వసతస్తస్య రామస్య తతః శూర్పణఖాకృతమ్। ఖరేణాసీన్మహద్వైరం జనస్థాననివాసినా
అక్కడ రాముడు నివసిస్తున్నప్పుడు, శూర్పణఖా కారణంగా జనస్థానంలో నివసించే ఖరుడితో గొప్ప శత్రుత్వం ఏర్పడింది.
రక్షార్థం తాపసానాం తు రాఘవో ధర్మవత్సలః। చతుర్దశసహస్రాణి జఘాన భువి రాక్షసాన్
తపస్వులను రక్షించేందుకు, ధర్మాన్ని ప్రేమించే రాఘవుడు, భూమిపై పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను సంహరించాడు.
దూషణం చ స్వరం చైవనిహత్య సుమహాబలౌ। చక్రే క్షేమం పునర్ధీమాన్ధర్మారణ్యం స రాఘవః
బలవంతులు అయిన దూషణుడు, స్వరుడు లను కూడా సంహరించి, ఆ ధీమంతుడు రాఘవుడు ఆ అరణ్యంలో మళ్లీ శాంతిని నెలకొల్పాడు.
హతేషు తేషు రక్షఃసు తతః శూర్పణఖా పునః। యయౌ నికృత్తనాసోష్ఠీ లఙ్కాం భ్రాతుర్నివేశనమ్
అందరు రాక్షసులు చనిపోయిన తరువాత, శూర్పణఖా ముక్కు, పెదవులు కోసివేయబడినవిగా, తన అన్న ఇంటికి లంకకు వెళ్లింది.
తతో రావణమభ్యేత్య రాక్షసీ దుఃఖమూర్చ్ఛితా। పపాత పాదయోర్భ్రాతుః సంశుష్కరుధిరాననా
ఆ రాక్షసీ దుఃఖంతో మునిగి, రావణుని దగ్గరికి వచ్చి, తన అన్నయ్య పాదాల దగ్గర కూలిపోయింది. ఆమె ముఖం ఎండిపోయి, రక్తం లేకుండా కనిపించింది.
తాం తథా వికృతాం దృష్ట్వా రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః। ఉత్పపాతాసనాత్క్రుద్ధో దన్తైర్దన్తానుపస్పృశన్
ఆమెను అలా విచిత్రంగా చూసి, రావణుడు కోపంతో ఊగిపోయాడు. అతడు తన ఆసనంనుంచి లేచి, కోపంతో పళ్ళను పళ్ళతో కొరుకుతూ నిలబడ్డాడు.
స్వానమాత్యాన్విసృజ్యాథ వివిక్తే తామువాచ సః। కేనాస్యేవం కృతా భద్రే మామచిన్త్యావమత్య చ
తన మంత్రులను పంపించి, ఒంటరిగా ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'అమ్మా! నన్ను లెక్కచేయకుండా, నీకు ఇలా చేసినవాడు ఎవరు?'
కః శూలం తీక్ష్ణమాసాద్య సర్వగాత్రేషు సేవతే। కః శిరస్యగ్నిమాధాయ విశ్వస్తః స్వపతే సుఖమ్
'ఎవరైనా పదునైన కత్తిని తీసుకుని, తన శరీరమంతా దానితో గుచ్చుకుంటాడా? ఎవరు నమ్మకంగా తలమీద నిప్పు పెట్టుకుని నిద్రపోతారు?'
ఆశీవిషం ఘోరతరం పాదేన స్పృశతీహ కః। సింహం కేసరిణం మత్తః స్పృష్ట్వా దంష్ట్రాసు తిష్ఠతి
'ఇక్కడ ఎవరు భయంకరమైన పాము మీద కాలుపెడతారు? ఎవరు కోపంతో ఉన్న సింహాన్ని రెచ్చగొట్టి, దాని పంజాల దగ్గర నిలబడతారు?'
ఇత్యేవం బ్రువతస్తస్య నేత్రేభ్యస్తేజసోఽర్చిషః। నిశ్చేరుర్దహ్యతో రాత్రౌ వృక్షస్యేవ స్వరన్ధ్రతః
అతడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, రాత్రిపూట అతని కన్నుల నుంచి అగ్నిజ్వాలలు చెక్కచెదరిన చెట్టు రంధ్రం నుంచి ఎగిసిపడే మంటలా వెలువడాయి.
