సర్వరాక్షసరాజ్యేచాప్యభ్యపిఞ్చద్విభీషణమ్। చక్రే చ మన్త్రసచివం సహృదంలక్ష్మణస్ చ
విభీషణుడికి అన్ని రాక్షసుల రాజ్యాన్ని అప్పగించి, అతడిని మంత్రిగా, స్నేహితుడిగా చేసుకున్నాడు. లక్ష్మణుడిని కూడా అలాగే చేర్చుకున్నాడు.
విభీషణమతే చైవ సోఽత్యక్రామన్మహార్ణవమ్। ససైన్యః సేతునా తేన మార్గేణైవ నరాధిపః
విభీషణుడి సలహా ప్రకారం, ఆ రాజు తన సైన్యంతో ఆ వంతెన మీదుగా మహాసముద్రాన్ని దాటి వెళ్లాడు.
తతో గత్వాసమాసాద్య లఙ్కోద్యానాన్యనేకశః। భేదయామాస కపిభిర్మహాన్తి చ బహూని చ
తర్వాత వారు లంకలోని అనేక ఉద్యానవనాలకు చేరుకొని, వానరులు వాటిని పగలగొట్టి, ఎన్నో గొప్ప ఉద్యానాలను ధ్వంసం చేశారు.
తత్రాస్తాం రావణామాత్యౌ రాక్షసౌ శుకసారణౌ। చరౌ వానరరూపేణ తౌ జగ్రాహ విభీషణః
అక్కడ రావణుని ఇద్దరు మంత్రులు, రాక్షసులు అయిన శుకుడు, శారణుడు, వానరుల వేషంలో ఉన్నారు. వారిని విభీషణుడు పట్టుకున్నాడు.
ప్రతిపన్నౌ యదా రూపం రాక్షసం తౌ నిశాచరౌ। దర్శయిత్వా తతః సైన్యం రామః పశ్చాదవాసృజత్
ఆ ఇద్దరు రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు తమ అసలు రూపాన్ని చూపిన తర్వాత, రాముడు వారికి సైన్యాన్ని చూపించి, వారిని వదిలిపెట్టాడు.
నివేశ్యోపవనే సైన్యం స శూరః ప్రాజ్యవానరమ్। ప్రేషయామాస దుత్యేన రావణస్య తతోఽఙ్గదమ్
సైన్యాన్ని ఉద్యానవనంలో నిలిపి, వీరుడైన వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడిని దూతగా రావణుని వద్దకు పంపించాడు.
ప్రభూతాన్నోదకేతస్మిన్బహుమూలఫలే వనే। సేనాం నివేశ్య కాకుత్స్థో విధివత్పర్యరక్షత
ఆ అడవిలో విస్తారంగా ఆహారం, నీరు, మూలికలు, పండ్లు ఉండగా, కాకుత్థ్సుడు సైన్యాన్ని అక్కడ నిలిపి, సక్రమంగా రక్షించాడు.
రావణః సంవిధం చక్రే లఙ్కాయాం శాస్త్రనిర్మితామ్। ప్రకృత్యైవదురాధర్షా దృఢప్రాకారతోరణా
రావణుడు లంకలో శాస్త్రబద్ధంగా రక్షణ ఏర్పాట్లు చేశాడు. సహజంగా దుర్భేద్యమైన, బలమైన గోడలు, గేట్లు ఉన్న నగరం.
అగాధతోయాః పరిఖా మీననక్రసమాకులాః। బభూవుః సప్త దుర్ధర్షాః స్వాదిరైః శఙ్కుభిశ్చితాః
అక్కడ ఏడు లోతైన ముట్టడులు ఉండి, వాటిలో నీరు నిండిపోయి, చేపలు, మొసళ్ళతో కిటకిటలాడుతూ, దాటి వెళ్లడం చాలా కష్టం. అవన్నీ కంచెలు, కంచెపాళ్ళతో నిండిపోయాయి.
కర్ణాటయన్త్రా దుర్ధర్షా బభూవుః సహుడోపలాః। సాశీవిషఘటాయోధాః ససర్జరసపాంసవః
కర్ణాటక యంత్రాలు, పెద్ద రాళ్ల ముద్దలు, విషపూరిత మట్టికుండలు, యోధులు, పిచ్చిపొడి, మట్టి ప్రవాహాలతో కూడిన దుర్భేద్యమైన రక్షణలు అక్కడ ఏర్పాటయ్యాయి.
