స పపాత మహావీర్యో దివ్యాస్త్రాభిహతో రణే। మహాశనివినిర్దగ్ధః పాదపోఽఙ్కురవానివ
దివ్యాస్త్రంతో పోరులో బలంగా తగిలిన కుంభకర్ణుడు, పిడుగుతో కాలిపోయిన మొగ్గలు ఉన్న వృక్షంలా నేలపై పడిపోయాడు.
తం దృష్ట్వా వృత్రసంకాశం కుమ్భకర్ణం తరస్వినమ్। గతాసుం పతితం భూమౌ రాక్షసాః ప్రాద్రవన్భయాత్
వృత్రుడితో సమానమైన, భయంకరమైన కుంభకర్ణుడు ప్రాణాలు విడిచినవాడిగా నేలపై పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాక్షసులు భయంతో పారిపోయారు.
తథాతాన్ద్రవతో యోధాన్దృష్ట్వా తౌ దూషణానుజౌ। అవస్థాప్యాథ సౌమిత్రిం సంక్రుద్ధావభ్యధావతామ్
అలా యోధులు పారిపోతుండగా, దూషణుడి ఇద్దరు సోదరులు నిలబడినట్టు చూసి, వారు కోపంతో సౌమిత్రిపై దూకారు.
తావాద్రవన్తౌ సంక్రుద్ధౌ వజ్రవేగప్రమాథినౌ। అభిజగ్రాహ సౌమిత్రిర్వినద్యోభౌ పతత్రిభిః
వజ్రం వేగంతో దూసుకొచ్చే ఆ ఇద్దరు కోపంతో ఎదురుగా వచ్చారు. సౌమిత్రి గర్జిస్తూ, బాణాలతో వారిని నిలిపాడు.
తతః సుతుములం యుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్। దూషణానుజయోః పార్థ లక్ష్మణస్ చ ధీమతః
అప్పుడే, దూషణుడి ఇద్దరు కుమారులు మరియు ధీరుడైన లక్ష్మణుడి మధ్య భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
మహతా శరవర్షేణ రాక్షసౌ సోఽభ్యవర్పత। తం చాపివీరౌ సంక్రుద్ధావుభౌ తౌ సమవర్షతామ్
రాక్షసులు గొప్ప బాణవర్షంతో అతనిపై దాడి చేశారు. ధనుర్విద్యలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరూ కోపంతో లక్ష్మణునిపై బాణాలను వర్షంలా కురిపించారు.
ముహూర్తమేవమభవద్వజ్రవేగప్రమాథినోః। సౌమిత్రేశ్చ మహాబాహోః సంప్రహారః సుదారుణః
కొంతసేపు వజ్రవేగంతో పోరాడే యోధులు మరియు బలమైన భుజాలున్న సౌమిత్రి మధ్య భయంకరమైన పోరు జరిగింది.
అథాద్రిశృఙ్గమాదాయ హనుమాన్మారుతాత్మజః। అభిద్రుత్యాదదే ప్రాణాన్వజ్రవేగస్య రక్షసః
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు ఒక పర్వతశిఖరాన్ని ఎత్తుకుని పరుగెత్తి, వజ్రవేగంతో ఉన్న ఆ రాక్షసుని ప్రాణాలను తీసేశాడు.
నీలశ్చ మహతా గ్రావ్ణా దూపణావరజం హరిః। ప్రమాథినమభిద్రుత్య ప్రమమాథ మహాబలః
నీలుడు ఒక పెద్ద రాయితో దూపణుని తమ్ముడు హరిని గట్టిగా కొట్టి, ఆ శక్తివంతుడిని ఎదుర్కొని బలంగా నుఙ్గేశాడు.
తతః ప్రావర్తత పునః సంగ్రామః కటుకోదయః। రామరావణసైన్యానామన్యోన్యమభిధావతామ్
ఆ తరువాత రాముడు, రావణుడు సైన్యాలు ఒకదానికొకటి ఎదురుదాడి చేస్తూ, మళ్లీ భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
శతసో నైర్ఋతాన్వన్యా జఘ్నుర్వన్యాంశ్చ నైర్ఋతాః। నైర్ఋతాస్తత్రవధ్యన్తే ప్రాయేణ న తు వానరాః
వందల సంఖ్యలో వానరులు రాక్షసులను చంపారు, రాక్షసులు కూడా వానరులను చంపారు. కానీ అక్కడ ఎక్కువగా రాక్షసులే పడిపోయారు, వానరులు కాదు.
