తాం దదర్శ తతో గృధ్రో జటాయుర్గిరిగోచరః। రుదతీం రామరామేతి హియమాణాం తపస్వినీమ్
ఆ సమయంలో కొండల్లో నివసించే జటాయువు అనే గద్ద, 'రామా రామా' అని ఏడుస్తూ అపహరించబడుతున్న తపస్సు చేసిన సీతను చూశాడు.
తతస్తాం భర్తృశోకార్తాం దీనాం మలినవాససమ్। మణిశేషాభ్యలంకారాం రుదతీం చ పతివ్రతామ్
ఆ తరువాత భర్త కోసం దుఃఖంతో బాధపడుతూ, దురదృష్టవశాత్తు మలినమైన వస్త్రాలు ధరించి, మణులు మిగిలిన ఆభరణాలతో, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, భర్తకు నమ్మకంగా ఉన్న సీతను చూశాడు.
రాక్షసీభిరుపాస్యన్తీం సమాసీనాం శిలాతలే। రావణఃకామబాణార్తో దదర్శోపససర్ప చ
రాక్షసస్త్రీలు చుట్టూ ఉన్న ఆమె, రాయి మీద కూర్చొని ఉండగా, కామబాణాలతో బాధపడుతూ రావణుడు ఆమెను చూసి దగ్గరికి వచ్చాడు.
దేవదానవగన్ధర్వయక్షకింపురుషైర్యుధి। అజితోశోకవనికాం యయౌ కన్దర్పపీడితః
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, కింకరులు యుద్ధంలో ఓడించలేని రావణుడు, ప్రేమ బాధతో శోకవనంలోకి ప్రవేశించాడు.
దివ్యామ్బరధరః శ్రీమన్సుమృష్టమణికుణ్డలః। విచిత్రమాల్యముకుటో వసన్త ఇవ మూర్తిమాన్
దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, మెరిసే మణికుండలాలు, అందమైన పుష్పమాల, మకుటంతో అలంకరించబడి, వసంత ఋతువు స్వరూపంలో ఉన్నట్టు కనిపించాడు.
న కల్పవృక్షసదృశోయత్నాదపి విభూషితః। శ్మశానచైత్యద్రుమవద్భూషితోఽపి భయంకరః
ఎంత అలంకరించినా, అతడు కల్పవృక్షంలా కనిపించలేదు; అలంకరణతో ఉన్నా, శ్మశానంలోని చెట్లలా భయంకరంగా కనిపించాడు.
స తస్యాస్తనుమధ్యాయాః సమీపే రజనీచరః। దదృశే రోహిణీమేత్య శనైశ్చర ఇవ గ్రైహః
ఆ రాత్రివేళ సంచరించే రావణుడు, సీత దగ్గరకు వచ్చి, శని గ్రహం రోహిణిని చేరినట్లు ఆమెను చూశాడు.
స తామామన్త్ర్య సుశ్రోణీం పుష్పకేతుశరాహతః। ఇదమిత్యబ్రవీద్వాక్యం త్రస్తాం రౌహీమివాబలామ్
కామబాణాలతో బాధపడుతూ, అందమైన నడుము కలిగిన సీతను ఉద్దేశించి, భయంతో వణికుతున్న ఆ బాలికను మృగశావకాన్ని ఉద్దేశించినట్టు ఇలా అన్నాడు.
సీతే పర్యాప్తమేతావత్కృతోభర్తురనుగ్రహః। ప్రసాదం కురు తన్వఙ్గి క్రియతాం పరికర్మ తే
సీతా, నీ భర్తకు ఇంత వరకు చేసిన సేవ చాలును; దయచూపు, సన్నని శరీరముగలవాడా, నీకు అలంకారాలు చేయించుకో.
భజస్వమాం వరారోహే మహార్హాభరణామ్బరా। భవమే సర్వనారీణాముత్తమా వరవర్ణినీ
అందమైనవాడా, విలువైన ఆభరణాలు, వస్త్రాలు ధరించి నన్ను ఆనందించు; అందమైన రంగు కలిగినవాడా, అన్ని స్త్రీలలో నీవు నాకు శ్రేష్ఠురాలవు.
