స తద్రామాయ మేధావీ శశంస ప్లవగర్షభః। రామశ్చాప్యనుమానేన మేనే దృష్టాం తు మైథిలీమ్
ఆ విషయాన్ని ఆ మేధావి వానరాధిపతి రామునికి తెలిపాడు. రాముడు కూడా ఊహచేసి, సీతను కనుగొన్నారని నమ్మాడు.
హనుమత్ప్రముఖాశ్చాపి విశ్రాన్తాస్తే ప్లవఙ్గమాః। అభిజగ్ముర్హరీన్ద్రం తం రామలక్ష్మణసన్నిధౌ
హనుమంతుడు ముందుండగా, ఆ వానరులు విశ్రాంతి తీసుకుని, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఉన్న చోట వానరుల రాజు సుగ్రీవుని దగ్గరకు వచ్చారు.
గతిం చ ముఖవర్ణం చ దృష్ట్వారామో హనూమతః। అగమత్ప్రత్యయం భూయో దృష్టా సీతేతి భారత
హనుమంతుని నడకను, ముఖంలో కనిపిస్తున్న ఆనందాన్ని చూసి, రాముడు, ఓ భారత, మళ్లీ సీతను కనుగొన్నారని ధృడంగా నమ్మాడు.
హనూమత్ప్రముఖాస్తే తు వానరాః పూర్ణమానసాః। ప్రణేముర్విధివద్రామం సుగ్రీవం లక్ష్మణం తథా
హనుమంతుడు ముందుండగా, హృదయాలు ఆనందంతో నిండిన ఆ వానరులు, విధిగా రామునికి, సుగ్రీవునికి, లక్ష్మణునికి నమస్కరించారు.
తానువాచానతాన్రామః ప్రగృహ్య సశరం ధనుః। అపి మాం జీవయిష్యధ్వమపి వః కృతకృత్యతా
వారు నమస్కరించిన వారిని రాముడు బాణాలతో కూడిన విల్లు పట్టుకుని ఇలా అడిగాడు: "మీరు నాకు ప్రాణాలు పోసారా? మీరు మీ పని పూర్తిచేశారా?"
అపి రాజ్యమయోధ్యాయాం కారయిష్యామ్యహం పునః। నిహత్యసమరే శత్రూనాహృత్యజనకాత్మజామ్
"పోరులో శత్రువులను సంహరించి, జనకుని కుమార్తెను తిరిగి తీసుకొచ్చి, నేను అయోధ్యలో రాజ్యాన్ని మళ్లీ స్థాపించగలనా?"
అమోక్షయిత్వావైదేహీమహత్వా చ రణే రిపూన్। హృతదారోఽవధూతశ్చనాహం జీవితుముత్సహే
"వైదేహిని విమోచించకుండా, శత్రువులను యుద్ధంలో ఓడించకుండా, భార్యను కోల్పోయి, అపహాస్యం పొందిన నేను, ఎలా బతికిపోగలను?"
ఇత్యుక్తవచనం రామం ప్రత్యువాచానిలాత్మజః। ప్రియమాఖ్యామి తే రామ దృష్టా సా జానకీ మయా
అలా రాముడు అడిగినప్పుడు, వాయుపుత్రుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "రామా! నీకు శుభవార్త చెబుతున్నాను. నేను సీతను చూశాను."
విచిత్య దక్షిణామాశాం సపర్వతవనాకరామ్। శ్రాన్తాః కాలే వ్యతీతే స్మ దృష్టవన్తో మహాగుహాం
"మేము దక్షిణ దిశలోని పర్వతాలు, అరణ్యాలు, గుహలు అన్నీ వెతికాం. చాలా కాలం గడిచిపోయి, అలసిపోయినప్పుడు, ఒక పెద్ద గుహను కనుగొన్నాం."
ప్రవిశామో వయం తాం తు బహుయోజనమాయతామ్। అన్ధకారాం సువిపినాం గహనాం కీటసేవితామ్
"ఆ గుహ చాలా పొడవుగా, చీకటిగా, దట్టమైన అడవులతో, పురుగులతో నిండినదిగా ఉండగా, మేము అందులోకి ప్రవేశించాం."