తతః శ్రుత్వాహతం సఙ్ఖ్యే కుమ్భకర్ణం సహానుగమ్। ప్రహస్తం చ మహేష్వాసం ధూమ్రాక్షం చాతితేజసమ్
ఆ యుద్ధంలో కుంభకర్ణుడు తన అనుచరులతో పాటు, గొప్ప విలువిద్వాంసుడు ప్రహస్తుడు, అపార తేజస్సుతో ఉన్న ధూమ్రాక్షుడు చనిపోయారని విని—
పుత్రమినద్రజితం వీరం రావణః ప్రత్యభాషత। జహిరామమమిత్రఘ్న సుగ్రీవం చ సలక్ష్మణమ్
రావణుడు తన వీరపుత్రుడు ఇంద్రజిత్తుతో ఇలా అన్నాడు: 'రాముడిని, శత్రువులను సంహరించేవాడిని, సుగ్రీవుడిని, లక్ష్మణుడితో పాటు నాశనం చేయి.'
త్వయా హి మమ సత్పుత్ర యశో దీప్తముపార్జితమ్। జిత్వావజ్రధరం సఙ్ఖ్యే సహస్రాక్షం శచీపతిమ్
నా మంచి కుమారా! నీవు యుద్ధంలో వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుణ్ణి, శచీపతిని జయించి నాకు గొప్ప పేరు తెచ్చిపెట్టావు.
అన్తర్హితః ప్రకాశో వా దివ్యైర్దత్తవరైః శరైః। జహి శత్రూనమిత్రఘ్న మమ శస్త్రభృతాంవర
నీవు కనబడినా, కనబడకపోయినా, దేవతలిచ్చిన వరబాణాలతో, నా శత్రువులను సంహరించు, ఓ శత్రునాశకా! ఆయుధధారులలో నీవే శ్రేష్ఠుడు.
రామలక్ష్మణసుగ్రీవాః శరస్పర్శం న తేఽనఘ। సమర్థాః ప్రతిసోఢుం చ కుతస్తదనుయాయినః
రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు నీ బాణాల స్పర్శను తట్టుకోలేరు, వారి అనుచరులు కూడా కాదు, ఓ నిర్దోషుడా!
అగతా యా ప్రహస్తేన కుమ్భకర్ణేన చానఘ। ఖరస్యాపచితిః సఙ్ఖ్యే తాం గచ్ఛ త్వే మహాభుజ
ప్రహస్తుడు, కుంభకర్ణుడు ఎదుర్కొన్న ఓడిపోవడం, ఖరుడు యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్న అవమానం—ఇవి అన్నీ ప్రతీకారం తీర్చు, ఓ బలవంతుడా!
త్వమద్య నిశితైర్బాణైర్హత్వా శత్రూన్ససైనికాన్। ప్రతినన్దయ మాం పుత్ర పురా జిత్వేవ వాసవమ్
నీవు నేటి రోజున పదునైన బాణాలతో శత్రువులను, వారి సైన్యాలను సంహరించి, ఇంద్రుణ్ణి జయించినప్పుడు నన్ను సంతోషపెట్టినట్లే మళ్లీ నన్ను ఆనందింపజేయు, నా కుమారా!
ఇత్యుక్తః స తథేత్యుక్త్వా రథమాస్థాయ దంశిథః। ప్రయయావిన్ద్రజిద్రాజంస్తూర్ణమాయోధనం ప్రతి
అలా అన్నపుడు, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం చెప్పి, ఇంద్రజిత్ తన రథంపై ఎక్కి, ధృడంగా యుద్ధభూమికి వేగంగా బయలుదేరాడు.
