అసకృద్వదతో వాక్యమీదృశం రాక్షసేశ్వర। విషాదయుక్తమేతత్తే మయా శ్రుతమభాగ్యయా। తద్భద్రముఖ భద్రం తే మానసం వినివర్త్యతామ్
రాక్షసాధిపతీ! నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ ఇలాంటి మాటలు చెబుతున్నావు. నేను దురదృష్టవశాత్తు ఇవన్నీ బాధతో విన్నాను. అందుకే, మంచి ముఖం కలవాడా, దయచేసి నీ మనసు ఈ విషయంనుంచి తొలగించు.
పరదారాఽస్మ్యలభ్యా చ సతతం చ పతివ్రతా। న చైవౌపయికీ భార్య మానుషీ తవ రాక్షస
నేను పరాయివాడి భార్యను, అందరికీ అందని వాడిని, ఎప్పుడూ భర్తకు విధేయురాలిని. మానవ స్త్రీ అయిన నేను నీకు భార్యగా సరిపోడు రాక్షసా.
వివశాం ధర్షయిత్వచ కాం త్వం ప్రీతిమవాప్స్యసి। న చ పాలయసే ధర్మం లోకపాలసమః కథమ్
ఒక బలహీనమైన స్త్రీని బలవంతంగా తీసుకున్నా, నీవు ఏ ఆనందం పొందగలవు? లోకపాలకుల్లా ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నావని చెప్పుకుంటూ, నీవు నీకు తగినట్లు ఎందుకు ప్రవర్తించడంలేదు?
భ్రాతరం రాజరాజం తం మహేశ్వరసస్వం ప్రభుమ్। ధనేశ్వరం వ్యపదిశన్కథం త్విహ న లజ్జసే
నీ సొంత అన్నయ్యను, రాజాధిరాజును, మహేశ్వరుడిని, ధనాధిపతిని, నీ ప్రభువుగా పిలుస్తూ, ఇక్కడ నీకు ఎలాంటి సిగ్గు లేదు?
ఇత్యుక్త్వా ప్రారుదత్సీతా కమ్పయన్తీ పయోధరౌ। శిరోధరాం చ తన్వఙ్గీ ముస్వం ప్రచ్ఛాద్యవాససా
ఇలా చెప్పి, సీతా ఏడుస్తూ, ఆమె గుండెలు వణికిస్తూ, సన్నని శరీరం వంగిపోయి, తన ముఖాన్ని వస్త్రంతో కప్పుకుంది.
తస్య రుదత్యా భామిత్యా దీర్ఘా వేణీ సుసయతా। దదృశే స్వసితా స్నిగ్ధా కాలీ వ్యాలీవ మూర్ధని
ఆమె ఏడుస్తున్నప్పుడు, ఆ ధైర్యవంతురాలైన స్త్రీ యొక్క పొడవైన, బాగా జడగా వేసిన, నల్లని, మెరిసే జడ ఆమె తలపై నల్ల పాము లా కనిపించింది.
శ్రుత్వా తద్రావణో వాక్యం సీతయోక్తం సునిషురమ్। ప్రత్యాఖ్యాతోఽపిదుర్మేధాః పునరేవాబ్రవీద్వచః
సీతా ధృఢంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, రావణుడు తిరస్కరించబడినా, మళ్లీ కఠినంగా ఇలా అన్నాడు.
కామమఙ్గని మే సీతే దునోతు మకరధ్వజః। నత్వామకామాం సుశ్రోణీం సమేప్యే చారుహాసినీం
సీతా! మనసు ఉన్నా లేకపోయినా, మన్మథుడు నా శరీరాన్ని బాధించాలనుకుంటే బాధించుకోనివ్వు. కానీ, నీకు ఇష్టం లేకుండా, అందమైన నడుము, నవ్వు కలిగిన నిన్ను నేను తాకను.
కింను శక్యం మయా కర్తుం యత్త్వమద్యాపిమానుషమ్। ఆహారభూతమస్మాకం రామమేవానురుధ్యసే
నువ్వు మానవురాలు, మేము తినే ఆహారం లాంటి వాడివి అయినా, ఇంకా రాముని కోసమే తపిస్తూ ఉంటే, నేను ఇంకేం చేయగలను?
