స జజ్ఞే విశ్రవా నామ తస్యాత్మార్ధేన వై ద్విజః। ప్రతీకారాయ సక్రోధస్తతో వైశ్రవణస్య వై
అలా ఆత్మార్ధంతో కోపంతో కూడిన మునివరుడైన విశ్రవుడు పుట్టాడు. అతను వైశ్రవణునికి ప్రతీకారంగా జన్మించాడు.
పితామహస్తుప్రీతాత్మా దదౌ వైశ్రవణస్ హ। అమరత్వం ధనేశత్వం లోకపాలత్వమేవ చ
తాత హర్షంతో వైశ్రవణునికి అమరత్వం, ధనాధిపత్యం, లోకపాలుని పదవి ఇచ్చాడు.
ఈశానన తథా సఖ్యం పుత్రం చ నలకూవరమ్। రాజధానీనివేసం చ లఙ్కాంరక్షోగణాన్వితామ్
అలాగే శివుడితో స్నేహం, నలకూవరుడు అనే కుమారుడు, రాక్షసులతో నిండిన లంక అనే రాజధానిని కూడా ఇచ్చాడు.
విమానం పుష్పకం నామ కామగం చ దదౌ ప్రభుః। యక్షాణామాధిపత్యంచ రాజరాజత్వమేవ చ
ఇంకా, పుష్పక అనే కావలసిన చోటికి వెళ్లే విమానం, యక్షాధిపత్యం, రాజరాజులుగా ఉండే హక్కును కూడా ఇచ్చాడు.
పులస్త్యస్ తు యః క్రోధాదర్ధదేహోఽభవన్మునిః। విశ్రవానామ సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః
కోపంతో తన శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసుకున్న పులస్త్యుడు మునివరుడు. కోపంతో ఉన్న విశ్రవుడు రాక్షసాధిపతి తండ్రి.
బుబుధే తం తు సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః। కుబేరస్తత్ప్రసాదార్థం యతతే స్మ సదా నృప
కుబేరుడు తన తండ్రి విశ్రవుడు కోపంగా ఉన్నాడని గ్రహించి, ఆయన అనుగ్రహం కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడు, ఓ రాజా!
స రాజరాజో లఙ్కాయాం న్యవసన్నరవాహనః। రాక్షసీః ప్రదదౌ తిస్రః పితుర్వై పరిచారికాః
లంకలో నివసిస్తున్న రాజధిరాజు రావణుడు, తన తండ్రికి సేవ చేసిన ముగ్గురు రాక్షసీ పరిచారికలను అతనికి ఇచ్చాడు.
తాః సదా తం మహాత్మానం సంతోషయితుముద్యతాః। ఋషిం భరతశార్దూల నృత్యగీతవిశారదాః
ఆ మహిళలు ఎప్పుడూ ఆ మహాత్ముడిని సంతోషపెట్టాలని తపనతో ఉండేవారు. నృత్యం, పాటలలో నిపుణులైన వారు, భరత వంశశిఖామణీ!
పుష్పోత్కటా చ రాకా చ మాలినీ చ విశాంపతే। అన్యోన్యస్పర్ధయారాజఞ్శ్రేయస్కామాః సుమధ్యమాః
పుష్పోట్కట, రాకా, మాలిని అనే అందమైన నడుములు కలిగిన వారు, పరస్పరం పోటీ పడుతూ, ఎవరు మెరుగై ఉండాలన్న కోరికతో ఉండేవారు.
స తాసాం భగవాంస్తుష్టో మహాత్మా ప్రదదౌ వరాన్। లోకపాలోపమాన్పుత్రానకైకస్యా యథేప్సితాన్
ఆ మహిళల సేవతో సంతుష్టుడైన ఆ మహాత్ముడు, వారికి కావలసినట్లు, లోకపాలులతో సమానమైన కుమారులను వరంగా ఇచ్చాడు.
