కథం హి పత్నీమస్మాకం ధర్మజ్ఞాం ధర్మచారిణీమ్। సంస్పృశేదీదృశో భావః శుచిం స్తైన్యమివానృతమ్
ధర్మాన్ని తెలిసిన, ధర్మాన్ని ఆచరించే మన భార్యకు ఇలాంటి దురదృష్టం ఎలా సంభవించగలదు? ఇది పవిత్రతను దొంగతనం లేదా అబద్ధం మచ్చపెట్టినట్లే.
న హి పాపం కృతంకించిత్కర్మ వా నిన్దితం క్వచిత్। ద్రౌపద్యా బ్రాహ్మణేష్వేవ ధర్మః సుచరితో మహాన్
ద్రౌపదీ ఎప్పుడూ పాపం చేయలేదు, ఎక్కడా నిందించదగిన పని చేయలేదు. బ్రాహ్మణుల మధ్య ఆమె ధర్మాచరణ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తాం జహార బలాద్రాజా మూఢబుద్ధిర్జయద్రథః। తస్యాః సంహరణాత్పాపః శిరసః కేశవాపనమ్
అయినా, జయద్రథుడు అనే మూర్ఖుడు ఆమెను బలవంతంగా అపహరించాడు. ఆ పాపానికి అతని తలపైని జుట్టు కత్తిరించబడింది.
పరాజయం చ సంగ్రామే ససహాః సమాప్తవాన్। ప్రత్యాహృతా తథాఽస్మాభిర్హత్వా తత్సైన్ధవం బలమ్
ఆయన యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు, ఆ అపమానాన్ని భరించాడు. మేము ఆ సింధు సేనను సంహరించి, ఆమెను తిరిగి తీసుకొచ్చాము.
తద్దారహరణం ప్రాప్తమస్మాభిరవితర్కితమ్। దుఃఖశ్చాయం వనే వాసో మృగయాయాం చ జీవికా
మన భార్యను అపహరించబడటం అనుకోకుండా మాపై వచ్చిపడింది. ఈ అరణ్యవాస బాధను, వేటతో జీవనం సాగించడాన్ని మేము అనుభవిస్తున్నాము.
హింసా చ మృగజాతీనాం వనౌకోభిర్వనౌకసామ్। జ్ఞాతిభిర్విప్రవాసశ్చ మిథ్యావ్యవసితైరియమ్
అరణ్యవాసులు అడవిలోని జంతువులను హింసిస్తున్నారు. మన బంధువుల నుండి వేరుపడటం కూడా తప్పు నిర్ణయాల వల్లే జరిగింది.
అస్తి నూనం మయా కశ్చిదల్పభాగ్యతరో నరః। భవతా దృష్టపూర్వో వా శ్రుతపూర్వోఽపి వా క్వచిత్
నాకు కన్నా దురదృష్టవంతుడు ఇంకెవరైనా ఉందా? లేదా భగవంతుడా, నీవు ఎప్పుడైనా అలాంటి వారిని చూశావా, వినావా?
ప్రాప్తమప్రతిమం దుఃఖం రామేణ భరతర్షభ। రక్షసా జానకీ తస్య హృతా భార్యా బలీయసా
భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, రాముడు కూడా అపూర్వమైన దుఃఖాన్ని అనుభవించాడు. అతని భార్య సీతను బలవంతంగా రాక్షసుడు అపహరించాడు.
ఆశ్రమాద్రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా। మాయామాస్థాయ తరసా హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్
ఆశ్రమం నుండి దుర్మార్గుడైన రాక్షసేంద్రుడు రావణుడు మాయతో, బలంగా, జటాయువు అనే గద్దను చంపాడు.
ప్రత్యాజహార తాం రామః సుగ్రీవబలమాశ్రితః। బద్ధ్వా సేతుం సముద్రస్య దగ్ధ్వా లఙ్కాం శితైః శరైః
రాముడు సుగ్రీవుని సేనపై ఆధారపడి, సముద్రంపై ఒక వంతెన కట్టి, పదునైన బాణాలతో లంకను కాల్చి, సీతను తిరిగి తీసుకొచ్చాడు.
