తతస్తస్యాశ్రమం గత్వారామస్యాక్లిష్టకర్మణః। చక్రతుస్తద్యథా సర్వముభౌ యత్పూర్వమన్త్రితమ్
తర్వాత వారు కలుషరహితమైన కార్యాలు చేసే రాముని ఆశ్రమానికి చేరుకొని, ముందుగా నిర్ణయించిన ప్రకారం అన్నిటిని ఆచరించారు.
రావణస్తు యతిర్భూత్వా ముణ్డః కుణ్డీత్రిదణ్డధృత్। మృగశ్చభూత్వామారీచస్తం దేశముపజగ్మతుః
రావణుడు యతిరూపంలో, తల ముండగా, కంఠంలో కుండ, చేతిలో త్రిదండం పట్టుకొని, మారీచుడు మృగరూపంలో ఆ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించారు.
దర్శయామాస మారీచో వైదేహీం మృగరూపధృత్। చోదయామాస తస్యార్థే సా రామం విధిచోదితా
మృగరూపం ధరించిన మారీచుడు వైదేహికి కనిపించాడు. విధి వశాత్తు, ఆమె రాముని ఆ మృగాన్ని వెంటాడమని కోరింది.
రామస్తస్యాః ప్రియం కుర్వన్ధనురాదాయ సత్వరః। రక్షార్థే లక్ష్మణం న్యస్య ప్రయయౌ మృగలిప్సయా
రాముడు ఆమెకు ఇష్టంగా ఉండాలని తలచి, వెంటనే తన విల్లు తీసుకొని, సీతను కాపాడమని లక్ష్మణుని అక్కడే ఉంచి, ఆ మృగాన్ని వెంబడించడానికి వెళ్లాడు.
స ధన్వీ బద్ధతూణీరః ఖఙ్గగోధాఙ్గులిత్రవాన్। అన్వధావన్మృగం రామో రుద్రస్తారామృగం యథా
విల్లుతో, బాణమంచుతో, ఖడ్గంతో, గుదాకట్టులతో రాముడు ఆ మృగాన్ని వెంబడించాడు. అది రుద్రుడు తారామృగాన్ని వెంబడించినట్లు జరిగింది.
సోఽన్తర్హితః పునస్తస్య దర్శనం రాక్షసో వ్రజన్। చకర్ష మహదధ్వానం రామస్తం వుబుధే తతః
ఆ రాక్షసుడు కనిపిస్తూ, కనిపించకుండా పోతూ రాముడిని చాలా దూరానికి తీసుకెళ్లాడు. కానీ రాముడు అతని మాయను గ్రహించాడు.
నిశాచరం విదిత్వా తం రాఘవః ప్రతిభానవాన్। అమోఘం శరమాదాయ జఘాన మృగరూపిణమ్
ఆ రాత్రివేళ సంచరించే వాడని తెలుసుకొని, తెలివైన రాఘవుడు నమ్మకమైన బాణాన్ని తీసుకొని, మృగరూపంలో ఉన్నవాడిని సంహరించాడు.
స రామవాణాభిహతః కృత్వా రామస్వరం తదా। హా సీతే లక్ష్మణేత్యేవం చుక్రోశార్తస్వరేణ హ
రాముని బాణానికి తగిలిన మారీచుడు, రాముని స్వరంలో "హాయ్ సీతే! హాయ్ లక్ష్మణా!" అని ఆర్తంగా అరవడం ప్రారంభించాడు.
శుశ్రావ తస్య వైదేహీ తతస్తాం కరుణాం గిరమ్। సాప్రాపతత్తతః సీతా తామువాచాథ లక్ష్మణః
వైదేహి ఆ దయనీయమైన అరుపు విని, సీత తీవ్రంగా కలత చెందినది. వెంటనే ఆమె లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పింది.
అలం తే శఙ్కయా భీరు కో రామం ప్రహరిష్యతి। ముహూర్తాద్ద్రక్ష్యసే రామం భర్తారం త్వం శుచిస్మితమ్
లక్ష్మణుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "భయపడకుము, నీ అనుమానాలు విడిచిపెట్టు. రాముని ఎవరు హాని చేయగలరు? కొద్దిసేపట్లోనే నీవు నీ భర్తను చూసుకుంటావు, సుందరముఖి!"
