గత్వా సుమహదధ్వానమాదిత్యస్ ప్రభాం తతః। దృష్టవన్తః స్మ తత్రైవభవనం దివ్యమన్తరా
మేము ఎంతో దూరం ప్రయాణించి, అక్కడ సూర్యుని కాంతిని చూశాము. ఆ కాంతి మధ్యలో ఒక దివ్యమైన గృహాన్ని దర్శించాము.
గయస్ కిల దైత్యస్ తదా సద్వేశ్మ రాఘవ। తత్రప్రభావతీ నామ తపోఽతప్యత తాపసీ
ఓ రాఘవా! ఆ అద్భుతమైన ఇంటిని గయ అనే దైత్యుడు ఒకప్పుడు కలిగి ఉండేవాడు అంటారు. అక్కడ ప్రభావతీ అనే తపస్విని తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేది.
తయా దత్తాని భోజ్యానిపానానివివిధాని చ। భుకత్వా లబ్ధబలాః సన్తస్తయోక్తేన పథా తతః
ఆమె మనకు ఎన్నో రకాల భోజనాలు, పానీయాలు ఇచ్చింది. వాటిని తిని, శక్తిని పొందిన తరువాత, ఆమె చెప్పిన మార్గంలో ముందుకు సాగాము.
నిర్యాయ తస్మాదుద్దేశాత్పశ్యామో లవణామ్భసః। సమీపే సహ్యమలయౌ దర్దురం చ మహాగిరిమ్
ఆ ప్రాంతాన్ని విడిచిపెట్టి, ఉప్పు నీటి సమీపంలో సహ్య, మలయ పర్వతాలను, అలాగే గొప్ప దర్దుర పర్వతాన్ని చూశాము.
తతో మలయమారుహ్య పశ్యన్తో వరుణాలయమ్। కవిషణ్ణా వ్యథితాః ఖిన్నా నిరాశా జీవితే భృశమ్
తర్వాత మేము మలయ పర్వతాన్ని ఎక్కి, వరుణుని నివాసాన్ని చూశాము. అప్పటికే మనసు నిస్సహాయంగా, దుఃఖంతో, ప్రాణాల మీద ఆశ కోల్పోయాము.
అనేకశతవిస్తీర్ణం యోజనానాం మహోదధిమ్। తిమినక్రఝషావాసం చిన్తయన్తః సుదుఃఖితాః
అనేక శత యోజనాల పొడవైన, తిమింగలాలు, మొసళ్ళు, చేపలు నివసించే మహాసముద్రాన్ని తలచుకుంటూ, మేము ఎంతో బాధపడ్డాము.
తత్రానశనసంకల్పం కృత్వాఽఽసీనా వయం తదా। తతః కథాన్తే గృధ్రస్య జటాయోరభవత్కథా
అక్కడ మేము ఉపవాసం చేయాలని నిశ్చయించి కూర్చున్నాము. సంభాషణ చివరలో జటాయువు గురించిన కథ ప్రస్తావన వచ్చింది.
తతః పర్వతశృఙ్గాభం ఘోరరూపం భయావహమ్। పక్షిణం దృష్టవన్తః స్మ వైనతియేమివాపరమ్
అప్పుడు పర్వత శిఖరంలా భయంకరమైన, భయపెట్టే రూపంలో ఉన్న ఒక పెద్ద పక్షిని చూశాము. అది మరో గరుడుని పోలి కనిపించింది.
సోఽస్మానతర్కయద్భోక్తుమథాభ్యేత్య వచోఽబ్రవీత్। భోః క ఏష మమ భ్రాతుర్జటాయోః కురుతే కథామ్
ఆ పక్షి మమ్మల్ని తినాలని దగ్గరికి వచ్చి, 'నా సోదరుడు జటాయువు గురించి ఎవరు మాట్లాడుతున్నారు?' అని అడిగింది.
సంపాతిర్నామ తస్యాహం జ్యేష్ఠో భ్రాతా ఖగాధిపః। అన్యోన్యస్పర్ధయా రూఢావావామదిత్యసత్పదమ్
నేను సంపాతి, జటాయువు పెద్ద సోదరుడిని, పక్షిరాజును. మేమిద్దరం పోటీగా ఎగిరి సూర్యుని ప్రాంతాన్ని చేరుకున్నాము.