పుష్పోత్కటాయాం జజ్ఞాతే ద్వౌ పుత్రౌ రాక్షసేశ్వరౌ। కుమ్భకర్ణదశగ్రీవౌ బలేనాప్రతిమౌ భువి
పుష్పోట్కటకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు — కుంభకర్ణుడు, దశగ్రీవుడు. వీరు భూమిపై ఎవరికీ సాటిలేని బలవంతులు.
మాలిన జనయామాస పుత్రమేకం విభీషణమ్। రాకార్యా మిథునం జజ్ఞే ఖరః శూర్పణఖా తథా
మాలినికి విభీషణుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. రాకా నుంచి ఖరుడు, శూర్పణఖ అనే ఇద్దరు సంతానం కలిగారు.
విభీషణస్తు రూపేణ సర్వేభ్యోఽభ్యధికోఽభవత్। స బభూవ మహాభాగో ధర్మగోప్తా క్రియారతిః
విభీషణుడు అందరిలోనూ రూపంలో మించిపోయాడు. అతడు మహాభాగుడై, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, యజ్ఞాదిక క్రియలలో ఆసక్తి కలవాడు.
దశగ్రీవస్తు సర్వేషాం శ్రేష్ఠో రాక్షసపుఙ్గవః। మహోత్సాహో మహావీర్యో మహాసత్వపరాక్రమః
దశగ్రీవుడు అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడు, రాక్షసులలో అగ్రగణ్యుడు. అతడు అపారమైన ఉత్సాహం, మహా బలము, గొప్ప పరాక్రమం కలవాడు.
కుమ్భకర్ణఓ బలేనాసీత్సర్వేభ్యోఽభ్యధికో యుధి। మాయావీ రణశౌణ్డశ్చరౌద్రశ్చ రజనీచరః
కుంభకర్ణుడు యుద్ధంలో అందరికంటే బలవంతుడు. అతడు మాయలో నిపుణుడు, యుద్ధంలో దిట్ట, భయంకరుడు, రాత్రిపూట సంచరించేవాడు.
ఖరో ధనుషి విక్రాన్తో బ్రహ్మద్విట్ పిశితాశనః। సిద్ధవిఘ్నకరీ చాపి రౌద్రీ శూర్పణఖా తదా
ఖరుడు ధనుస్సుతో పరాక్రమవంతుడు, బ్రాహ్మణ ద్వేషి, మాంసాహారుడు. శూర్పణఖా భయంకరురాలు, సిద్ధులకు అడ్డంకి కలిగించేది.
సర్వే వేదవిదః శూరాః సర్వేసుచరితవ్రతాః। ఊషుః పిత్రా సహ రతా గన్ధమాదనపర్వతే
వారు అందరూ వేదపండితులు, వీరులు, మంచి వ్రతాలలో స్థిరంగా ఉండేవారు. తండ్రితో కలిసి గంధమాదన పర్వతంపై ఆనందంగా నివసించారు.
తతో వైశ్రవణం తత్ర దదృశుర్నరవాహనమ్। పిత్రా సార్ధం సమాసీనమృద్ధ్యా పరమయా యుతమ్
అక్కడ వారు వైశ్రవణుడిని, అతని తండ్రితో కలిసి, అపారమైన ఐశ్వర్యంతో నారవాహనంపై కూర్చొని ఉన్నాడని చూశారు.
జాతామర్షాస్తతస్తే తు తపసే ధృతనిశ్చయాః। బ్రహ్మాణం తోషయామాసుర్ఘోరేణ తపసా తదా
అప్పుడు వారు అసూయతో నిండిపోయి, తపస్సులో స్థిరంగా ఉండాలని సంకల్పించి, ఘోరమైన తపస్సుతో బ్రహ్మను సంతోషపెట్టాలని ప్రయత్నించారు.
అతిష్ఠదేకపాదేన సహస్రం పరివత్సరాన్। వాయుభక్షో దశగ్రీవః పఞ్చాగ్నిః సుసమాహితః
దశగ్రీవుడు వెయ్యేళ్లు ఒక కాలు మీద నిలబడి, గాలి మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, ఐదు అగ్నుల మధ్య ధ్యానంలో నిలిచాడు.
