శశంస రావణస్తస్మై తత్సర్వం రామచేష్టితమ్। సమాసేనైవ కార్యాణి క్రోధామర్షసమన్వితః
రావణుడు కోపంతో, మనసులో ఆవేశంతో, రాముని చేసిన పనులన్నీ, తన ఉద్దేశ్యాన్ని సంక్షిప్తంగా మారీచునికి వివరించాడు.
మారీచస్త్వబ్రవీచ్ఛ్రత్వా సమాసేనైవ రావణమ్। అలం తే రామమాసాద్య వీర్యజ్ఞో హ్యస్మి తస్య వై
అన్నీ విని, మారీచుడు రావణునితో సంక్షిప్తంగా ఇలా అన్నాడు: 'రాముని ఎదుర్కోవడం మీకు సరిపోతుంది. అతని శక్తి నాకు బాగా తెలుసు.'
బాణవేగం హి కస్తస్య శక్తః సోఢుం మహాత్మనః। ప్రవ్రజ్యాయాం హి మే హేతుః స ఏవ పురుషర్షభః। వినాశముఖమేతత్తే కేనాఖ్యాతం దురాత్మనా
ఆ మహాత్ముడి బాణాల వేగాన్ని ఎవరు తట్టుకోగలరు? ఆయన వల్లనే నేను వనవాసం చేపట్టాను. ఈ నాశన మార్గాన్ని నీకు ఎవరు చెబుతూ, దుష్టబుద్ధితో చెప్పాడు?
తమువాచాథ సక్రోధో రావణః పరిభర్త్సయన్। అకుర్వతోఽస్మద్వచనం స్యాన్మృత్యురపి తే ధ్రువమ్
అప్పుడు రావణుడు కోపంతో అతన్ని మందిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "నా మాట వినకపోతే, నీకు మరణం తప్పదు."
మరీచశ్చిన్తయామాస విశిష్టాన్మరణం వరమ్। అవశ్యం మరణే ప్రాప్తే కరిష్యామ్యస్య యన్మతమ్
మారీచుడు మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు: "రాముని చేతిలో మరణించడమే మిగతా మరణాలకన్నా మంచిది. మరణం తప్పదని తెలిసి, ఇతని మాట మేరకు చేస్తాను."
తతస్తం ప్రత్యువాచాథ మారీచో రక్షసాంవరమ్। కిం తే సాహ్యాం మయా కార్యం కరిష్యామ్యవశోపి తత్
అప్పుడు రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన మారీచుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నాతో చేయించదలచిన సహాయం ఏమిటో చెప్పు. నేను ఇష్టపడకపోయినా, నీ కోరిక నెరవేర్చుతాను."
తమబ్రవీద్దశగ్రీవో గచ్ఛ సీతాం ప్రలోభయ। రత్నశృఙ్గో మృగో భూత్వా రత్నచిత్రతనూరుహః
పదిముఖాల రావణుడు ఇలా అన్నాడు: "పోయి, రత్నాలతో మెరిసే కొమ్ములు, మణులతో అలంకరించబడిన శరీరంతో మృగరూపంలో సీతను మోహింపజేయి."
ధ్రువం సీతా సమాలక్ష్యత్వాం రామం చోదయిష్యతి। అపక్రాన్తే చ కాకుత్స్థే సీతా వశ్యా భవిష్యతి
నిశ్చయంగా, సీత నిన్ను చూసి రాముని వెంటాడమని కోరుతుంది. కకుత్స్థుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, సీత నా వశంలోకి వస్తుంది.
తామాదాయాపనేష్యామి తతః స నభవిష్యతి। భార్యావియోగాద్దుర్బుద్ధిరేతత్సాహ్యం కురుష్వ మే
ఆమెను పట్టుకొని తీసుకెళ్తాను. అప్పుడతడు ఏమీ చేయలేడు. భార్యను కోల్పోయిన ఆ మూర్ఖుడు నాశనమవుతాడు. అందుకే నాకోసం ఈ సహాయం చేయు.
ఇత్యేవముక్తోమారీచః కృత్వోదకమథాత్మనః। రావణం పురతో యాన్తమన్వగచ్ఛత్సుదుఃఖితః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మారీచుడు తనకు నీరాజనం చేసి, ఎంతో దుఃఖంతో రావణుడు ముందుగా వెళ్ళిన దారిలో అతనిని అనుసరించాడు.