ముసలాలాతనారాచతోమరాసిపరశ్వథైః। అన్వితాశ్చశతఘ్నీభిః సమధూచ్ఛిష్టముద్గరాః
ముసలులు, లాటీలు, ఇనుప దండాలు, భల్లాలు, గొడ్డళ్లు, ఇంకా వందలు త్రోసే యంత్రాలతో, బరువైన ముద్గరాలతో ఆయుధాలు ధరించి వారు సిద్ధంగా నిలిచారు.
పురద్వారేషు సర్వేషు గుల్మాః స్థావరజఙ్గమాః। బభూవుః పత్తిబహులాః ప్రభూతగజవాజినః
పట్టణ ద్వారాలన్నింటిలోనూ స్థిరంగా, చలించేవిగా ఉన్న సైనిక గుంపులు నిలిచాయి. అవి పాదసేనతో నిండిపోయి, ఏనుగులు, గుర్రాలు విరివిగా ఉన్నాయి.
అఙ్గదస్త్వథ లఙ్కాయాం ద్వారదేశముపాగతః। విదితో రరాక్షసేన్ద్రస్య ప్రవివేశగతవ్యథః
ఆ సమయంలో అంగదుడు లంక ద్వారం వద్దకు వచ్చి, రాక్షసాధిపతికి తెలిసినవాడిగా, భయమేమీ లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
మధ్యే రాక్షసకోటీనాం బహ్వీనాం సుమహాబలః। శుశుభే మేఘమాలాభిరాదిత్య ఇవ సంవృతః
అనేక కోట్లు బలమైన రాక్షసుల మధ్యలో, మేఘాల గుంపులతో ఆవృతమైన సూర్యునిలా అంగదుడు ప్రకాశించాడు.
ససమాసాద్య పౌలస్త్యమమాత్యైరభిసంవృతమ్। రామసందేశమామన్త్ర్య వాగ్మీ వక్తుం ప్రచక్రమే
పౌలస్త్యుని వద్దకు, మంత్రి వర్గంతో కూడి ఉన్న వానిని చేరి, అంగదుడు వాక్చాతుర్యంతో రాముని సందేశాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
ఆహ త్వాం రాఘవో రాజన్కోసలేన్ద్రో మహాయశాః। ప్రాప్తకాలమిదం వాక్యం తదాదత్స్వ సుదుర్మతే
"రాజా! కోసల రాజు, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాఘవుడు నీతో ఇలా అంటున్నాడు: ఈ సమయానుకూలమైన మాటలు వినిపించు, దుర్మతి!"
అకృతాత్మానమాసాద్య రాజానమనయే రతమ్। వినశ్యన్త్యనయావిష్టా దేశాశ్చ నగరాణి చ
ధర్మాన్ని పాటించని రాజును, ఆత్మ నియంత్రణ లేని వాడు చేరితే, దుష్టత్వం పెరిగి, ఆ దేశమూ, పట్టణాలూ నాశనం అవుతాయి.
త్వయైకేనాపరాద్ధం మే సీతామాహరతా బలాత్। వధాయానపరాద్ధానామన్యేషాం తద్భవిష్యతి
నీవు ఒక్కడే బలవంతంగా సీతను అపహరించి నాపై తప్పు చేశావు. నీ వల్ల నిరపరాధుల వినాశనం సంభవించబోతుంది.
యే త్వయా బలదర్పాభ్యామావిష్టేన వనేచరాః। ఋషయోహింసితాః పూర్వందేవాశ్చాప్యవమానితాః
నీవు బలవంతంతో, అహంకారంతో అడవిలో నివసించే ఋషులను హింసించావు, దేవతలను కూడా అవమానించావు.
రాజర్షయశ్చ నిహతా రుదత్యశ్చాహృతాః స్త్రియః। తదిదం సమనుప్రాప్తం ఫలంతస్యానయస్య తే
రాజర్షులు చంపబడ్డారు, మహిళలు ఏడుస్తూ అపహరించబడ్డారు. ఇప్పుడు నీ దుష్టత్వానికి ఫలితం నీ మీదికి వచ్చింది.