తస్య తత్సర్వమాచఖ్యౌ భగినీ రామవిక్రమమ్। ఖరదూషణసంయుక్తం రాక్షసానాం పరాభవమ్
అప్పుడు అతని అక్క రాముని పరాక్రమాన్ని, ఖరుడు, దూషణుడు తోడుగా ఉన్న రాక్షసుల ఓటమిని అన్నీ వివరంగా చెప్పింది.
తతో జ్ఞాతివధం శ్రుత్వా రావణః కాలచోదితః। రామస్య వధమాకాఙ్క్షన్మారీచం మనసాగమత్
తన బంధువుల మరణాన్ని విని, రావణుడు కాలచక్రం తిప్పినట్టు, రాముని వధను కోరాడు. తన మనసులో మారీచుని గురించి ఆలోచించాడు.
స నిశ్చిత్యతతః కృత్యం సాగరం లవణాకరమ్। ఊర్ధ్వమాచక్రమే రాజా విధాయ నగరే విధిమ్
తన కార్యాన్ని నిర్ణయించుకుని, రాజు తన పట్టణంలో వ్యవహారాలన్నీ సరిచేసి, ఉప్పు సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లాడు.
త్రికూటం సమతిక్రమ్య కాలపర్వతమేవ చ। దదర్శ మకరావాసం గమ్భీరోదం మహోదధిమ్
త్రికూట పర్వతాన్ని, తర్వాత కాలపర్వతాన్ని దాటి, మకరాల నివాసమైన ఆ విస్తారమైన, లోతైన సముద్రాన్ని చూశాడు.
తమతీత్యాథ గోకర్ణమభ్యగచ్ఛద్దశాననః। దయితం స్తానమవ్యగ్రం శూలపాణేర్మహాత్మనః
ఆ సముద్రాన్ని దాటి, రావణుడు గోకర్ణానికి చేరాడు. అది త్రిశూలాన్ని ధరించిన మహాత్ముడికి ప్రియమైన, ప్రశాంతమైన స్థలం.
తత్రాభ్యగచ్ఛన్మారీచం పూర్వామాత్యం దశాననః। పురా రామభయాదేవ తాపసం ప్రియజీవితమ్
అక్కడ రావణుడు మారీచుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అతడు రాముని భయంతో ముందుగా తపస్విగా మారి, ప్రాణాలను ప్రేమిస్తూ ఉండేవాడు.
మారీచస్త్వథ సంభ్రాన్తో దృష్ట్వా రావణమాగతమ్। పూజయామాస సత్కారైః ఫలమూలాదిభిస్తతః
మారీచుడు రావణుడు వచ్చినదాన్ని చూసి భయపడి, అతనికి ఫలములు, కందమూలాలతో ఆదరంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
విశ్రాన్తం చైనమాసీనమన్వాసీనః స రాక్షసః। ఉవాచ ప్రశ్రితం వాక్యం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్
రావణుడు విశ్రాంతి తీసుకుని కూర్చున్న తర్వాత, మారీచుడు కూడా పక్కనే కూర్చుని, వినయంగా మాటలు పలికాడు.
న తే ప్రకృతిమాన్వర్ణః కచ్చిత్క్షేమం పురే తవ। కచ్చిత్ప్రకృతయః సర్వా భజన్తే త్వాం యథా పురా
'మీ రూపం మామూలుగా లేదు. మీ పట్టణంలో అన్నీ బాగున్నాయా? మీ ప్రజలు మునుపటిలాగే మీకు సేవ చేస్తున్నారు కదా?'
కిమిహాగమనే చాపి కార్యం తే రాక్షసేశ్వర। కృతమిత్యేవ తద్విద్ధి యద్యపి స్యాత్సుదుష్కరమ్
'ఇక్కడికి రావడానికి మీకు ఏ పని ఉంది రాక్షసాధిపతీ? అది ఎంత కష్టమైనా, మీరు చెప్పిన పని పూర్తిగా జరిగినట్టే.'