కస్మిన్నామః కులే జాతః కింవీర్యః కింపరాక్రమః। రావణః కస్య పుత్రో వా కిం వైరం తస్ తేన హ
రావణుడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు? అతని వీరత్వం ఏమిటి? అతని పరాక్రమం ఎంత? ఎవరి కుమారుడు? అతనికి ఎవరి మీద శత్రుత్వం ఏర్పడింది?
ఏతన్మే భగవన్సర్వం సమ్యగాఖ్యాతుమర్హసి। `త్వయా ప్రత్యక్షోదృష్టం యథాసర్వమశేషతః।' శ్రోతుమిచ్ఛామి చరితం రామస్యాక్లిష్టకర్మణః
భగవంతుడా! నువ్వు ప్రత్యక్షంగా అన్నీ చూశావు కాబట్టి, ఈ సంగతులన్నీ నాకు సరిగ్గా వివరించాలి. పాపరహితుడైన రాముని చరిత్రను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
అజోనామాభవద్రాజా మహానిక్ష్వాకువంశజః। తస్ పుత్రో దశరథఃశశ్వత్స్వాధ్యాయవాఞ్ఛుచిః
మహా ఇక్ష్వాకువంశంలో అజ అనే రాజు ఉండేవాడు. అతని కుమారుడు దశరథుడు, ఎప్పుడూ వేదపఠనంలో, శుద్ధాచారంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
అభవంస్తస్య చత్వారః పుత్రా ధర్మార్థకోవిదాః। రామలక్ష్మణశత్రుఘ్నా భరతశ్చ మహాబలః
ఆ దశరథునికి ధర్మార్ధాల్లో నిపుణులైన నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు రాముడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు, మహాబలశాలి భరతుడు.
రామస్య మాతా కౌసల్యా కైకేయీ భరతస్య తు। సుతౌ లక్ష్మణశత్రుఘ్నౌ సుమిత్రాయాః పరంతపౌ
రామునికి తల్లి కౌసల్య, భరతునికి తల్లి కైకేయి. లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు శత్రువులను జయించేవారు, వారు సుమిత్రకు పుట్టారు.
విదేహరాజో జనకః సీతా తస్యాత్మజా విమో। యాం చకార స్వయం త్వష్టా రామస్య మహిషీం ప్రియామ్
విదేహరాజు జనకునికి సీత అనే కుమార్తె పుట్టింది. ఆ సీతను త్వష్ట అనే దేవుడు రామునికి ప్రియ భార్యగా చేసాడు.
ఏతద్రామస్య తే జన్మ సీతాయాశ్చ ప్రకీర్తితమ్। రావణస్యాపి తే జన్మ వ్యాఖ్యాస్యామి రజనేశ్వర
ఇలా రాముడు, సీత ఇద్దరి జననాన్ని నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు, రజనీశ్వరా! రావణుని జననాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను.
పితామహో రావణస్య సాక్షాద్దేవః ప్రజాపతిః। స్వయంభూః సర్వలోకానాం ప్రభుః స్రష్టా మహాతపాః
రావణుని తాత స్వయంభువుడు, ప్రపంజాన్ని సృష్టించిన మహాతపస్వి అయిన ప్రజాపతి దేవుడు.
పులస్త్యో నామ తస్యాసీన్మానసో దయితః సుతః। తస్య వైశ్రవణో నామ గవి పుత్రోఽభవత్ప్రభుః
ఆయనకు మనసుతో పుట్టిన ప్రియమైన కుమారుడు పులస్త్యుడు. పులస్త్యునికి గోవు ద్వారా వైశ్రవణుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
పితరం స సముత్సృజ్య పితామహముపస్థితః। తస్య కోపాత్పితా రాజన్ససర్జాత్మానమాత్మనా
వైశ్రవణుడు తన తండ్రిని వదిలి తాతను ఆశ్రయించాడు. దాంతో కోపంతో రాజైన తండ్రి తనలోని భాగం నుండి ఇంకొకరిని సృష్టించాడు.
