహరించు, ఓ శత్రునాశకా! ఆయుధధారులలో నీవే శ్రేష్ఠుడు.
రామలక్ష్మణసుగ్రీవాః శరస్పర్శం న తేఽనఘ। సమర్థాః ప్రతిసోఢుం చ కుతస్తదనుయాయినః
రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు నీ బాణాల స్పర్శను తట్టుకోలేరు, వారి అనుచరులు కూడా కాదు, ఓ నిర్దోషుడా!
అగతా యా ప్రహస్తేన కుమ్భకర్ణేన చానఘ। ఖరస్యాపచితిః సఙ్ఖ్యే తాం గచ్ఛ త్వే మహాభుజ
ప్రహస్తుడు, కుంభకర్ణుడు ఎదుర్కొన్న ఓడిపోవడం, ఖరుడు యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్న అవమానం—ఇవి అన్నీ ప్రతీకారం తీర్చు, ఓ బలవంతుడా!
త్వమద్య నిశితైర్బాణైర్హత్వా శత్రూన్ససైనికాన్। ప్రతినన్దయ మాం పుత్ర పురా జిత్వేవ వాసవమ్
నీవు నేటి రోజున పదునైన బాణాలతో శత్రువులను, వారి సైన్యాలను సంహరించి, ఇంద్రుణ్ణి జయించినప్పుడు నన్ను సంతోషపెట్టినట్లే మళ్లీ నన్ను ఆనందింపజేయు, నా కుమారా!
ఇత్యుక్తః స తథేత్యుక్త్వా రథమాస్థాయ దంశిథః। ప్రయయావిన్ద్రజిద్రాజంస్తూర్ణమాయోధనం ప్రతి
అలా అన్నపుడు, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం చెప్పి, ఇంద్రజిత్ తన రథంపై ఎక్కి, ధృడంగా యుద్ధభూమికి వేగంగా బయలుదేరాడు.
తతో విశ్రావ్య విస్పష్టం నామ రాక్షసపుఙ్గవః। ఆహ్వయామాస సమరే లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్
అప్పుడా రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు తన పేరును బలంగా పలకరించి, శుభలక్షణాలతో ఉన్న లక్ష్మణుడిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
తం లక్ష్మణోఽభ్యధావచ్చ ప్రగృహ్య సశరం ధనుః। త్రాసయంస్తలఘోషేణ సింహః క్షుద్రమృగం యథా
లక్ష్మణుడు బాణాలతో కూడిన విల్లు పట్టుకుని, ఆ గంభీరమైన ధ్వనితో అతడిని భయపెట్టుతూ, సింహం చిన్న జంతువును భయపెట్టినట్లు అతని మీదకు దూకాడు.
తయోః సమభవద్యుద్ధం సుమహజ్జయగృద్ధినోః। దివ్యాస్త్రవిదుపోస్తీవ్రమన్యోన్యస్పర్ధినోస్తదా
విజయాన్ని కోరుతూ, దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరి మధ్య తీవ్రమైన గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
రావణిస్తు యదా నైనం విశేషయతి సాయకైః। తతో గురుతరం యత్నమాతిష్ఠద్బలినాం వరః
రావణుడు తన బాణాలతో అతడిని జయించలేకపోతున్నాడని గ్రహించినప్పుడు, ఆ బలవంతుడు మరింత శ్రమపడి యుద్ధం చేశాడు.
తత ఏవం మహావేగైరర్దయామాస తోమరైః। తానాగతాన్స చిచ్ఛేద సౌమిత్రిర్నిశితైః శరైః
అతడు మహా వేగంతో తుంగాలు విసిరి దాడిచేశాడు. కానీ సౌమిత్రి పదునైన బాణాలతో వాటిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తే నికృత్తాః శరైస్తీక్ష్ణైర్న్యపతన్ధరణీతలే। `సాధకా రావణేరాజౌ శతశః శకలీకృతాః
ఆ తుంగాలు పదునైన బాణాలతో నరికివేయబడి భూమిపై పడ్డాయి; రావణరాజు వందల తుంగాలను ముక్కలు చేశాడు.
తమఙ్గదో వాలిసుతః శ్రీమానుద్యమ్య పాదపమ్। అభిద్రుత్య మహావేగస్తాడయామాస మూర్ధని
ఆ సమయంలో వాలి కుమారుడు అంగదుడు ఒక చెట్టును ఎత్తుకుని, మహా వేగంతో పరుగెత్తి వచ్చి, అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
తస్యేన్ద్రజిదసంభ్రాన్తః ప్రాసేనోరసి వీర్యవాన్। ప్రహర్తుమైచ్ఛత్తం చాస్య ప్రాసం చిచ్ఛేద లక్ష్మణః
అప్పుడు పరాక్రమశాలి ప్రసేనుడు అయోమయంగా తన గదితో దాడి చేయడానికి పరుగెత్తగా, లక్ష్మణుడు ఆ గదిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తమభ్యాశగతం వీరమఙ్గదం రావణాత్మజః। గదయాఽతాడయత్సవ్యే పార్శ్వేవానరపుఙ్గవమ్
ఆ సమయంలో రావణుని కుమారుడు, వీరుడైన అంగదుని దగ్గరకు వచ్చి, వానరులలో గొప్పవాడైన అతనిని తన గదితో ఎడమ ప్రక్కపై బలంగా కొట్టాడు.
