కస్మిన్నామః కులే జాతః కింవీర్యః కింపరాక్రమః। రావణః కస్య పుత్రో వా కిం వైరం తస్ తేన హ
రావణుడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు? అతని వీరత్వం ఏమిటి? అతని పరాక్రమం ఎంత? ఎవరి కుమారుడు? అతనికి ఎవరి మీద శత్రుత్వం ఏర్పడింది?
ఏతన్మే భగవన్సర్వం సమ్యగాఖ్యాతుమర్హసి। `త్వయా ప్రత్యక్షోదృష్టం యథాసర్వమశేషతః।' శ్రోతుమిచ్ఛామి చరితం రామస్యాక్లిష్టకర్మణః
భగవంతుడా! నువ్వు ప్రత్యక్షంగా అన్నీ చూశావు కాబట్టి, ఈ సంగతులన్నీ నాకు సరిగ్గా వివరించాలి. పాపరహితుడైన రాముని చరిత్రను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
అజోనామాభవద్రాజా మహానిక్ష్వాకువంశజః। తస్ పుత్రో దశరథఃశశ్వత్స్వాధ్యాయవాఞ్ఛుచిః
మహా ఇక్ష్వాకువంశంలో అజ అనే రాజు ఉండేవాడు. అతని కుమారుడు దశరథుడు, ఎప్పుడూ వేదపఠనంలో, శుద్ధాచారంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
అభవంస్తస్య చత్వారః పుత్రా ధర్మార్థకోవిదాః। రామలక్ష్మణశత్రుఘ్నా భరతశ్చ మహాబలః
ఆ దశరథునికి ధర్మార్ధాల్లో నిపుణులైన నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు రాముడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు, మహాబలశాలి భరతుడు.
రామస్య మాతా కౌసల్యా కైకేయీ భరతస్య తు। సుతౌ లక్ష్మణశత్రుఘ్నౌ సుమిత్రాయాః పరంతపౌ
రామునికి తల్లి కౌసల్య, భరతునికి తల్లి కైకేయి. లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు శత్రువులను జయించేవారు, వారు సుమిత్రకు పుట్టారు.
విదేహరాజో జనకః సీతా తస్యాత్మజా విమో। యాం చకార స్వయం త్వష్టా రామస్య మహిషీం ప్రియామ్
విదేహరాజు జనకునికి సీత అనే కుమార్తె పుట్టింది. ఆ సీతను త్వష్ట అనే దేవుడు రామునికి ప్రియ భార్యగా చేసాడు.
ఏతద్రామస్య తే జన్మ సీతాయాశ్చ ప్రకీర్తితమ్। రావణస్యాపి తే జన్మ వ్యాఖ్యాస్యామి రజనేశ్వర
ఇలా రాముడు, సీత ఇద్దరి జననాన్ని నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు, రజనీశ్వరా! రావణుని జననాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను.
పితామహో రావణస్య సాక్షాద్దేవః ప్రజాపతిః। స్వయంభూః సర్వలోకానాం ప్రభుః స్రష్టా మహాతపాః
రావణుని తాత స్వయంభువుడు, ప్రపంజాన్ని సృష్టించిన మహాతపస్వి అయిన ప్రజాపతి దేవుడు.
పులస్త్యో నామ తస్యాసీన్మానసో దయితః సుతః। తస్య వైశ్రవణో నామ గవి పుత్రోఽభవత్ప్రభుః
ఆయనకు మనసుతో పుట్టిన ప్రియమైన కుమారుడు పులస్త్యుడు. పులస్త్యునికి గోవు ద్వారా వైశ్రవణుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
పితరం స సముత్సృజ్య పితామహముపస్థితః। తస్య కోపాత్పితా రాజన్ససర్జాత్మానమాత్మనా
వైశ్రవణుడు తన తండ్రిని వదిలి తాతను ఆశ్రయించాడు. దాంతో కోపంతో రాజైన తండ్రి తనలోని భాగం నుండి ఇంకొకరిని సృష్టించాడు.
