ముసలాలాతనారాచతోమరాసిపరశ్వథైః। అన్వితాశ్చశతఘ్నీభిః సమధూచ్ఛిష్టముద్గరాః
ముసలులు, లాటీలు, ఇనుప దండాలు, భల్లాలు, గొడ్డళ్లు, ఇంకా వందలు త్రోసే యంత్రాలతో, బరువైన ముద్గరాలతో ఆయుధాలు ధరించి వారు సిద్ధంగా నిలిచారు.
పురద్వారేషు సర్వేషు గుల్మాః స్థావరజఙ్గమాః। బభూవుః పత్తిబహులాః ప్రభూతగజవాజినః
పట్టణ ద్వారాలన్నింటిలోనూ స్థిరంగా, చలించేవిగా ఉన్న సైనిక గుంపులు నిలిచాయి. అవి పాదసేనతో నిండిపోయి, ఏనుగులు, గుర్రాలు విరివిగా ఉన్నాయి.
అఙ్గదస్త్వథ లఙ్కాయాం ద్వారదేశముపాగతః। విదితో రరాక్షసేన్ద్రస్య ప్రవివేశగతవ్యథః
ఆ సమయంలో అంగదుడు లంక ద్వారం వద్దకు వచ్చి, రాక్షసాధిపతికి తెలిసినవాడిగా, భయమేమీ లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
మధ్యే రాక్షసకోటీనాం బహ్వీనాం సుమహాబలః। శుశుభే మేఘమాలాభిరాదిత్య ఇవ సంవృతః
అనేక కోట్లు బలమైన రాక్షసుల మధ్యలో, మేఘాల గుంపులతో ఆవృతమైన సూర్యునిలా అంగదుడు ప్రకాశించాడు.
ససమాసాద్య పౌలస్త్యమమాత్యైరభిసంవృతమ్। రామసందేశమామన్త్ర్య వాగ్మీ వక్తుం ప్రచక్రమే
పౌలస్త్యుని వద్దకు, మంత్రి వర్గంతో కూడి ఉన్న వానిని చేరి, అంగదుడు వాక్చాతుర్యంతో రాముని సందేశాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
ఆహ త్వాం రాఘవో రాజన్కోసలేన్ద్రో మహాయశాః। ప్రాప్తకాలమిదం వాక్యం తదాదత్స్వ సుదుర్మతే
"రాజా! కోసల రాజు, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాఘవుడు నీతో ఇలా అంటున్నాడు: ఈ సమయానుకూలమైన మాటలు వినిపించు, దుర్మతి!"
అకృతాత్మానమాసాద్య రాజానమనయే రతమ్। వినశ్యన్త్యనయావిష్టా దేశాశ్చ నగరాణి చ
ధర్మాన్ని పాటించని రాజును, ఆత్మ నియంత్రణ లేని వాడు చేరితే, దుష్టత్వం పెరిగి, ఆ దేశమూ, పట్టణాలూ నాశనం అవుతాయి.
త్వయైకేనాపరాద్ధం మే సీతామాహరతా బలాత్। వధాయానపరాద్ధానామన్యేషాం తద్భవిష్యతి
నీవు ఒక్కడే బలవంతంగా సీతను అపహరించి నాపై తప్పు చేశావు. నీ వల్ల నిరపరాధుల వినాశనం సంభవించబోతుంది.
యే త్వయా బలదర్పాభ్యామావిష్టేన వనేచరాః। ఋషయోహింసితాః పూర్వందేవాశ్చాప్యవమానితాః
నీవు బలవంతంతో, అహంకారంతో అడవిలో నివసించే ఋషులను హింసించావు, దేవతలను కూడా అవమానించావు.
రాజర్షయశ్చ నిహతా రుదత్యశ్చాహృతాః స్త్రియః। తదిదం సమనుప్రాప్తం ఫలంతస్యానయస్య తే
రాజర్షులు చంపబడ్డారు, మహిళలు ఏడుస్తూ అపహరించబడ్డారు. ఇప్పుడు నీ దుష్టత్వానికి ఫలితం నీ మీదికి వచ్చింది.