హన్తాస్మి త్వాం సహామాత్యైర్యుధ్యస్వ పురుషో భవ। పశ్య మే ధనుషో వీర్యం మానుషస్ నిశాచర
నేను నిన్ను నీ మంత్రులతో పాటు సంహరిస్తాను. యుద్ధం చేయి, మగవాడివై నిలబడు! నా విల్లుశక్తిని చూడు, నిశాచరా!
ముచ్యతాం జానకీ సీతా న మే మోక్ష్యమసి కర్హిచిత్। అరాక్షసమిమం లోకంకర్తాఽస్మి నిశితైః శరైః
జానకిని, సీతను విడిచిపెడు; లేకపోతే నిన్ను నేను ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టను. పదునైన బాణాలతో ఈ లోకాన్ని రాక్షసరహితంగా చేస్తాను.
ఇతితస్ బ్రువాణస్ దూతస్ పరుషం వచః। శ్రుత్వా న మమృషే రాజా రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః
దూత ఈ కఠినమైన మాటలు చెప్పగానే, రావణుడు కోపంతో ఊగిపోయి, ఆ మాటలు తట్టుకోలేకపోయాడు.
హఙ్గితజ్ఞాస్తతో భర్తుశ్చత్వారో రజనీచరాః। చతుర్ష్వఙ్గేషు జగృహుః శార్దూలమివ పక్షిణః
వెంటనే, తన యజమాని సంకేతాలు అర్థం చేసుకునే నలుగురు రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు, పక్షులు పులిని పట్టుకున్నట్లు అంగదుని నాలుగు అవయవాల్లో పట్టుకున్నారు.
తాంస్తథాఙ్గేషు సంసక్తానఙ్గదో రజనీచరాన్। ఆదాయైవ ఖముత్పత్య ప్రాసాదతలమావిశత్
అలా రాక్షసులు చేతులు, కాళ్లలో పట్టుకున్నా, అంగదుడు వారిని తనతో పాటు తీసుకుని, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, ఒక ప్రాసాదపు పైకప్పుపైకి చేరాడు.
వేగేనోత్పతతస్తస్య పేతుస్తే రజనీచరాః। భువి సంభిన్నహృదయాః ప్రహారవరపీడితాః
ఆయన వేగంగా ఎగిరినప్పుడు, ఆ రాత్రి సంచారులు భూమిపై పడిపోయారు. వారి హృదయాలు పగిలిపోయి, అతని గట్టి దెబ్బలకు బాధపడ్డారు.
సంసక్తోహర్మ్యశిఖరాత్తస్మాత్పునరవాపతత్। లఙ్ఘయిత్వా పురం లఙ్కాం సువేలస్య సమీపతః
ఆ ప్రాసాదపు శిఖరాన్ని పట్టుకుని, అక్కడినుండి మళ్లీ దిగిపోయి, లంక నగరాన్ని దాటి, సువేళ పర్వత సమీపానికి చేరాడు.
కోసలేన్ద్రమథాగమ్య సర్వమావేద్య వానరః। విశశ్రామ స తేజస్వీ రాఘవేణాభినన్దితః
తర్వాత కోసలేంద్రుని వద్దకు వెళ్లి, వానరుడు జరిగినదంతా వివరించి చెప్పాడు. రాఘవుడు అతన్ని ఆహ్వానించి, అంగదుడు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
తతః సర్వాభిసారేణ హరీణాం వాతరంహసామ్। భేదయామాస లఙ్కాయాః గ్రాకారం రఘునన్దనః
అప్పుడు వేగంగా పరిగెత్తే వానరులంతా కలిసి రఘునందనుడు లంక ద్వారం బలంగా పగలగొట్టాడు.
విభీషణర్క్షాధిపతీ పురస్కృత్యాథ లక్ష్మణః। దక్షిణం నగరద్వారమవామృద్గాద్దురాసదమ్
తర్వాత విభీషణుడు, రిక్షాధిపతి లతో కలిసి లక్ష్మణుడు దుర్గమయమైన దక్షిణ ద్వారం వైపు చేరాడు.