స జజ్ఞే విశ్రవా నామ తస్యాత్మార్ధేన వై ద్విజః। ప్రతీకారాయ సక్రోధస్తతో వైశ్రవణస్య వై
అలా ఆత్మార్ధంతో కోపంతో కూడిన మునివరుడైన విశ్రవుడు పుట్టాడు. అతను వైశ్రవణునికి ప్రతీకారంగా జన్మించాడు.
పితామహస్తుప్రీతాత్మా దదౌ వైశ్రవణస్ హ। అమరత్వం ధనేశత్వం లోకపాలత్వమేవ చ
తాత హర్షంతో వైశ్రవణునికి అమరత్వం, ధనాధిపత్యం, లోకపాలుని పదవి ఇచ్చాడు.
ఈశానన తథా సఖ్యం పుత్రం చ నలకూవరమ్। రాజధానీనివేసం చ లఙ్కాంరక్షోగణాన్వితామ్
అలాగే శివుడితో స్నేహం, నలకూవరుడు అనే కుమారుడు, రాక్షసులతో నిండిన లంక అనే రాజధానిని కూడా ఇచ్చాడు.
విమానం పుష్పకం నామ కామగం చ దదౌ ప్రభుః। యక్షాణామాధిపత్యంచ రాజరాజత్వమేవ చ
ఇంకా, పుష్పక అనే కావలసిన చోటికి వెళ్లే విమానం, యక్షాధిపత్యం, రాజరాజులుగా ఉండే హక్కును కూడా ఇచ్చాడు.
పులస్త్యస్ తు యః క్రోధాదర్ధదేహోఽభవన్మునిః। విశ్రవానామ సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః
కోపంతో తన శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసుకున్న పులస్త్యుడు మునివరుడు. కోపంతో ఉన్న విశ్రవుడు రాక్షసాధిపతి తండ్రి.
బుబుధే తం తు సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః। కుబేరస్తత్ప్రసాదార్థం యతతే స్మ సదా నృప
కుబేరుడు తన తండ్రి విశ్రవుడు కోపంగా ఉన్నాడని గ్రహించి, ఆయన అనుగ్రహం కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడు, ఓ రాజా!
స రాజరాజో లఙ్కాయాం న్యవసన్నరవాహనః। రాక్షసీః ప్రదదౌ తిస్రః పితుర్వై పరిచారికాః
లంకలో నివసిస్తున్న రాజధిరాజు రావణుడు, తన తండ్రికి సేవ చేసిన ముగ్గురు రాక్షసీ పరిచారికలను అతనికి ఇచ్చాడు.
తాః సదా తం మహాత్మానం సంతోషయితుముద్యతాః। ఋషిం భరతశార్దూల నృత్యగీతవిశారదాః
ఆ మహిళలు ఎప్పుడూ ఆ మహాత్ముడిని సంతోషపెట్టాలని తపనతో ఉండేవారు. నృత్యం, పాటలలో నిపుణులైన వారు, భరత వంశశిఖామణీ!
పుష్పోత్కటా చ రాకా చ మాలినీ చ విశాంపతే। అన్యోన్యస్పర్ధయారాజఞ్శ్రేయస్కామాః సుమధ్యమాః
పుష్పోట్కట, రాకా, మాలిని అనే అందమైన నడుములు కలిగిన వారు, పరస్పరం పోటీ పడుతూ, ఎవరు మెరుగై ఉండాలన్న కోరికతో ఉండేవారు.
స తాసాం భగవాంస్తుష్టో మహాత్మా ప్రదదౌ వరాన్। లోకపాలోపమాన్పుత్రానకైకస్యా యథేప్సితాన్
ఆ మహిళల సేవతో సంతుష్టుడైన ఆ మహాత్ముడు, వారికి కావలసినట్లు, లోకపాలులతో సమానమైన కుమారులను వరంగా ఇచ్చాడు.
