తథ్త్యుక్త్వా యుతౌ వీరౌ రావణం దూషాణానుజౌ। కుమ్భకర్ణం పురస్కృత్య తూర్ణం నిర్యయతుః పురాత్
ఆ ఆజ్ఞలు అందుకున్న దూషణుడి ఇద్దరు తమ్ముళ్లు, కుమ్భకర్ణుని ముందుండి, వేగంగా పట్టణం నుండి బయలుదేరారు.
తతో నిర్యాయ స్వపురాత్కుమ్భకర్ణః సహానుగః। అపశ్యత్కపిసైన్యం రతజ్జితకాశ్యగ్రతః స్థితమ్
తర్వాత కుమ్భకర్ణుడు తన అనుచరులతో కలిసి నగరం నుండి బయలుదేరి, రథాలు, జెండాలతో మెరిసిపోతున్న వానరసైన్యం ఎదుట నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూశాడు.
స వీక్షమాణస్తత్సైన్యం రామదర్శనకాఙ్క్షయా। అపశ్యచ్చాపి సౌమిత్రిం ధనుష్పాణిం వ్యవస్థితమ్
ఆ సైన్యాన్ని పరిశీలిస్తూ, రాముడిని చూడాలని ఆశిస్తూ, ధనుస్సు చేత పట్టుకుని సిద్ధంగా ఉన్న సౌమిత్రిని కూడా చూశాడు.
తమభ్యేత్యాశు హరయః పరివబ్రుః సమన్తతః। `శైలవృక్షాయుధా నాదానముఞ్చన్భీషణాస్తతః
అప్పుడు వానరులు వెంటనే అన్ని వైపులా కుమ్భకర్ణుని చుట్టుముట్టి, పర్వతాలు, చెట్లు ఆయుధాలుగా పట్టుకుని భయంకరమైన అరుపులు వేశారు.
అభ్యఘ్నంశ్చ మహాకాయైర్బహుభిర్జగతీరుహైః। కరజైరతుదంశ్చాన్యే విహాయ భయముత్తమమ్
వారిలో చాలామంది తమ గొప్ప శరీరాలతో భూమిపై పెరిగిన చెట్లతో కుమ్భకర్ణుని కొట్టగా, మరికొందరు తమ గోళ్లతో గాయపరిచారు. ఎవ్వరూ భయపడకుండా ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు.
బహుధా యుధ్యమానాస్తే యుద్ధమార్గైః ప్లవంగమాః। నానాప్రహరణైర్భీమై రాక్షసేన్ద్రమతాడయన్
వానరులు యుద్ధ మార్గాల్లో అనేక విధాలుగా పోరాడుతూ, భయంకరమైన ఆయుధాలతో రాక్షసాధిపతిని దాడి చేశారు.
స తాడ్యమానః ప్రహసన్భక్షయామాస వానరాన్। బలం చణ్డబలాఖ్యం చ వజ్రబాహుం చ వానరమ్
అతడిని కొడుతున్నా, కుమ్భకర్ణుడు నవ్వుతూ వానరులను తినడం ప్రారంభించాడు. బలుడు, చండబలుడు, వజ్రబాహువు అనే వానరులను కూడా అతడు మింగేశాడు.
తద్దృష్ట్వా వ్యథనం కర్మ కుమ్భకర్ణస్య రక్షసః। ఉదక్రోశన్పరిత్రస్తాస్తారప్రభృతయస్తదా
కుమ్భకర్ణుని ఈ భయంకరమైన చర్యను చూసి, తార మొదలైన వారు భయంతో బాధపడుతూ అరవసాగారు.
తానుచ్చైః క్రోశతః సైన్యాఞ్శ్రుత్వా స హరియూథపాన్। అభిదుద్రావ సుగ్రీవః కుమ్భకర్ణమపేతభీః
ఆ సైన్యాలు గట్టిగా అరుస్తున్న శబ్దాన్ని విని, సుగ్రీవుడు భయపడకుండా, వానరసేనాధిపతులతో కలిసి కుమ్భకర్ణునిపై దూకాడు.