తతో దగ్ధావిమౌ పక్షౌ న దగ్ధౌ తు జటాయుషః। తస్మాన్మే చిరదృష్టః స భ్రాతా గృధ్రపతః ప్రియః
అప్పుడు నా రెక్కలు కాలిపోయాయి, కానీ జటాయువుకు కాలిపోలేదు. అందుకే నా ప్రియమైన సోదరుడు, గృధ్రరాజు, చాలా కాలంగా కనిపించలేదు.
నిర్దగ్ధపక్షః పతితో హ్యహమస్మిన్మహాగిరౌ। `ద్రష్టుం వీరం న శక్నోమి భ్రాతరం వై జటాయుషమ్
నా రెక్కలు కాలిపోవడంతో ఈ గొప్ప పర్వతంపై పడిపోయాను. నా వీర సోదరుడు జటాయువును చూడలేకపోతున్నాను.
తస్యైవం వదతోఽస్మాభిర్హతో భ్రాతా నివేదితః। వ్యసనం భవతశ్చేదం సంక్షేపాద్వై నివేదితమ్
అతను ఇలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, మేము అతని సోదరుడు మరణించిన విషయాన్ని తెలియజేశాము. అతని దుఃఖాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించాము.
స సమ్పాతిస్తదా రాజఞ్శ్రుత్వాసుమహదప్రియమ్। విషణ్ణచేతాః పప్రచ్ఛ పునరస్మానరిందమ
ఓ రాజా! ఆ దుఃఖకరమైన వార్త విని, సంపాతి మనసు బాధతో నిండిపోయింది. మమ్మల్ని మళ్లీ అడిగాడు, ఓ శత్రువులను సంహరించేవాడా!
కః సరామః కథం సీతా జటాయుశ్చ కథం హతః। ఇచ్ఛామి సర్వమేవైతచ్ఛ్రోతుం ప్లవగసత్తమాః
రాముడు ఎవరు? సీత ఎలా అపహరించబడింది? జటాయువు ఎలా మరణించాడు? ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలని ఉంది, ఓ వానరశ్రేష్ఠులారా!
తస్యాహం సర్వమేవైతద్భవతో వ్యసనాగమమ్। ప్రాయోపవేశనే చైవహేతుం విస్తరశోఽబ్రువమ్
మీ దుఃఖకారణం, అలాగే మేము ప్రాయోపవేశం చేయడానికి కారణం అన్నీ అతనికి పూర్తిగా వివరించాను.
సోఽస్మానాశ్వాసయామాస వాక్యేనానేన పక్షిరాట్। రావణో విదితో మహ్యం లఙ్కా చాస్య మహాపురీ
పక్షిరాజు ఈ మాటలతో మమ్మల్ని ఓదార్చాడు: 'రావణుడు నాకు తెలుసు, అలాగే అతని మహానగరం లంక కూడా నాకు తెలుసు.'
దృష్టాపారే సముద్రస్య త్రికూటగిరికన్దరే। భవిత్రీ తత్ర వైదేహీ న రమేఽస్త్యత్రవిచారణా
సముద్రం ఆపక్కన త్రికూట పర్వత గుహలో వనిత వైదేహి ఉన్నదని నేను చూశాను. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇతితస్య వచః శ్రుత్వా వయముత్థాయ సత్వరాః। సాగరక్రమణే మన్త్రం మన్త్రయామః పరంతప
ఈ మాటలు విని మేమంతా వెంటనే లేచి, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు ఏం చేయాలో ఆలోచించాము, ఓ శత్రువులకు భయంకరుడా.
నాధ్యవాస్యద్యదా కశ్చిత్సాగరస్య విలఙ్ఘనమ్। తతః పితరమావిశ్య పుప్లువేఽహంమహార్ణవమ్। శతయోజనవిస్తీర్ణం నిహత్య జలరాక్షసీమ్
ఎవరూ ఆ సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లలేరని తెలిసినప్పుడు, నేను నా తండ్రి ఆశీస్సులతో, వంద యోజనాల వెడల్పైన ఆ మహాసముద్రంలోకి దూకి, నీటిలో ఉండే రాక్షసులను ఓడించాను.