ఇత్యుక్త్వా తామనిన్ద్యాఙ్గీం స రాక్షసమహేశ్వరః। తత్రైవాన్తర్హితో భూత్వా జగామాభిమతాం దిశమ్
అలా, నిందించలేని అందమైన అవయవాలు కలిగిన ఆమెతో మాట్లాడిన రాక్షస మహేశ్వరుడు అక్కడే కనిపించకుండా, తాను కోరిన దిశగా వెళ్లిపోయాడు.
రాక్షసీభిః పరివృతావైదేహీ శోకకశింతా। సేవ్యమానా త్రిజటయా తత్రైవ న్యవసత్తదా
రాక్షసస్త్రీలు చుట్టూ ఉండగా, వైదేహి శోకంతో, ఆందోళనతో బాధపడుతూ, త్రిజటా సేవ చేస్తూ, అక్కడే ఉండిపోయింది.
రాఘవః సహసౌమిత్రిః సుగ్రీవేణాభిపాలితః। వసనమాల్యవతః పృష్ఠే దదర్శ విమలం నభః
సుగ్రీవుడు కాపాడుతూ, రాఘవుడు, సౌమిత్రితో కలిసి, మాల్యవంత పర్వతం వెనుక భాగంలో ఉన్నప్పుడు, ఆకాశం నిర్మలంగా కనిపించింది.
సదృష్ట్వావిమలే వ్యోమ్ని నిర్మలం శసలక్షణమ్। గ్రహనక్షత్రతారాభిరనుయాన్తమమిత్రహా
నిర్మలమైన ఆకాశంలో, చంద్రుడు మచ్చలతో కూడి, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు వెంట వస్తున్నట్లు చూసి, శత్రువులను సంహరించే వాడు పైకి చూశాడు.
కుముదోత్పలపద్మానాం గన్ధమాదాయ వాయునా। మహీధరస్థః శీతేన సహసాప్రతిబోధితః
కుముదాలు, ఉత్పలాలు, పద్మాల సువాసనను గాలి తీసుకువచ్చి, పర్వతంపై ఉన్న రాముని చల్లదనంతో అకస్మాత్తుగా మేల్కొలిపింది.
ప్రభాతే లక్ష్మణం వీరమభ్యభాషత దుర్మనాః। సీతాం సంస్మృత్ యధర్మాత్మా రుద్ధాం రాక్షసవేశ్మని
ఉషస్సు వేళ, మనసులో బాధతో, రాముడు సీతను గుర్తు చేసుకుంటూ, రాక్షసుని ఇంటిలో బంధించబడిన ఆమెను తలచి, వీరుడైన లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పాడు.
గచ్ఛ లక్ష్మణ జానీహి కిష్కిందాయాం కపీశ్వరమ్। ప్రమత్తం గ్రామ్యధర్మేషు కృతఘ్నం స్వార్థపణ్డితమ్
లక్ష్మణా, నీవు కిష్కింధకు వెళ్లి, అక్కడి వానరాధిపతిని కనుగొనవు. అతడు లోక ధర్మాల్లో నిర్లక్ష్యంగా, కృతఘ్నుడై, తన ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే తెలివిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.
యోసౌ కులాధమో మూఢో మయా రాజ్యేఽభిషేచితః। సర్వవానరగోపుచ్ఛా యమృక్షాశ్చ భజన్తి వై
ఆ వంశంలో అతి నీచుడూ, మూర్ఖుడూ అయిన వాడిని నేనే రాజ్యాభిషేకం చేశాను. అతనికి అన్ని వానరులు, తోకలుగలవారు, మృగాలు కూడా సేవ చేస్తున్నారు.
యదర్థం నిహతో బాలీ మయా రఘుకులోద్వహ। త్వయా సహమహాబాహో కిష్కిన్ధోపవనే తదా
రఘువంశశిరోమణీ, నీవు నా వెంట ఉన్నప్పుడు, కిష్కింధ అరణ్యపు అంచులో, బలిని నేను ఎవరి కోసం సంహరించానో, అదే కారణం కోసం ఇది జరిగింది.
కృతఘ్నం తమహం మన్యే వానరాపశదం భువి। యో మామేవంగతో మూఢో న జానీతేఽద్య లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, ఇప్పుడు ఆ వానరులలో అపరాధంగా, కృతఘ్నుడై, ఈ స్థితిలో ఉన్న నన్ను గుర్తించని మూర్ఖుడిని నేనిప్పుడు భూమిపై అపవిత్రుడిగా భావిస్తున్నాను.