గత్వా సుమహదధ్వానమాదిత్యస్ ప్రభాం తతః। దృష్టవన్తః స్మ తత్రైవభవనం దివ్యమన్తరా
మేము ఎంతో దూరం ప్రయాణించి, అక్కడ సూర్యుని కాంతిని చూశాము. ఆ కాంతి మధ్యలో ఒక దివ్యమైన గృహాన్ని దర్శించాము.
గయస్ కిల దైత్యస్ తదా సద్వేశ్మ రాఘవ। తత్రప్రభావతీ నామ తపోఽతప్యత తాపసీ
ఓ రాఘవా! ఆ అద్భుతమైన ఇంటిని గయ అనే దైత్యుడు ఒకప్పుడు కలిగి ఉండేవాడు అంటారు. అక్కడ ప్రభావతీ అనే తపస్విని తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేది.
తయా దత్తాని భోజ్యానిపానానివివిధాని చ। భుకత్వా లబ్ధబలాః సన్తస్తయోక్తేన పథా తతః
ఆమె మనకు ఎన్నో రకాల భోజనాలు, పానీయాలు ఇచ్చింది. వాటిని తిని, శక్తిని పొందిన తరువాత, ఆమె చెప్పిన మార్గంలో ముందుకు సాగాము.
నిర్యాయ తస్మాదుద్దేశాత్పశ్యామో లవణామ్భసః। సమీపే సహ్యమలయౌ దర్దురం చ మహాగిరిమ్
ఆ ప్రాంతాన్ని విడిచిపెట్టి, ఉప్పు నీటి సమీపంలో సహ్య, మలయ పర్వతాలను, అలాగే గొప్ప దర్దుర పర్వతాన్ని చూశాము.
తతో మలయమారుహ్య పశ్యన్తో వరుణాలయమ్। కవిషణ్ణా వ్యథితాః ఖిన్నా నిరాశా జీవితే భృశమ్
తర్వాత మేము మలయ పర్వతాన్ని ఎక్కి, వరుణుని నివాసాన్ని చూశాము. అప్పటికే మనసు నిస్సహాయంగా, దుఃఖంతో, ప్రాణాల మీద ఆశ కోల్పోయాము.
అనేకశతవిస్తీర్ణం యోజనానాం మహోదధిమ్। తిమినక్రఝషావాసం చిన్తయన్తః సుదుఃఖితాః
అనేక శత యోజనాల పొడవైన, తిమింగలాలు, మొసళ్ళు, చేపలు నివసించే మహాసముద్రాన్ని తలచుకుంటూ, మేము ఎంతో బాధపడ్డాము.
తత్రానశనసంకల్పం కృత్వాఽఽసీనా వయం తదా। తతః కథాన్తే గృధ్రస్య జటాయోరభవత్కథా
అక్కడ మేము ఉపవాసం చేయాలని నిశ్చయించి కూర్చున్నాము. సంభాషణ చివరలో జటాయువు గురించిన కథ ప్రస్తావన వచ్చింది.
తతః పర్వతశృఙ్గాభం ఘోరరూపం భయావహమ్। పక్షిణం దృష్టవన్తః స్మ వైనతియేమివాపరమ్
అప్పుడు పర్వత శిఖరంలా భయంకరమైన, భయపెట్టే రూపంలో ఉన్న ఒక పెద్ద పక్షిని చూశాము. అది మరో గరుడుని పోలి కనిపించింది.
సోఽస్మానతర్కయద్భోక్తుమథాభ్యేత్య వచోఽబ్రవీత్। భోః క ఏష మమ భ్రాతుర్జటాయోః కురుతే కథామ్
ఆ పక్షి మమ్మల్ని తినాలని దగ్గరికి వచ్చి, 'నా సోదరుడు జటాయువు గురించి ఎవరు మాట్లాడుతున్నారు?' అని అడిగింది.
సంపాతిర్నామ తస్యాహం జ్యేష్ఠో భ్రాతా ఖగాధిపః। అన్యోన్యస్పర్ధయా రూఢావావామదిత్యసత్పదమ్
నేను సంపాతి, జటాయువు పెద్ద సోదరుడిని, పక్షిరాజును. మేమిద్దరం పోటీగా ఎగిరి సూర్యుని ప్రాంతాన్ని చేరుకున్నాము.