ఉపవాసతపఃశీలా భర్తృదర్శనలాలసా। జటిలా మలదిగ్ధాఙ్గీకృశ దీనా తపస్విన
ఆమె ఉపవాసం చేస్తూ, తపస్సు ఆచరిస్తూ, భర్తను చూడాలని తపనతో, జటలు వేసుకుని, మురికి పూసుకుని, బలహీనంగా, బాధతో తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేది.
నిమిత్తైస్తామహం సీతాముపలభ్య పృథగ్విధైః। ఉపసృత్యాబ్రవం చార్యామభిగమ్య రహోగతామ్
వివిధ సూచనలతో సీతాదేవిని గుర్తించి, ఆమె ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు దగ్గరికి వెళ్లి, ఆ మహనీయురాలితో మాట్లాడాను.
సీతే రామస్య దూతోఽహంవానరోమారుతాత్మజః। త్వద్దర్శనమభిప్రప్సురిహ ప్రాప్తో విహాయసా
సీతా, నేను రాముని దూతను, వానరుడిని, వాయుపుత్రుడిని. నిన్ను చూడాలని ఆకాంక్షతో, ఆకాశమార్గంలో ఇక్కడికి వచ్చాను.
రాజపుత్రౌ కుశలినౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। సర్వశాఖామృగేన్ద్రేణ సుగ్రీవేణాభిపాలితౌ
రాజకుమారులు రాముడు, లక్ష్మణుడు క్షేమంగా ఉన్నారు. వారిని వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుడు రక్షిస్తున్నాడు.
కుశలంత్వాబ్రవీద్రామఃసీతే సౌమిత్రిణా సహ। సఖిభావాచ్ సుగ్రీవః కుశలం త్వాఽనుపృచ్ఛతి
సీతా, రాముడు, సౌమిత్రితో కలిసి నీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేశాడు. స్నేహంతో సుగ్రీవుడు కూడా నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు.
క్షిప్రమేష్యతి తే భర్తా సర్వశాఖామృగైః సహ। ప్రత్యయం కురు మే దేవి వానరోఽస్మి న రాక్షసః
నీ భర్త వానరులందరితో త్వరలోనే నీ దగ్గరకు వస్తాడు. నన్ను నమ్ము దేవీ, నేను వానరుడిని, రాక్షసుడిని కాను.
ముహూర్తమివచ ధ్యాత్వా సీతా మాం ప్రత్యువాచ హ। అవైమి త్వాంహనూమన్తమవిన్ధ్యవచనాదహమ్
కొంతసేపు ఆలోచించిన తర్వాత, సీతా నన్ను ఇలా అడిగింది: 'హనుమంతా, అవింద్యుడు చెప్పిన మాటల వల్ల నిన్ను గుర్తించగలిగాను.'
అవిన్ధ్యో హి మహాబాహో రాక్షసో వృద్ధసంమతః। కథితస్తేన సుగ్రీవస్త్వద్విధైః సచివైర్వృతః
అవింద్యుడు, బలవంతుడు, పెద్దవాళ్లందరికీ గౌరవించబడే రాక్షసుడు. అతనే సుగ్రీవుడు నీలాంటి మంత్రులతో ఉన్నాడని వివరంగా చెప్పాడు.
గమ్యతామితి చోక్త్వా మాం సీతా పాదాదిమం మణిమ్। ఘారితా యేన వైదేహీ కాలమేతమనిన్దితా
'పో' అని చెప్పి, సీతా తన పాదాన్నుంచి ఈ మణిని ఇచ్చింది. దీనివల్ల వైదేహి, నిందలేని ఆమె, ఈ సమయాన్ని గుర్తు పెట్టుకుంది.
ప్రత్యయార్థం కథాం చేమాం కథయామాస జానకీ। క్షిప్తామిషీకాం కాకాయ చిత్రకూటే మహాగిరౌ
నమ్మకం కోసం, జనకాతనయ సీతా ఈ కథను చెప్పింది: చిత్తకూట పర్వతంపై, ఒక కాకికి ముళ్లను విసిరిన విషయాన్ని.