ఇత్యుక్తా సా ప్రరుదతీ పర్యశఙ్కత లక్ష్మణమ్। హతా వై స్త్రీస్వభావేన శుద్ధచారిత్రభూషణా
ఇలా అన్నాక, ఆ సీత కన్నీళ్లు పెట్టుకొని, లక్ష్మణుడి గురించి ఆందోళనపడింది. ఆమె స్త్రీల సహజ స్వభావంతో, పవిత్రమైన ప్రవర్తనతో అలంకరించబడినది.
సా తం పరుషమారబ్ధా వక్తుం సాధ్వీ పతివ్రతా। నైష కామో భవేన్మూఢ యం త్వం ప్రార్థయసే హృదా
ఆ సతీమణి, తన భర్తకు నమ్మకంగా ఉండే సీత, అతనితో కఠినంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది: "నీ మనసులో నీవు కోరుకుంటున్న ఈ కోరిక నెరవేరదు, మూర్ఖుడా!"
అప్యహంశస్త్రమాదాయ హన్యామాత్మానమాత్మనా। పతేయం గిరిశృఙ్గాద్వా విశేయం వా హుతాశనమ్
నేను ఆయుధాన్ని తీసుకుని నన్నే నేను చంపినా, లేక కొండపై నుంచి దూకినా, లేదా అగ్నిలో ప్రవేశించినా,
రామం భర్తారముత్సుజ్యన త్వహం త్వాం కథఞ్చన। నిహీనముపతిష్ఠేయం శార్దూలీ క్రోష్టుకం యథా
నా భర్త రాముడిని వదిలేసి, నిన్ను ఎప్పటికీ సేవించను. అది పులి పోయి నక్కను ఆశ్రయించినట్టు అవుతుంది.
ఏతాదృశం వచః శ్రుత్వా లక్ష్మణః ప్రియరాఘ్నవ। పిధాయకర్ణౌ సద్వృత్తః ప్రస్థితో యేన రాఘవః
ఆమె మాటలు విని, రాముని ప్రియమైన లక్ష్మణుడు తన చెవులను మూసుకుని, ధర్మపరుడు అయిన అతడు, రాముని ఉన్నదిశగా బయలుదేరాడు.
స రామస్య పదంగృహ్య ప్రససార ధనుర్ధరః। అవీక్షమాణో విమ్బోష్ఠీం ప్రయయౌ లక్ష్మణస్తదా
ఆ ధనుర్ధారి రాముని అడుగుజాడను అనుసరించి, అందమైన పెదవులు కలిగిన సీతను వెనక్కి చూసుకోకుండా లక్ష్మణుడు వెళ్లిపోయాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రక్షో రావణః ప్రత్యదృశ్యత। అభవ్యో భవ్యరూపేణ భస్మచ్ఛన్న ఇవానలః
అంతలో, రాక్షసుడు రావణుడు, శుభ్రమైన రూపంతో కనిపించినా, లోపల చెడుతో నిండినవాడు, బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిలా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
యతివేపప్రతిచ్ఛన్నో జిహీర్షుస్తామనిన్దితామ్। `ఉపాగచ్ఛత్స వైదేహీం రావణః పాపనిశ్చయః
యోగి వేషంలో, చెడు సంకల్పంతో, అపరాధరహితమైన వైదేహిని అపహరించాలనే ఉద్దేశంతో రావణుడు ఆమె దగ్గరకు వచ్చాడు.
సా తమాలక్ష్యసంప్రాప్తం ధర్మజ్ఞా జనకాత్మజా। నిమన్త్రయామాస తదా ఫలమూలాశనాదిభిః
ఆయన వచ్చాడని గమనించిన జనకుని కుమార్తె, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన సీత, అతనికి పండ్లు, కందులు వంటి ఆహారంతో ఆహ్వానించింది.
అవమత్యతతః సర్వం స్వం రూపం ప్రత్యపద్యత। సాన్త్వయామాస వైదేహీం కామీ రాక్షసపుఙ్గవః
ఆయన వాటన్నింటిని తక్కువగా చూసి, తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందాడు. ఆ రాక్షసుల అధిపతి, కామంతో ఉన్నవాడు, వైదేహిని మాయమాటలతో ఒప్పించేందుకు ప్రయత్నించాడు.