సన్తి మే దేవక్న్యాశ్చ గన్ధర్వాణఆం చ యోషితః। సన్తి దానవన్యాశ్ దైత్యానాం చాపి యోషితః। `తాసామద్యవిశాలాక్షి సర్వాసాం మే భవోత్తమా
నా వద్ద దేవకన్యలు, గంధర్వ స్త్రీలు, దానవ స్త్రీలు, దైత్య స్త్రీలు ఉన్నారు; వీరిలో నువ్వే నేడు విశాలవిల్లు కలిగినవాడా, నాకు శ్రేష్ఠురాలవు.
చతుర్దశ పిశాచీనాం కోట్యో మే వచనే స్థితాః। ద్విస్తావత్పురుషాదానాం రక్షసాం భీమకర్మణామ్
పద్నాలుగు కోట్ల పిశాచస్త్రీలు నా ఆజ్ఞకు లోబడివున్నారు; అంతకంటే రెట్టింపు మంది మానవ మాంసం తినే భయంకరమైన రాక్షసులు ఉన్నారు.
తతో మే త్రిగుణా యక్షా యే మద్వచనకారిణః। కేచిదేవ ధనాధ్యక్షం భ్రాతరం మే సమాశ్రితాః
దీనికన్నా మూడింతలు యక్షులు నా మాట వినేవారు; వారిలో కొందరు నా సోదరుడు ధనాధ్యక్షుని ఆశ్రయించారు.
గన్దర్వాప్సరసో భద్రే మామాపానగతం సదా। ఉపతిష్ఠన్తి వామోరు యథైవ భ్రాతరం మమ
మృదువైనవాడా, గంధర్వులు, అప్సరసలు ఎప్పుడూ నన్ను సేవిస్తారు, అందమైన తొడలు కలిగినవాడా, వారు నా సోదరుని సేవించినట్లే నన్ను కూడా సేవిస్తారు.
పుత్రోఽహమపి విప్రర్షేః సాక్షాద్విశ్రవసో మునేః। పఞ్చమో లోకపాలానామితి మే ప్రథితం యశః
ఓ మునివరా, నేను విశ్రవసు మునికి పుత్రుడను; లోకపాలుల్లో ఐదవవాడిగా నా కీర్తి ప్రసిద్ధంగా ఉంది.
దివ్యాని భక్ష్యభోజ్యాని పానాని వివిధాని చ। యథైవ త్రిదశేశస్యతథైవ మమ భామిని
దివ్యమైన భోజ్య పదార్థాలు, వివిధ రకాల పానీయాలు, భామినీ, దేవేంద్రునికి ఉన్నట్లే నాకు కూడా ఉన్నాయి.
క్షీయతాం దుష్కృతం కర్మ వనవాసకృతం తవ। భార్యా మే భవసుశ్రోణి యథా మణ్డోదరీతథా
నీ అడవిలో ఉన్నప్పుడు చేసిన చెడు పనులు తగ్గిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను. అందమైన నడుము కలిగిన సీతా, మణ్డోదరి నాకు భార్య అయినట్లే నువ్వు కూడా నా భార్యవైయవు.
ఇత్యుక్తా తేన వైదేహీ పరివృత్య సుభాననా। తృణమనతరతః కృత్వాతమువాచ నిశాచరమ్
అతడు ఇలా పలికిన వెంటనే, అందమైన ముఖం కలిగిన వైదేహి తల తిప్పి, వారి మధ్య ఒక గడ్డి తుప్పు పెట్టి, ఆ రాత్రివాసిని ఇలా అడిగింది.
అశివేనాతివామోరూరజస్రం నేత్రవారిణా। స్తనావపతితౌ బాలా సంహతావభివర్షతీ
ఆమె అందమైన తొడలు వణికుతూ, కన్నీళ్లు ఆగకుండా కళ్ల నుంచి పారుతూ, చిన్న వయసు కలిగిన ఆమె, గుండెలు దగ్గరగా ఉంచుకుని, ఏడుస్తూ ఇలా చెప్పింది.
వ్యవస్థాప్యకథంచిత్సా విషాదాదతిమోహితా'। ఉవాచ వాక్యం తం క్షుద్రం వైదేహీ పతిదేవతా
ఆమె తీవ్ర విషాదంతో, మూర్ఛతో, కష్టంగా తనను తాను అదుపులో పెట్టుకుని, భర్తను దేవతలాగా భావించే వైదేహి, ఆ నీచుడిని ఇలా అడిగింది.