తమచిన్త్య ప్రహారం స బలవాన్వాలినః సుతః। ససర్జేన్ద్రజితః క్రోధాత్సాలస్కన్ధం తథాఙ్గదః
వాలి కుమారుడు అంగడు, ఆ భయంకరమైన దెబ్బకు కోపంతో, తన బలంతో ఒక పెద్ద సాలవృక్షాన్ని ఇంద్రజిత్పై విసిరాడు.
సోఽఙ్గదేన రుపోత్సృష్టో వధాయేన్ద్రజితస్తరుః। జఘానేన్ద్రజితః పార్థ రథం సాశ్వం ససారథిమ్
అంగడు వదిలిన ఆ చెట్టు ఇంద్రజిత్ను సంహరించేందుకు పోగా, ఇంద్రజిత్ దాన్ని తన రథం, గుర్రాలు, సారథితో కలిపి నాశనం చేశాడు.
తతో హతాశ్వాత్ప్రస్కన్ద్య రథాత్స హతసారథిః। తత్రైవాన్తర్దధే రాజన్మాయయా రావణాత్మజః
తర్వాత, తన గుర్రాలు మరియు సారథి చనిపోయిన తర్వాత, రావణుని కుమారుడు ఆ రథం నుండి దిగి, అక్కడే తన మాయతో అదృశ్యమయ్యాడు, ఓ రాజా!
అన్తర్హితం విదిత్వా తం బహుమాయం చ రాక్షసమ్। రామస్తం దేశమాగమ్య తత్సైన్యం పర్యరక్షత
ఆ రాక్షసుడు అనేక మాయలు తెలిసినవాడని, అదృశ్యమయ్యాడని తెలుసుకున్న రాముడు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి తన సైన్యాన్ని రక్షించాడు.
స రామముద్దిశ్య శరైస్తతో దత్తవరైస్తదా। వివ్యాధ సర్వగాత్రేషు లక్ష్మణం చ మహాబలమ్
ఆ సమయంలో ఇంద్రజిత్, రామునిపై లక్ష్యంగా పెట్టి, వరప్రసాదంగా లభించిన బాణాలతో రాముని, మహాబలశాలి లక్ష్మణుని శరీరమంతా గాయపరిచాడు.
తమదృశ్యంశరైః శూరౌ మాయయాఽన్తర్హితం తదా। యోధయామాసతురుభౌ రావణిం రామలక్ష్మణౌ
అప్పుడు మాయతో మరుగునపడి, కనబడని ఇంద్రజిత్, ధైర్యవంతులైన రామ-లక్ష్మణులతో బాణాలతో యుద్ధం చేశాడు.
స రుషా సర్వగాత్రేషు తయోః పురుషసింహయోః। వ్యసృజత్సాయకాన్భూయః శతశోఽథ సహస్రశః
ఆ తర్వాత కోపంతో, ఆ ఇద్దరు పురుషసింహులైన రామ-లక్ష్మణుల శరీరమంతా వందలాది, వేలాది బాణాలను ఇంద్రజిత్ వదిలాడు.
తమదృశ్యం విచిన్వన్తః సృజన్తమనిశం శరాన్। హరయో వివిశుర్వ్యోమ ప్రగృహ్య మహతీః శిలాః
అదృశ్యుడై నిరంతరం బాణాలు వదులుతున్న ఇంద్రజిత్ను వెతుకుతూ, వానరులు పెద్ద పెద్ద రాళ్లు పట్టుకుని ఆకాశంలోకి ఎగిరారు.
తాంశ్చ తౌ చాప్యదృశ్యః సశరైర్వివ్యాధ రాక్షసః। స భృశం తాడయామాస రావణిర్మాయయా వృతః
అదృశ్యుడైన ఆ రాక్షసుడు ఆ వానరులను బాణాలతో గాయపరిచాడు. మాయతో తన్ను కప్పుకున్న రావణిపుత్రుడు వారిని తీవ్రంగా దాడి చేశాడు.
తౌ శరైరర్దితౌ వీరౌ భ్రారౌ రామలక్ష్మణౌ। పేతతుర్గగనాద్భూమిం సూర్యాచన్ద్రమసావివ
ఆ ఇద్దరు వీరులు, రామ-లక్ష్మణులు, బాణాల తాకిడికి తట్టుకోలేక, సూర్యుడు చంద్రుడు భూమిపై పడినట్లు ఆకాశం నుండి భూమిపై పడిపోయారు.
తావుభౌ పతితౌ దృష్ట్వా భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। బబన్ధ రావణిర్భూయః శరైర్దత్తవరైస్తదా
రామ-లక్ష్మణులు ఇద్దరూ పడిపోయినదాన్ని చూసి, రావణిపుత్రుడు మళ్లీ వరప్రసాదంగా లభించిన బాణాలతో వారిని బంధించాడు.
తౌ వీరౌ శరజాలేన బద్ధావిన్ద్రజితా రణే। రేజతుః పురుషవ్యాఘ్రౌ శకున్తావివ పఞ్జరే
ఇంద్రజిత్ యుద్ధంలో వేసిన బాణాల వలలో చిక్కుకున్న ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, పంజరంలో ఉన్న పక్షుల్లా మెరిసిపోతున్నారు.