తతో నిపత్య వేగేన కుమ్భకర్ణం మహామనా। సాలేన జఘ్నివాన్మూర్ధ్నిం బలేన కపికుఞ్జరః
అప్పుడు సుగ్రీవుడు, వేగంగా దూకి, ఒక పెద్ద సాల చెట్టుతో కుమ్భకర్ణుని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
స మహాత్మా మహావేగః కుమ్భకర్ణస్ మూర్ధని। బిభేద సాలం సుగ్రీవో న చైవావ్యథయత్కపిః
ఆ మహాత్ముడైన, వేగవంతుడైన కుంభకర్ణుడు ఒక సాలవృక్షంతో సుగ్రీవుని తలపై బలంగా కొట్టాడు. అయినా ఆ వానరుడు కదలలేదు, అతనికి ఏమీ కాలేదు.
తతో వినద్యసహసా సాలస్పర్శవిబోధితః। దోర్భ్యామాదాయ సుగ్రీవం కుమ్భకర్ణోఽహరద్బలాత్
అప్పుడే, సాలవృక్షం తాకిన బాధతో ఒక్కసారిగా గర్జిస్తూ, కుంభకర్ణుడు తన రెండు చేతులతో సుగ్రీవుని బలవంతంగా పట్టుకుని తీసుకెళ్లాడు.
హ్రియమాణం తు సుగ్రీవం కుమ్భకర్ణేన రక్షసా। అవేక్ష్యాభ్యద్రవద్వీరః సౌమిత్రిర్మిత్రనన్దనః
కుంభకర్ణుడు సుగ్రీవుని ఈ విధంగా ఎత్తుకెళ్తున్నప్పుడు, సౌమిత్రి అనే వీరుడు, తన మిత్రులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఆ దృశ్యాన్ని చూసి వెంటనే పరుగెత్తాడు.
సోఽభిపత్య మహర్వేగం రుక్మపుఙ్ఖం మహాశరమ్। ప్రాహిణోత్కుమ్భకర్ణాయ లక్ష్మణః పరవీరహా
అతడు వేగంగా వచ్చి, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన లక్ష్మణుడు, బంగారు రెక్కలు ఉన్న గొప్ప బాణాన్ని కుంభకర్ణునిపై ప్రయోగించాడు.
స తస్య దేహావరణం భిత్త్వా దేహం చ సాయకః। జగామ దారయన్భూమిం రుధిరేణ సముక్షితః
ఆ బాణం కుంభకర్ణుని కవచాన్ని, శరీరాన్ని చీల్చి, రక్తంతో తడిసినట్టుగా భూమిని చీల్చింది.
తథా స భిన్నహృదయః సముత్సృజ్య కపీశ్వరమ్। `వేగేన మహతాఽఽవిష్టస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
అలా హృదయం చీలిపోయిన కుంభకర్ణుడు వానరుల అధిపతిని వదిలేసి, గొప్ప వేగంతో ముందుకు వచ్చి, 'నిలువు, నిలువు!' అని గట్టిగా అరవసాగాడు.
కుమ్భకర్ణో మహేష్వాసః ప్రగృహీతశిలాయుధః। అభిదుద్రావ సౌమిత్రిముద్యమ్య మహతీం శిలామ్
బలమైన ధనుర్ధారి అయిన కుంభకర్ణుడు, పెద్ద శిలాయుద్ధాన్ని పట్టుకుని, దాన్ని పైకి ఎత్తి సౌమిత్రిని దూకగా ఎదుర్కొన్నాడు.
తస్యాభిపతతస్తూర్ణం క్షురాభ్యాముచ్ఛితౌ కరౌ। చిచ్ఛేద నిశితాగ్రాభ్యాం స బభూవ చతుర్భుజః
అతడు దూసుకొస్తుండగా, సౌమిత్రి పదునైన బాణాలతో అతని రెండు చేతులను తక్షణమే కోసేశాడు. అప్పుడు కుంభకర్ణుడు నాలుగు చేతులతో కనిపించాడు.
తానప్యస్ భుజాన్సర్వాన్ప్రగృహీతశిలాయుధాన్। క్షురైశ్చిచ్ఛేదలఘ్వస్త్రం సౌమిత్రిః ప్రతిదర్శయన్
ప్రతి చేతిలో శిలాయుద్ధాన్ని పట్టుకున్న ఆ కుంభకర్ణుని అన్ని చేతులను సౌమిత్రి తన నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, పదునైన బాణాలతో వేగంగా కోసేశాడు.