అసకృద్వదతో వాక్యమీదృశం రాక్షసేశ్వర। విషాదయుక్తమేతత్తే మయా శ్రుతమభాగ్యయా। తద్భద్రముఖ భద్రం తే మానసం వినివర్త్యతామ్
రాక్షసాధిపతీ! నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ ఇలాంటి మాటలు చెబుతున్నావు. నేను దురదృష్టవశాత్తు ఇవన్నీ బాధతో విన్నాను. అందుకే, మంచి ముఖం కలవాడా, దయచేసి నీ మనసు ఈ విషయంనుంచి తొలగించు.
పరదారాఽస్మ్యలభ్యా చ సతతం చ పతివ్రతా। న చైవౌపయికీ భార్య మానుషీ తవ రాక్షస
నేను పరాయివాడి భార్యను, అందరికీ అందని వాడిని, ఎప్పుడూ భర్తకు విధేయురాలిని. మానవ స్త్రీ అయిన నేను నీకు భార్యగా సరిపోడు రాక్షసా.
వివశాం ధర్షయిత్వచ కాం త్వం ప్రీతిమవాప్స్యసి। న చ పాలయసే ధర్మం లోకపాలసమః కథమ్
ఒక బలహీనమైన స్త్రీని బలవంతంగా తీసుకున్నా, నీవు ఏ ఆనందం పొందగలవు? లోకపాలకుల్లా ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నావని చెప్పుకుంటూ, నీవు నీకు తగినట్లు ఎందుకు ప్రవర్తించడంలేదు?
భ్రాతరం రాజరాజం తం మహేశ్వరసస్వం ప్రభుమ్। ధనేశ్వరం వ్యపదిశన్కథం త్విహ న లజ్జసే
నీ సొంత అన్నయ్యను, రాజాధిరాజును, మహేశ్వరుడిని, ధనాధిపతిని, నీ ప్రభువుగా పిలుస్తూ, ఇక్కడ నీకు ఎలాంటి సిగ్గు లేదు?
ఇత్యుక్త్వా ప్రారుదత్సీతా కమ్పయన్తీ పయోధరౌ। శిరోధరాం చ తన్వఙ్గీ ముస్వం ప్రచ్ఛాద్యవాససా
ఇలా చెప్పి, సీతా ఏడుస్తూ, ఆమె గుండెలు వణికిస్తూ, సన్నని శరీరం వంగిపోయి, తన ముఖాన్ని వస్త్రంతో కప్పుకుంది.
తస్య రుదత్యా భామిత్యా దీర్ఘా వేణీ సుసయతా। దదృశే స్వసితా స్నిగ్ధా కాలీ వ్యాలీవ మూర్ధని
ఆమె ఏడుస్తున్నప్పుడు, ఆ ధైర్యవంతురాలైన స్త్రీ యొక్క పొడవైన, బాగా జడగా వేసిన, నల్లని, మెరిసే జడ ఆమె తలపై నల్ల పాము లా కనిపించింది.
శ్రుత్వా తద్రావణో వాక్యం సీతయోక్తం సునిషురమ్। ప్రత్యాఖ్యాతోఽపిదుర్మేధాః పునరేవాబ్రవీద్వచః
సీతా ధృఢంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, రావణుడు తిరస్కరించబడినా, మళ్లీ కఠినంగా ఇలా అన్నాడు.
కామమఙ్గని మే సీతే దునోతు మకరధ్వజః। నత్వామకామాం సుశ్రోణీం సమేప్యే చారుహాసినీం
సీతా! మనసు ఉన్నా లేకపోయినా, మన్మథుడు నా శరీరాన్ని బాధించాలనుకుంటే బాధించుకోనివ్వు. కానీ, నీకు ఇష్టం లేకుండా, అందమైన నడుము, నవ్వు కలిగిన నిన్ను నేను తాకను.
కింను శక్యం మయా కర్తుం యత్త్వమద్యాపిమానుషమ్। ఆహారభూతమస్మాకం రామమేవానురుధ్యసే
నువ్వు మానవురాలు, మేము తినే ఆహారం లాంటి వాడివి అయినా, ఇంకా రాముని కోసమే తపిస్తూ ఉంటే, నేను ఇంకేం చేయగలను?
ఇత్యుక్త్వా తామనిన్ద్యాఙ్గీం స రాక్షసమహేశ్వరః। తత్రైవాన్తర్హితో భూత్వా జగామాభిమతాం దిశమ్
అలా, నిందించలేని అందమైన అవయవాలు కలిగిన ఆమెతో మాట్లాడిన రాక్షస మహేశ్వరుడు అక్కడే కనిపించకుండా, తాను కోరిన దిశగా వెళ్లిపోయాడు.