స జజ్ఞే విశ్రవా నామ తస్యాత్మార్ధేన వై ద్విజః। ప్రతీకారాయ సక్రోధస్తతో వైశ్రవణస్య వై
అలా ఆత్మార్ధంతో కోపంతో కూడిన మునివరుడైన విశ్రవుడు పుట్టాడు. అతను వైశ్రవణునికి ప్రతీకారంగా జన్మించాడు.
పితామహస్తుప్రీతాత్మా దదౌ వైశ్రవణస్ హ। అమరత్వం ధనేశత్వం లోకపాలత్వమేవ చ
తాత హర్షంతో వైశ్రవణునికి అమరత్వం, ధనాధిపత్యం, లోకపాలుని పదవి ఇచ్చాడు.
ఈశానన తథా సఖ్యం పుత్రం చ నలకూవరమ్। రాజధానీనివేసం చ లఙ్కాంరక్షోగణాన్వితామ్
అలాగే శివుడితో స్నేహం, నలకూవరుడు అనే కుమారుడు, రాక్షసులతో నిండిన లంక అనే రాజధానిని కూడా ఇచ్చాడు.
విమానం పుష్పకం నామ కామగం చ దదౌ ప్రభుః। యక్షాణామాధిపత్యంచ రాజరాజత్వమేవ చ
ఇంకా, పుష్పక అనే కావలసిన చోటికి వెళ్లే విమానం, యక్షాధిపత్యం, రాజరాజులుగా ఉండే హక్కును కూడా ఇచ్చాడు.
పులస్త్యస్ తు యః క్రోధాదర్ధదేహోఽభవన్మునిః। విశ్రవానామ సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః
కోపంతో తన శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసుకున్న పులస్త్యుడు మునివరుడు. కోపంతో ఉన్న విశ్రవుడు రాక్షసాధిపతి తండ్రి.
బుబుధే తం తు సక్రోధం పితరం రాక్షసేశ్వరః। కుబేరస్తత్ప్రసాదార్థం యతతే స్మ సదా నృప
కుబేరుడు తన తండ్రి విశ్రవుడు కోపంగా ఉన్నాడని గ్రహించి, ఆయన అనుగ్రహం కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడు, ఓ రాజా!
స రాజరాజో లఙ్కాయాం న్యవసన్నరవాహనః। రాక్షసీః ప్రదదౌ తిస్రః పితుర్వై పరిచారికాః
లంకలో నివసిస్తున్న రాజధిరాజు రావణుడు, తన తండ్రికి సేవ చేసిన ముగ్గురు రాక్షసీ పరిచారికలను అతనికి ఇచ్చాడు.
తాః సదా తం మహాత్మానం సంతోషయితుముద్యతాః। ఋషిం భరతశార్దూల నృత్యగీతవిశారదాః
ఆ మహిళలు ఎప్పుడూ ఆ మహాత్ముడిని సంతోషపెట్టాలని తపనతో ఉండేవారు. నృత్యం, పాటలలో నిపుణులైన వారు, భరత వంశశిఖామణీ!
పుష్పోత్కటా చ రాకా చ మాలినీ చ విశాంపతే। అన్యోన్యస్పర్ధయారాజఞ్శ్రేయస్కామాః సుమధ్యమాః
పుష్పోట్కట, రాకా, మాలిని అనే అందమైన నడుములు కలిగిన వారు, పరస్పరం పోటీ పడుతూ, ఎవరు మెరుగై ఉండాలన్న కోరికతో ఉండేవారు.
స తాసాం భగవాంస్తుష్టో మహాత్మా ప్రదదౌ వరాన్। లోకపాలోపమాన్పుత్రానకైకస్యా యథేప్సితాన్
ఆ మహిళల సేవతో సంతుష్టుడైన ఆ మహాత్ముడు, వారికి కావలసినట్లు, లోకపాలులతో సమానమైన కుమారులను వరంగా ఇచ్చాడు.