శశంస రావణస్తస్మై తత్సర్వం రామచేష్టితమ్। సమాసేనైవ కార్యాణి క్రోధామర్షసమన్వితః
రావణుడు కోపంతో, మనసులో ఆవేశంతో, రాముని చేసిన పనులన్నీ, తన ఉద్దేశ్యాన్ని సంక్షిప్తంగా మారీచునికి వివరించాడు.
మారీచస్త్వబ్రవీచ్ఛ్రత్వా సమాసేనైవ రావణమ్। అలం తే రామమాసాద్య వీర్యజ్ఞో హ్యస్మి తస్య వై
అన్నీ విని, మారీచుడు రావణునితో సంక్షిప్తంగా ఇలా అన్నాడు: 'రాముని ఎదుర్కోవడం మీకు సరిపోతుంది. అతని శక్తి నాకు బాగా తెలుసు.'
బాణవేగం హి కస్తస్య శక్తః సోఢుం మహాత్మనః। ప్రవ్రజ్యాయాం హి మే హేతుః స ఏవ పురుషర్షభః। వినాశముఖమేతత్తే కేనాఖ్యాతం దురాత్మనా
ఆ మహాత్ముడి బాణాల వేగాన్ని ఎవరు తట్టుకోగలరు? ఆయన వల్లనే నేను వనవాసం చేపట్టాను. ఈ నాశన మార్గాన్ని నీకు ఎవరు చెబుతూ, దుష్టబుద్ధితో చెప్పాడు?
తమువాచాథ సక్రోధో రావణః పరిభర్త్సయన్। అకుర్వతోఽస్మద్వచనం స్యాన్మృత్యురపి తే ధ్రువమ్
అప్పుడు రావణుడు కోపంతో అతన్ని మందిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "నా మాట వినకపోతే, నీకు మరణం తప్పదు."
మరీచశ్చిన్తయామాస విశిష్టాన్మరణం వరమ్। అవశ్యం మరణే ప్రాప్తే కరిష్యామ్యస్య యన్మతమ్
మారీచుడు మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు: "రాముని చేతిలో మరణించడమే మిగతా మరణాలకన్నా మంచిది. మరణం తప్పదని తెలిసి, ఇతని మాట మేరకు చేస్తాను."
తతస్తం ప్రత్యువాచాథ మారీచో రక్షసాంవరమ్। కిం తే సాహ్యాం మయా కార్యం కరిష్యామ్యవశోపి తత్
అప్పుడు రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన మారీచుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నాతో చేయించదలచిన సహాయం ఏమిటో చెప్పు. నేను ఇష్టపడకపోయినా, నీ కోరిక నెరవేర్చుతాను."
తమబ్రవీద్దశగ్రీవో గచ్ఛ సీతాం ప్రలోభయ। రత్నశృఙ్గో మృగో భూత్వా రత్నచిత్రతనూరుహః
పదిముఖాల రావణుడు ఇలా అన్నాడు: "పోయి, రత్నాలతో మెరిసే కొమ్ములు, మణులతో అలంకరించబడిన శరీరంతో మృగరూపంలో సీతను మోహింపజేయి."
ధ్రువం సీతా సమాలక్ష్యత్వాం రామం చోదయిష్యతి। అపక్రాన్తే చ కాకుత్స్థే సీతా వశ్యా భవిష్యతి
నిశ్చయంగా, సీత నిన్ను చూసి రాముని వెంటాడమని కోరుతుంది. కకుత్స్థుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, సీత నా వశంలోకి వస్తుంది.
తామాదాయాపనేష్యామి తతః స నభవిష్యతి। భార్యావియోగాద్దుర్బుద్ధిరేతత్సాహ్యం కురుష్వ మే
ఆమెను పట్టుకొని తీసుకెళ్తాను. అప్పుడతడు ఏమీ చేయలేడు. భార్యను కోల్పోయిన ఆ మూర్ఖుడు నాశనమవుతాడు. అందుకే నాకోసం ఈ సహాయం చేయు.
ఇత్యేవముక్తోమారీచః కృత్వోదకమథాత్మనః। రావణం పురతో యాన్తమన్వగచ్ఛత్సుదుఃఖితః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మారీచుడు తనకు నీరాజనం చేసి, ఎంతో దుఃఖంతో రావణుడు ముందుగా వెళ్ళిన దారిలో అతనిని అనుసరించాడు.