అసౌ మన్యే న జానీతే సమయప్రతిపాలనమ్। కృతోపకారం మాం నూనమవమత్యాల్పయా ధియా
అతడు ఒప్పందాలు పాటించడాన్ని అర్థం చేసుకోడు అనిపిస్తోంది. చిన్న మనసుతో, తనకు ఉపకారం చేసిన నన్ను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడు.
యదితావదనుద్యుక్తః శేతే కామసుఖాత్మకః। నేతవ్యో వాలిమార్గేణ సర్వభూతగతిం త్వయా
ఇంకా సిద్ధంగా కాక, కేవలం కామసుఖాల్లో మునిగి ఉంటే, వాలిని బాటలో అతడిని నీవు తీసుకెళ్లాలి.
అథాపి ఘటతేఽస్మాకమర్తే వానరపుఙ్గవః। తమాదాయైవ కాకుత్స్థ త్వరావాన్భవ మాచిరమ్
లేదా మన కోసం వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ప్రయత్నిస్తుంటే, కకుత్స్థ వంశజుడా, అతడిని వెంటనే తీసుకొచ్చి, ఆలస్యం చేయకండి.
ఇత్యుక్తో లక్ష్మణో భ్రాత్రా గురువాక్యహితే రతః। ప్రతస్థే రుచిరం గృహ్య సమార్గణగుణం ధనుః
అలా అన్న అన్నవారి మాటలకు విధేయుడై, లక్ష్మణుడు అద్భుతమైన బాణాలతో కూడిన విల్లు తీసుకుని బయలుదేరాడు.
కిష్కిన్ధాద్వారమాసాద్యప్రవివేశానివారితః। సక్రోధ ఇతితం మత్వారాజా ప్రత్యుద్యయౌ హరిః
కిష్కింధ ద్వారం చేరుకొని, ఎవరూ ఆపకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు. లక్ష్మణుని ఉద్దేశ్యాన్ని, కోపాన్ని గ్రహించిన వానరరాజు అతనిని ఎదుర్కొనడానికి బయటికొచ్చాడు.
తం సదారోవినీతాత్మా సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః। పూజయా ప్రతిజగ్రాహ ప్రీయమాణస్తదర్హయా
తన భార్యతో కలిసి, వినయంగా ఉన్న వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, తగిన గౌరవంతో, ఆనందంతో అతనిని ఆహ్వానించాడు.
తమబ్రవీద్రామవచః సౌమిత్రిరకుతోభయః। స తత్సర్వమశేషేణ శ్రుత్వా ప్రహ్వః కృతాఞ్జలిః
భయమేమీ లేని సౌమిత్రి, రాముని మాటలను అతనికి చెప్పాడు. ఆ మాటలన్నింటిని శ్రద్ధగా విని, సుగ్రీవుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
సభృత్యదారో రాజేన్ద్రసుగ్రీవో వానరాధిపః। ఇదమాహ వచః ప్రీతో లక్ష్మణం నరకుఞ్జరమ్
తన భార్య, సేవకులతో కలసి, వానరరాజు సుగ్రీవుడు, ఆనందంతో, మహాపురుషుడైన లక్ష్మణునికి ఇలా అన్నాడు.
నాస్మి లక్ష్మణ దుర్మేధా నాకృతజ్ఞో న నిర్ఘృణః। శ్రూయతాం యః ప్రయత్నో మే సీతాపర్యేషణే కృతః
లక్ష్మణా, నేను చెడు మనసున్నవాడిని కాదు, కృతఘ్నుడిని కాదు, హృదయహీనుడిని కూడా కాదు. సీతను వెతకడంలో నేను చేసిన ప్రయత్నాన్ని విను.
దిశః ప్రస్థాపితాః సర్వేవినీతా హరయో మయా। సర్వేషాం చ కృతః కాలో మాసేఽభ్యాగమనే పునః
నేను అన్ని దిశల్లో, నియమంతో ఉన్న వానరులను పంపించాను. వారందరూ తిరిగి రావడానికి ఒక నెల సమయం నిర్ణయించాను.
యైరియం సవనా సాద్రిః సపురా సాగరామ్బరా। విచేతవ్యా మహీ వీర సగ్రామనగరాకరా
వీరే, అడవులు, పర్వతాలు, పట్టణాలు, సముద్రతీరాలు, గ్రామాలు, నగరాలు, గనులు కలిగిన ఈ భూమిని పూర్తిగా వెదకాలి.