స బభూవాతికాయశ్చ బహుపాదశిరోభుజః। తం బ్రహ్మాస్త్రేణ సౌమిత్రిర్దదారాద్రిచయోపమమ్
అప్పుడు అతడు ఎంతో పెద్దవాడై, అనేక పాదాలు, తలలు, చేతులు కలిగి కనిపించాడు. అలాంటి అతనిని పర్వతశిఖరంలా ఉన్న కుంభకర్ణుని సౌమిత్రి బ్రహ్మాస్త్రంతో చీల్చేశాడు.
స పపాత మహావీర్యో దివ్యాస్త్రాభిహతో రణే। మహాశనివినిర్దగ్ధః పాదపోఽఙ్కురవానివ
దివ్యాస్త్రంతో పోరులో బలంగా తగిలిన కుంభకర్ణుడు, పిడుగుతో కాలిపోయిన మొగ్గలు ఉన్న వృక్షంలా నేలపై పడిపోయాడు.
తం దృష్ట్వా వృత్రసంకాశం కుమ్భకర్ణం తరస్వినమ్। గతాసుం పతితం భూమౌ రాక్షసాః ప్రాద్రవన్భయాత్
వృత్రుడితో సమానమైన, భయంకరమైన కుంభకర్ణుడు ప్రాణాలు విడిచినవాడిగా నేలపై పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాక్షసులు భయంతో పారిపోయారు.
తథాతాన్ద్రవతో యోధాన్దృష్ట్వా తౌ దూషణానుజౌ। అవస్థాప్యాథ సౌమిత్రిం సంక్రుద్ధావభ్యధావతామ్
అలా యోధులు పారిపోతుండగా, దూషణుడి ఇద్దరు సోదరులు నిలబడినట్టు చూసి, వారు కోపంతో సౌమిత్రిపై దూకారు.
తావాద్రవన్తౌ సంక్రుద్ధౌ వజ్రవేగప్రమాథినౌ। అభిజగ్రాహ సౌమిత్రిర్వినద్యోభౌ పతత్రిభిః
వజ్రం వేగంతో దూసుకొచ్చే ఆ ఇద్దరు కోపంతో ఎదురుగా వచ్చారు. సౌమిత్రి గర్జిస్తూ, బాణాలతో వారిని నిలిపాడు.
తతః సుతుములం యుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్। దూషణానుజయోః పార్థ లక్ష్మణస్ చ ధీమతః
అప్పుడే, దూషణుడి ఇద్దరు కుమారులు మరియు ధీరుడైన లక్ష్మణుడి మధ్య భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
మహతా శరవర్షేణ రాక్షసౌ సోఽభ్యవర్పత। తం చాపివీరౌ సంక్రుద్ధావుభౌ తౌ సమవర్షతామ్
రాక్షసులు గొప్ప బాణవర్షంతో అతనిపై దాడి చేశారు. ధనుర్విద్యలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరూ కోపంతో లక్ష్మణునిపై బాణాలను వర్షంలా కురిపించారు.
ముహూర్తమేవమభవద్వజ్రవేగప్రమాథినోః। సౌమిత్రేశ్చ మహాబాహోః సంప్రహారః సుదారుణః
కొంతసేపు వజ్రవేగంతో పోరాడే యోధులు మరియు బలమైన భుజాలున్న సౌమిత్రి మధ్య భయంకరమైన పోరు జరిగింది.
అథాద్రిశృఙ్గమాదాయ హనుమాన్మారుతాత్మజః। అభిద్రుత్యాదదే ప్రాణాన్వజ్రవేగస్య రక్షసః
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు ఒక పర్వతశిఖరాన్ని ఎత్తుకుని పరుగెత్తి, వజ్రవేగంతో ఉన్న ఆ రాక్షసుని ప్రాణాలను తీసేశాడు.
నీలశ్చ మహతా గ్రావ్ణా దూపణావరజం హరిః। ప్రమాథినమభిద్రుత్య ప్రమమాథ మహాబలః
నీలుడు ఒక పెద్ద రాయితో దూపణుని తమ్ముడు హరిని గట్టిగా కొట్టి, ఆ శక్తివంతుడిని ఎదుర్కొని బలంగా నుఙ్గేశాడు.
తతః ప్రావర్తత పునః సంగ్రామః కటుకోదయః। రామరావణసైన్యానామన్యోన్యమభిధావతామ్
ఆ తరువాత రాముడు, రావణుడు సైన్యాలు ఒకదానికొకటి ఎదురుదాడి చేస్తూ, మళ్లీ భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.