హన్తాస్మి త్వాం సహామాత్యైర్యుధ్యస్వ పురుషో భవ। పశ్య మే ధనుషో వీర్యం మానుషస్ నిశాచర
నేను నిన్ను నీ మంత్రులతో పాటు సంహరిస్తాను. యుద్ధం చేయి, మగవాడివై నిలబడు! నా విల్లుశక్తిని చూడు, నిశాచరా!
ముచ్యతాం జానకీ సీతా న మే మోక్ష్యమసి కర్హిచిత్। అరాక్షసమిమం లోకంకర్తాఽస్మి నిశితైః శరైః
జానకిని, సీతను విడిచిపెడు; లేకపోతే నిన్ను నేను ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టను. పదునైన బాణాలతో ఈ లోకాన్ని రాక్షసరహితంగా చేస్తాను.
ఇతితస్ బ్రువాణస్ దూతస్ పరుషం వచః। శ్రుత్వా న మమృషే రాజా రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః
దూత ఈ కఠినమైన మాటలు చెప్పగానే, రావణుడు కోపంతో ఊగిపోయి, ఆ మాటలు తట్టుకోలేకపోయాడు.
హఙ్గితజ్ఞాస్తతో భర్తుశ్చత్వారో రజనీచరాః। చతుర్ష్వఙ్గేషు జగృహుః శార్దూలమివ పక్షిణః
వెంటనే, తన యజమాని సంకేతాలు అర్థం చేసుకునే నలుగురు రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు, పక్షులు పులిని పట్టుకున్నట్లు అంగదుని నాలుగు అవయవాల్లో పట్టుకున్నారు.
తాంస్తథాఙ్గేషు సంసక్తానఙ్గదో రజనీచరాన్। ఆదాయైవ ఖముత్పత్య ప్రాసాదతలమావిశత్
అలా రాక్షసులు చేతులు, కాళ్లలో పట్టుకున్నా, అంగదుడు వారిని తనతో పాటు తీసుకుని, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, ఒక ప్రాసాదపు పైకప్పుపైకి చేరాడు.
వేగేనోత్పతతస్తస్య పేతుస్తే రజనీచరాః। భువి సంభిన్నహృదయాః ప్రహారవరపీడితాః
ఆయన వేగంగా ఎగిరినప్పుడు, ఆ రాత్రి సంచారులు భూమిపై పడిపోయారు. వారి హృదయాలు పగిలిపోయి, అతని గట్టి దెబ్బలకు బాధపడ్డారు.
సంసక్తోహర్మ్యశిఖరాత్తస్మాత్పునరవాపతత్। లఙ్ఘయిత్వా పురం లఙ్కాం సువేలస్య సమీపతః
ఆ ప్రాసాదపు శిఖరాన్ని పట్టుకుని, అక్కడినుండి మళ్లీ దిగిపోయి, లంక నగరాన్ని దాటి, సువేళ పర్వత సమీపానికి చేరాడు.
కోసలేన్ద్రమథాగమ్య సర్వమావేద్య వానరః। విశశ్రామ స తేజస్వీ రాఘవేణాభినన్దితః
తర్వాత కోసలేంద్రుని వద్దకు వెళ్లి, వానరుడు జరిగినదంతా వివరించి చెప్పాడు. రాఘవుడు అతన్ని ఆహ్వానించి, అంగదుడు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
తతః సర్వాభిసారేణ హరీణాం వాతరంహసామ్। భేదయామాస లఙ్కాయాః గ్రాకారం రఘునన్దనః
అప్పుడు వేగంగా పరిగెత్తే వానరులంతా కలిసి రఘునందనుడు లంక ద్వారం బలంగా పగలగొట్టాడు.
విభీషణర్క్షాధిపతీ పురస్కృత్యాథ లక్ష్మణః। దక్షిణం నగరద్వారమవామృద్గాద్దురాసదమ్
తర్వాత విభీషణుడు, రిక్షాధిపతి లతో కలిసి లక్ష్మణుడు దుర్గమయమైన దక్షిణ ద్వారం వైపు చేరాడు.