తతస్తస్యాశ్రమం గత్వారామస్యాక్లిష్టకర్మణః। చక్రతుస్తద్యథా సర్వముభౌ యత్పూర్వమన్త్రితమ్
తర్వాత వారు కలుషరహితమైన కార్యాలు చేసే రాముని ఆశ్రమానికి చేరుకొని, ముందుగా నిర్ణయించిన ప్రకారం అన్నిటిని ఆచరించారు.
రావణస్తు యతిర్భూత్వా ముణ్డః కుణ్డీత్రిదణ్డధృత్। మృగశ్చభూత్వామారీచస్తం దేశముపజగ్మతుః
రావణుడు యతిరూపంలో, తల ముండగా, కంఠంలో కుండ, చేతిలో త్రిదండం పట్టుకొని, మారీచుడు మృగరూపంలో ఆ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించారు.
దర్శయామాస మారీచో వైదేహీం మృగరూపధృత్। చోదయామాస తస్యార్థే సా రామం విధిచోదితా
మృగరూపం ధరించిన మారీచుడు వైదేహికి కనిపించాడు. విధి వశాత్తు, ఆమె రాముని ఆ మృగాన్ని వెంటాడమని కోరింది.
రామస్తస్యాః ప్రియం కుర్వన్ధనురాదాయ సత్వరః। రక్షార్థే లక్ష్మణం న్యస్య ప్రయయౌ మృగలిప్సయా
రాముడు ఆమెకు ఇష్టంగా ఉండాలని తలచి, వెంటనే తన విల్లు తీసుకొని, సీతను కాపాడమని లక్ష్మణుని అక్కడే ఉంచి, ఆ మృగాన్ని వెంబడించడానికి వెళ్లాడు.
స ధన్వీ బద్ధతూణీరః ఖఙ్గగోధాఙ్గులిత్రవాన్। అన్వధావన్మృగం రామో రుద్రస్తారామృగం యథా
విల్లుతో, బాణమంచుతో, ఖడ్గంతో, గుదాకట్టులతో రాముడు ఆ మృగాన్ని వెంబడించాడు. అది రుద్రుడు తారామృగాన్ని వెంబడించినట్లు జరిగింది.
సోఽన్తర్హితః పునస్తస్య దర్శనం రాక్షసో వ్రజన్। చకర్ష మహదధ్వానం రామస్తం వుబుధే తతః
ఆ రాక్షసుడు కనిపిస్తూ, కనిపించకుండా పోతూ రాముడిని చాలా దూరానికి తీసుకెళ్లాడు. కానీ రాముడు అతని మాయను గ్రహించాడు.
నిశాచరం విదిత్వా తం రాఘవః ప్రతిభానవాన్। అమోఘం శరమాదాయ జఘాన మృగరూపిణమ్
ఆ రాత్రివేళ సంచరించే వాడని తెలుసుకొని, తెలివైన రాఘవుడు నమ్మకమైన బాణాన్ని తీసుకొని, మృగరూపంలో ఉన్నవాడిని సంహరించాడు.
స రామవాణాభిహతః కృత్వా రామస్వరం తదా। హా సీతే లక్ష్మణేత్యేవం చుక్రోశార్తస్వరేణ హ
రాముని బాణానికి తగిలిన మారీచుడు, రాముని స్వరంలో "హాయ్ సీతే! హాయ్ లక్ష్మణా!" అని ఆర్తంగా అరవడం ప్రారంభించాడు.
శుశ్రావ తస్య వైదేహీ తతస్తాం కరుణాం గిరమ్। సాప్రాపతత్తతః సీతా తామువాచాథ లక్ష్మణః
వైదేహి ఆ దయనీయమైన అరుపు విని, సీత తీవ్రంగా కలత చెందినది. వెంటనే ఆమె లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పింది.
అలం తే శఙ్కయా భీరు కో రామం ప్రహరిష్యతి। ముహూర్తాద్ద్రక్ష్యసే రామం భర్తారం త్వం శుచిస్మితమ్
లక్ష్మణుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "భయపడకుము, నీ అనుమానాలు విడిచిపెట్టు. రాముని ఎవరు హాని చేయగలరు? కొద్దిసేపట్లోనే నీవు నీ భర్తను చూసుకుంటావు, సుందరముఖి!"