సీతే రాక్షసరాజోఽహంరావణో నామ విశ్రుతః। మమ లఙ్కాపురీ నామ్నా రమ్యా పారే మహోదధేః
సీతా! నేనే రాక్షసుల రాజు రావణుడు. నా పేరు అందరికీ ప్రసిద్ధి. నా లంకా నగరం, అందమైనది, మహాసముద్రం అవతల ఉంది.
తత్ర త్వం నరనారీషు శోభిష్యసి మయా సహ। భార్యా మే భవ సుశ్రోణి తాపసం త్యజ రాఘవమ్
అక్కడ, మానవులు, స్త్రీలు మధ్య నాతో కలిసి నీవు వెలిగిపోతావు. సుందర నడుము కలిగినవాడా! నా భార్యవై, ఆ తపస్వి రాముడిని వదిలెయ్.
ఏవమాదీని వాక్యాని శ్రుత్వా తస్యాథ జానకీ। పిధాయ కర్ణౌ సుశ్రోణీ మైవమిత్యబ్రవీద్వచః
ఇలాంటి మాటలు విని, సుందర నడుము కలిగిన జానకి, తన చెవులను మూసుకుని, "ఇలా మాట్లాడవద్దు" అని స్పష్టంగా చెప్పింది.
ప్రపతేద్ద్యౌః సనక్షత్రా పృథివీ శకలీభవేత్। `శుష్యేత్తోయనిధౌ తోయం చన్ద్రః శీతాంశుతాం త్యజేత్
ఆకాశం నక్షత్రాలతో సహా పడిపోవచ్చు, భూమి ముక్కలైపోవచ్చు, సముద్రంలో నీరు ఎండిపోవచ్చు, చంద్రుడు తన చల్లదనాన్ని వదిలేయచ్చు—
ఉష్ణాంశుత్వమథో జహ్యాదాదిత్యో వహ్నిరుష్ణతామ్'। త్యక్త్వాశైత్యం భజేన్నాహం త్యజేయంరఘునన్దనమ్
సూర్యుడు తన వేడిని వదిలిపెట్టవచ్చు, అగ్ని వేడి కోల్పోవచ్చు, చలిని వదిలిపెట్టవచ్చు—కానీ నేనెప్పటికీ రఘునందనుడిని వదిలిపెట్టను.
కథం హి భిన్నకరటం పద్మినం వనగోచరమ్। ఉపస్థాయ మహానాగం కరేణుః సూకరం స్పృశేత్
అరణ్యంలో పగిలిన కమలాన్ని వదిలేసి, ఏనుగు ఆవిడ గొప్ప ఏనుగును వదిలిపెట్టి, పంది దగ్గరకు వెళ్తుందా?
కథం హి పీత్వా మాధ్వీకం పీత్వా చ మధుమాధవీమ్। లోభం సౌవీరకే కుర్యాన్నారీ కాచిదితి స్మరేః
తేనెను, మధుర మద్యం రుచి చూసిన స్త్రీ, పుల్లని బీరు కోసం ఆశపడుతుందా? ఇదిగో, ఇది గుర్తుంచుకో.
ఇతి సా తం సమాభాష్య ప్రవివేశాశ్రమం తతః। క్రోధాత్ప్రస్ఫురమాణౌష్ఠీ విధున్వానా కరౌ ముహుః
ఇలా చెప్పి, ఆ సీత కోపంతో పెదవులు వణికిస్తూ, చేతులను పదే పదే ఊపుతూ, ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించింది.
తామధిద్రుత్య సుశ్రోణీం రావణః ప్రత్యషేధయత్
అందమైన నడుము కలిగిన సీతను, రావణుడు వేగంగా వచ్చి ఆమె దారిని అడ్డగించాడు.
భర్త్సయిత్వాతు రూక్షేణ స్వరేణ గతచేతనామ్। మూర్ధజేషు నిజగ్రాహ ఊర్ధ్వమాచక్రమే తతః
ఆమెకు జ్ఞానం కోల్పోయినప్పటికీ, రావణుడు కఠినమైన స్వరంతో ఆమెను మందలించి, వెంట్రుకలు పట్టుకుని పైకి లేపడం ప్రారంభించాడు.