అధఃశాయీ కుమ్భకర్ణో యతాహారో యతవ్రతః। విభీషణః శీర్ణపర్ణమేకమభ్యవహారయన్
కుంభకర్ణుడు నేలపై పడుకుని, నియమితమైన ఆహారం, వ్రతంతో ఉండేవాడు. విభీషణుడు కేవలం పడి ఉన్న ఆకులు మాత్రమే ఒక్కసారే భోజనం చేసేవాడు.
ఉపవాసరతిర్ధీమాన్సదా జప్యపరాయణః। తమేవ కాలమాతిష్ఠత్తీవ్రం తప ఉదారధీః
ఆ మహాత్ముడు ఉపవాసంలో ఆసక్తి కలిగి, ఎప్పుడూ జపంలో నిమగ్నుడై, ఆ కాలమంతా తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు.
స్వరః శూర్పణఖా చైవ తేషాం వై తప్యతాం తపః। పరిచర్యాం చ రక్షాం చ చక్రతుర్హష్టమానసౌ
శూర్పణఖా, స్వర కూడా తపస్సు చేస్తూ, ఆనందంగా వారికి సేవ చేసి, రక్షణను అందించారు.
పూర్ణే వర్షసహస్రేతు శిరశ్ఛిత్త్వా దశాననః। జుహోత్యగ్నౌ దురాధర్షస్తేనాతుష్యజ్జగత్ప్రభుః
వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక, దశాననుడు తన తలను కోసుకుని అగ్నికి ఆహుతిగా సమర్పించాడు. దాంతో జగత్పతి సంతోషించాడు.
తతో బ్రహ్మా స్వయం గత్వా తపసస్తాన్న్యవారయత్। ప్రలోభ్యవరదానేన సర్వానేవపృథక్పృథక్
అప్పుడూ బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా అక్కడికి వెళ్లి, ఒక్కొక్కరిని వేర్వేరుగా వరాలిచ్చి మోసగించి, వారి తపస్సును ఆపించాడు.
ప్రీతోఽస్మి వో నివర్తధ్వం వరాన్వృణుత పుత్రకాః। యద్యదిష్టమృతే త్వేకమమరత్వం తథాఽస్తు తత్
ఆయన ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు: "నా పిల్లలూ, మీ తపస్సు ఆపండి. మీరు కోరిన వరాలు అడగండి. అమరత్వం తప్ప ఇంకేం కావాలంటే అది ఇస్తాను."
యద్యదగ్నౌ హుతం సర్వం శిరస్తే మహదీప్సయా। తథైవ తాని తే దేహే భవిష్యన్తి యథేప్సయా
మీరు ఎంత ఆశతో అగ్నిలో ఏదైనా సమర్పించారో, అవన్నీ మీ శరీరంలో మీకు కావాలనుకున్నట్లే కలుగుతాయి.
వైరూప్యం చ న తే దేహే కామరూపధరస్తథా। భవిష్యసి రణేఽరీణాం విజేతా న చ సంశయః
నీ శరీరంలో ఎలాంటి వికలాంగత కూడా ఉండదు. నీవు ఇష్టమైన రూపాన్ని ఎప్పుడైనా ధరించగలవు. యుద్ధంలో నీ శత్రువులను నీవే జయిస్తావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
గన్ధర్వదేవాసురతో యక్షరాక్షసతస్తథా। సర్పకింనరభూతేభ్యో న మే భూయాత్పరాభవః
గంధర్వులు, దేవతలు, అసురులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పాములు, కిన్నరులు, భూతాల చేత నాకు ఓటమి కలగకూడదు.
య ఏతే కీర్తితాః సర్వే న తేభ్యోస్తి భయం రతవ। ఋతే మనుష్యాద్భద్రం తే తథా తద్విహితం మయా
ఇప్పుడు చెప్పిన వారందరి చేత నీకు ఎలాంటి భయం లేదు, ఓ మహాబలుడా. మనుష్యుల వల్ల తప్ప ఇంకెవరూ నిన్ను జయించలేరు. నీకు శుభం కలుగుగాక — నేను ఇదే విధంగా నిర్ణయించాను.