ఇత్యుక్తా సా ప్రరుదతీ పర్యశఙ్కత లక్ష్మణమ్। హతా వై స్త్రీస్వభావేన శుద్ధచారిత్రభూషణా
ఇలా అన్నాక, ఆ సీత కన్నీళ్లు పెట్టుకొని, లక్ష్మణుడి గురించి ఆందోళనపడింది. ఆమె స్త్రీల సహజ స్వభావంతో, పవిత్రమైన ప్రవర్తనతో అలంకరించబడినది.
సా తం పరుషమారబ్ధా వక్తుం సాధ్వీ పతివ్రతా। నైష కామో భవేన్మూఢ యం త్వం ప్రార్థయసే హృదా
ఆ సతీమణి, తన భర్తకు నమ్మకంగా ఉండే సీత, అతనితో కఠినంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది: "నీ మనసులో నీవు కోరుకుంటున్న ఈ కోరిక నెరవేరదు, మూర్ఖుడా!"
అప్యహంశస్త్రమాదాయ హన్యామాత్మానమాత్మనా। పతేయం గిరిశృఙ్గాద్వా విశేయం వా హుతాశనమ్
నేను ఆయుధాన్ని తీసుకుని నన్నే నేను చంపినా, లేక కొండపై నుంచి దూకినా, లేదా అగ్నిలో ప్రవేశించినా,
రామం భర్తారముత్సుజ్యన త్వహం త్వాం కథఞ్చన। నిహీనముపతిష్ఠేయం శార్దూలీ క్రోష్టుకం యథా
నా భర్త రాముడిని వదిలేసి, నిన్ను ఎప్పటికీ సేవించను. అది పులి పోయి నక్కను ఆశ్రయించినట్టు అవుతుంది.
ఏతాదృశం వచః శ్రుత్వా లక్ష్మణః ప్రియరాఘ్నవ। పిధాయకర్ణౌ సద్వృత్తః ప్రస్థితో యేన రాఘవః
ఆమె మాటలు విని, రాముని ప్రియమైన లక్ష్మణుడు తన చెవులను మూసుకుని, ధర్మపరుడు అయిన అతడు, రాముని ఉన్నదిశగా బయలుదేరాడు.
స రామస్య పదంగృహ్య ప్రససార ధనుర్ధరః। అవీక్షమాణో విమ్బోష్ఠీం ప్రయయౌ లక్ష్మణస్తదా
ఆ ధనుర్ధారి రాముని అడుగుజాడను అనుసరించి, అందమైన పెదవులు కలిగిన సీతను వెనక్కి చూసుకోకుండా లక్ష్మణుడు వెళ్లిపోయాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రక్షో రావణః ప్రత్యదృశ్యత। అభవ్యో భవ్యరూపేణ భస్మచ్ఛన్న ఇవానలః
అంతలో, రాక్షసుడు రావణుడు, శుభ్రమైన రూపంతో కనిపించినా, లోపల చెడుతో నిండినవాడు, బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిలా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
యతివేపప్రతిచ్ఛన్నో జిహీర్షుస్తామనిన్దితామ్। `ఉపాగచ్ఛత్స వైదేహీం రావణః పాపనిశ్చయః
యోగి వేషంలో, చెడు సంకల్పంతో, అపరాధరహితమైన వైదేహిని అపహరించాలనే ఉద్దేశంతో రావణుడు ఆమె దగ్గరకు వచ్చాడు.
సా తమాలక్ష్యసంప్రాప్తం ధర్మజ్ఞా జనకాత్మజా। నిమన్త్రయామాస తదా ఫలమూలాశనాదిభిః
ఆయన వచ్చాడని గమనించిన జనకుని కుమార్తె, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన సీత, అతనికి పండ్లు, కందులు వంటి ఆహారంతో ఆహ్వానించింది.
అవమత్యతతః సర్వం స్వం రూపం ప్రత్యపద్యత। సాన్త్వయామాస వైదేహీం కామీ రాక్షసపుఙ్గవః
ఆయన వాటన్నింటిని తక్కువగా చూసి, తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందాడు. ఆ రాక్షసుల అధిపతి, కామంతో ఉన్నవాడు, వైదేహిని మాయమాటలతో ఒప్పించేందుకు ప్రయత్నించాడు.