తతో దగ్ధావిమౌ పక్షౌ న దగ్ధౌ తు జటాయుషః। తస్మాన్మే చిరదృష్టః స భ్రాతా గృధ్రపతః ప్రియః
అప్పుడు నా రెక్కలు కాలిపోయాయి, కానీ జటాయువుకు కాలిపోలేదు. అందుకే నా ప్రియమైన సోదరుడు, గృధ్రరాజు, చాలా కాలంగా కనిపించలేదు.
నిర్దగ్ధపక్షః పతితో హ్యహమస్మిన్మహాగిరౌ। `ద్రష్టుం వీరం న శక్నోమి భ్రాతరం వై జటాయుషమ్
నా రెక్కలు కాలిపోవడంతో ఈ గొప్ప పర్వతంపై పడిపోయాను. నా వీర సోదరుడు జటాయువును చూడలేకపోతున్నాను.
తస్యైవం వదతోఽస్మాభిర్హతో భ్రాతా నివేదితః। వ్యసనం భవతశ్చేదం సంక్షేపాద్వై నివేదితమ్
అతను ఇలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, మేము అతని సోదరుడు మరణించిన విషయాన్ని తెలియజేశాము. అతని దుఃఖాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించాము.
స సమ్పాతిస్తదా రాజఞ్శ్రుత్వాసుమహదప్రియమ్। విషణ్ణచేతాః పప్రచ్ఛ పునరస్మానరిందమ
ఓ రాజా! ఆ దుఃఖకరమైన వార్త విని, సంపాతి మనసు బాధతో నిండిపోయింది. మమ్మల్ని మళ్లీ అడిగాడు, ఓ శత్రువులను సంహరించేవాడా!
కః సరామః కథం సీతా జటాయుశ్చ కథం హతః। ఇచ్ఛామి సర్వమేవైతచ్ఛ్రోతుం ప్లవగసత్తమాః
రాముడు ఎవరు? సీత ఎలా అపహరించబడింది? జటాయువు ఎలా మరణించాడు? ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలని ఉంది, ఓ వానరశ్రేష్ఠులారా!
తస్యాహం సర్వమేవైతద్భవతో వ్యసనాగమమ్। ప్రాయోపవేశనే చైవహేతుం విస్తరశోఽబ్రువమ్
మీ దుఃఖకారణం, అలాగే మేము ప్రాయోపవేశం చేయడానికి కారణం అన్నీ అతనికి పూర్తిగా వివరించాను.
సోఽస్మానాశ్వాసయామాస వాక్యేనానేన పక్షిరాట్। రావణో విదితో మహ్యం లఙ్కా చాస్య మహాపురీ
పక్షిరాజు ఈ మాటలతో మమ్మల్ని ఓదార్చాడు: 'రావణుడు నాకు తెలుసు, అలాగే అతని మహానగరం లంక కూడా నాకు తెలుసు.'
దృష్టాపారే సముద్రస్య త్రికూటగిరికన్దరే। భవిత్రీ తత్ర వైదేహీ న రమేఽస్త్యత్రవిచారణా
సముద్రం ఆపక్కన త్రికూట పర్వత గుహలో వనిత వైదేహి ఉన్నదని నేను చూశాను. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇతితస్య వచః శ్రుత్వా వయముత్థాయ సత్వరాః। సాగరక్రమణే మన్త్రం మన్త్రయామః పరంతప
ఈ మాటలు విని మేమంతా వెంటనే లేచి, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు ఏం చేయాలో ఆలోచించాము, ఓ శత్రువులకు భయంకరుడా.
నాధ్యవాస్యద్యదా కశ్చిత్సాగరస్య విలఙ్ఘనమ్। తతః పితరమావిశ్య పుప్లువేఽహంమహార్ణవమ్। శతయోజనవిస్తీర్ణం నిహత్య జలరాక్షసీమ్
ఎవరూ ఆ సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లలేరని తెలిసినప్పుడు, నేను నా తండ్రి ఆశీస్సులతో, వంద యోజనాల వెడల్పైన ఆ మహాసముద్రంలోకి దూకి, నీటిలో ఉండే రాక్షసులను ఓడించాను.