పుష్పోత్కటాయాం జజ్ఞాతే ద్వౌ పుత్రౌ రాక్షసేశ్వరౌ। కుమ్భకర్ణదశగ్రీవౌ బలేనాప్రతిమౌ భువి
పుష్పోట్కటకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు — కుంభకర్ణుడు, దశగ్రీవుడు. వీరు భూమిపై ఎవరికీ సాటిలేని బలవంతులు.
మాలిన జనయామాస పుత్రమేకం విభీషణమ్। రాకార్యా మిథునం జజ్ఞే ఖరః శూర్పణఖా తథా
మాలినికి విభీషణుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. రాకా నుంచి ఖరుడు, శూర్పణఖ అనే ఇద్దరు సంతానం కలిగారు.
విభీషణస్తు రూపేణ సర్వేభ్యోఽభ్యధికోఽభవత్। స బభూవ మహాభాగో ధర్మగోప్తా క్రియారతిః
విభీషణుడు అందరిలోనూ రూపంలో మించిపోయాడు. అతడు మహాభాగుడై, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, యజ్ఞాదిక క్రియలలో ఆసక్తి కలవాడు.
దశగ్రీవస్తు సర్వేషాం శ్రేష్ఠో రాక్షసపుఙ్గవః। మహోత్సాహో మహావీర్యో మహాసత్వపరాక్రమః
దశగ్రీవుడు అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడు, రాక్షసులలో అగ్రగణ్యుడు. అతడు అపారమైన ఉత్సాహం, మహా బలము, గొప్ప పరాక్రమం కలవాడు.
కుమ్భకర్ణఓ బలేనాసీత్సర్వేభ్యోఽభ్యధికో యుధి। మాయావీ రణశౌణ్డశ్చరౌద్రశ్చ రజనీచరః
కుంభకర్ణుడు యుద్ధంలో అందరికంటే బలవంతుడు. అతడు మాయలో నిపుణుడు, యుద్ధంలో దిట్ట, భయంకరుడు, రాత్రిపూట సంచరించేవాడు.
ఖరో ధనుషి విక్రాన్తో బ్రహ్మద్విట్ పిశితాశనః। సిద్ధవిఘ్నకరీ చాపి రౌద్రీ శూర్పణఖా తదా
ఖరుడు ధనుస్సుతో పరాక్రమవంతుడు, బ్రాహ్మణ ద్వేషి, మాంసాహారుడు. శూర్పణఖా భయంకరురాలు, సిద్ధులకు అడ్డంకి కలిగించేది.
సర్వే వేదవిదః శూరాః సర్వేసుచరితవ్రతాః। ఊషుః పిత్రా సహ రతా గన్ధమాదనపర్వతే
వారు అందరూ వేదపండితులు, వీరులు, మంచి వ్రతాలలో స్థిరంగా ఉండేవారు. తండ్రితో కలిసి గంధమాదన పర్వతంపై ఆనందంగా నివసించారు.
తతో వైశ్రవణం తత్ర దదృశుర్నరవాహనమ్। పిత్రా సార్ధం సమాసీనమృద్ధ్యా పరమయా యుతమ్
అక్కడ వారు వైశ్రవణుడిని, అతని తండ్రితో కలిసి, అపారమైన ఐశ్వర్యంతో నారవాహనంపై కూర్చొని ఉన్నాడని చూశారు.
జాతామర్షాస్తతస్తే తు తపసే ధృతనిశ్చయాః। బ్రహ్మాణం తోషయామాసుర్ఘోరేణ తపసా తదా
అప్పుడు వారు అసూయతో నిండిపోయి, తపస్సులో స్థిరంగా ఉండాలని సంకల్పించి, ఘోరమైన తపస్సుతో బ్రహ్మను సంతోషపెట్టాలని ప్రయత్నించారు.
అతిష్ఠదేకపాదేన సహస్రం పరివత్సరాన్। వాయుభక్షో దశగ్రీవః పఞ్చాగ్నిః సుసమాహితః
దశగ్రీవుడు వెయ్యేళ్లు ఒక కాలు మీద నిలబడి, గాలి మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, ఐదు అగ్నుల మధ్య ధ్యానంలో నిలిచాడు.