కరభారుణగాత్రాణాం హరీణాం యుద్ధశాలినామ్। కోటీశతసహస్రేణ లఙ్కామభ్యపతత్తదా
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో నిపుణులైన, ఏనుగులు, ఎలుగుబంట్ల వలె బలమైన కోటి లక్షల వానరులు లంకపై దాడి చేశారు.
ప్రలమ్బబాహూరుకరజఙ్ఘాన్తరవిలమ్బినామ్। ఋక్షాణఆం ధూమ్రవర్ణానాం తిస్రః కోఠ్యో వ్యవస్థితాః
పొడవైన చేతులు, కాళ్లు కలిగి, పొగ వర్ణంలో ఉన్న మూడు కోట్ల ఎలుగుబంట్లు అక్కడ తాము తాము స్థిరంగా నిలిచారు.
ఉత్పతద్భిః పతద్భిశ్చ నిపతద్భిశ్చ వానరైః। నాదృశ్యత తదా సూర్యో రజసా నాశితప్రభః
వానరులు ఎగిరిపడుతూ, దూకుతూ, కింద పడుతూ ఉండగా, లేచిన దుమ్ముతో సూర్యుడు కనబడలేదు; అతని కాంతి మాయమైంది.
శాలిప్రసూనసదృశైః శిరీపకుసుమప్రభైః। తరుణాదిత్యసదృశైః శణగౌరైశ్చ వైనరైః
కొంతమంది వానరులు నూతన బియ్యం పువ్వుల్లా, మరికొందరు శిరీష పుష్పాల్లా, ఇంకొందరు ఉదయ సూర్యునిలా, మరికొందరు శణపు రంగులో మెరిసిపోతున్నారు.
ప్రాకారం దదృశుస్తే తు సమన్తాత్కపిలీకృతమ్। రాక్షసా విస్మితా రాజన్సస్త్రీవృద్ధాః సమన్తతః
ఓ రాజా! రాక్షసులు, ఆడవారు, వృద్ధులు అందరూ చుట్టూ ఉన్న ప్రాకారాన్ని వానరులతో నిండిపోయినట్లు చూసి ఆశ్చర్యపోయారు.
బిభిదుస్తే మణిస్తమ్భాన్కర్ణాట్టశిఖరాణి చ। భగ్నోన్మథితశృఙ్గాణి యన్త్రాణి చ విచిక్షిపుః
వారు మణి స్తంభాలు, ద్వారాల పై భాగాలు విరగదీసి, పగిలిన యంత్రాలు, ప్రాకారపు కొమ్ములు అక్కడక్కడ చెల్లాచెదురుగా విసిరేశారు.
పరిగృహ్య శతఘ్నీశ్చ సచక్రాః సగుడోపలాః। చిక్షిపుర్భుజవేగేన లఙ్కామధ్యేమహాస్వనాః
చక్రాలు, రాళ్ళతో కూడిన యుద్ధ యంత్రాలను పట్టుకొని, తమ బలమైన చేతులతో లంక మధ్యలోకి విసిరి, ఘోరమైన శబ్దం చేశారు.
ప్రాకారస్థాశ్చయే కేచిన్నిశాచరగణాస్తథా। ప్రదుద్రువుస్తే శతశః కపిభిః సమభిద్రుతాః
ప్రాకారంపై ఉన్న రాక్షస గణాలను వానరులు దాడి చేయగా, వారు వందల కొద్దీ పారిపోయారు.
తతస్తు రాజవచనాద్రాక్షసాః కామరూపిణః। నిర్యయుర్వికృతాకారాః సహస్రశతసఙ్ఘశః
తర్వాత రాజు ఆజ్ఞతో, భయంకరమైన రూపాలు ధరించిన రాక్షసులు వందలు, వేలుగా బయటకు వచ్చారు.
శఖవర్షాణి వర్షన్తో ద్రావయిత్వా వనౌకసః। ప్రాకారం శోభయన్తస్తే పరం విస్మయమాస్థితాః
వారు కొమ్మల వర్షాన్ని కురిపిస్తూ, అడవి జీవులను తరిమేశారు. ఆశ్చర్యంతో ప్రాకారాన్ని అలంకరించారు.