తతో విశ్రావ్య విస్పష్టం నామ రాక్షసపుఙ్గవః। ఆహ్వయామాస సమరే లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్
అప్పుడా రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు తన పేరును బలంగా పలకరించి, శుభలక్షణాలతో ఉన్న లక్ష్మణుడిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
తం లక్ష్మణోఽభ్యధావచ్చ ప్రగృహ్య సశరం ధనుః। త్రాసయంస్తలఘోషేణ సింహః క్షుద్రమృగం యథా
లక్ష్మణుడు బాణాలతో కూడిన విల్లు పట్టుకుని, ఆ గంభీరమైన ధ్వనితో అతడిని భయపెట్టుతూ, సింహం చిన్న జంతువును భయపెట్టినట్లు అతని మీదకు దూకాడు.
తయోః సమభవద్యుద్ధం సుమహజ్జయగృద్ధినోః। దివ్యాస్త్రవిదుపోస్తీవ్రమన్యోన్యస్పర్ధినోస్తదా
విజయాన్ని కోరుతూ, దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరి మధ్య తీవ్రమైన గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
రావణిస్తు యదా నైనం విశేషయతి సాయకైః। తతో గురుతరం యత్నమాతిష్ఠద్బలినాం వరః
రావణుడు తన బాణాలతో అతడిని జయించలేకపోతున్నాడని గ్రహించినప్పుడు, ఆ బలవంతుడు మరింత శ్రమపడి యుద్ధం చేశాడు.
తత ఏవం మహావేగైరర్దయామాస తోమరైః। తానాగతాన్స చిచ్ఛేద సౌమిత్రిర్నిశితైః శరైః
అతడు మహా వేగంతో తుంగాలు విసిరి దాడిచేశాడు. కానీ సౌమిత్రి పదునైన బాణాలతో వాటిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తే నికృత్తాః శరైస్తీక్ష్ణైర్న్యపతన్ధరణీతలే। `సాధకా రావణేరాజౌ శతశః శకలీకృతాః
ఆ తుంగాలు పదునైన బాణాలతో నరికివేయబడి భూమిపై పడ్డాయి; రావణరాజు వందల తుంగాలను ముక్కలు చేశాడు.
తమఙ్గదో వాలిసుతః శ్రీమానుద్యమ్య పాదపమ్। అభిద్రుత్య మహావేగస్తాడయామాస మూర్ధని
ఆ సమయంలో వాలి కుమారుడు అంగదుడు ఒక చెట్టును ఎత్తుకుని, మహా వేగంతో పరుగెత్తి వచ్చి, అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
తస్యేన్ద్రజిదసంభ్రాన్తః ప్రాసేనోరసి వీర్యవాన్। ప్రహర్తుమైచ్ఛత్తం చాస్య ప్రాసం చిచ్ఛేద లక్ష్మణః
అప్పుడు పరాక్రమశాలి ప్రసేనుడు అయోమయంగా తన గదితో దాడి చేయడానికి పరుగెత్తగా, లక్ష్మణుడు ఆ గదిని మధ్యలోనే కోసేశాడు.
తమభ్యాశగతం వీరమఙ్గదం రావణాత్మజః। గదయాఽతాడయత్సవ్యే పార్శ్వేవానరపుఙ్గవమ్
ఆ సమయంలో రావణుని కుమారుడు, వీరుడైన అంగదుని దగ్గరకు వచ్చి, వానరులలో గొప్పవాడైన అతనిని తన గదితో ఎడమ ప్రక్కపై బలంగా కొట్టాడు.
తమచిన్త్య ప్రహారం స బలవాన్వాలినః సుతః। ససర్జేన్ద్రజితః క్రోధాత్సాలస్కన్ధం తథాఙ్గదః
వాలి కుమారుడు అంగడు, ఆ భయంకరమైన దెబ్బకు కోపంతో, తన బలంతో ఒక పెద్ద సాలవృక్షాన్ని ఇంద్రజిత్పై విసిరాడు.
సోఽఙ్గదేన రుపోత్సృష్టో వధాయేన్ద్రజితస్తరుః। జఘానేన్ద్రజితః పార్థ రథం సాశ్వం ససారథిమ్
అంగడు వదిలిన ఆ చెట్టు ఇంద్రజిత్ను సంహరించేందుకు పోగా, ఇంద్రజిత్ దాన్ని తన రథం, గుర్రాలు, సారథితో కలిపి నాశనం చేశాడు.