ఇత్యేవముక్త్వా నృపతిం సర్వపాపహరో హరః। ఉమాపతిః పశుపతిర్యజ్ఞహా త్రిపురార్దనః
ఇలా రాజును ఉద్దేశించి, అన్ని పాపాలను తొలగించేవాడు, ఉమాదేవి భర్త, పశుపతి, యజ్ఞాన్ని ధ్వంసించినవాడు, త్రిపురాసురులను సంహరించిన శివుడు ఇలా చెప్పాడు.
వామనైర్వికటైః కుబ్జైరుగ్రశ్రవణదర్శనైః। వృతః పారిషదైర్ఘోరైర్నానాప్రహరణోద్యతైః
ఆయన చుట్టూ భయంకరమైన, వామనులు, వికారమైన రూపాలు, వంకరమైనవారు, భయానకమైన శబ్దాలు చేసే వారు, వివిధ ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న భటులతో ఉన్నాడు.
త్ర్యమ్బకో రాజశార్దూల భగనేత్రనిపాతనః। ఉమాసహాయో భగవాంస్తత్రైవాన్తరధీయత
మూడు కళ్లవాడు, రాజులలో సింహుడా, భగదేవుని కంటిని నాశనం చేసినవాడు, ఉమా సహితుడైన పరమేశ్వరుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
ఏవముక్తస్తు నృపతిః స్వమేవ భవనం యయౌ। పాణ్డవాశ్చ వనే తస్మిన్న్యవసన్కామ్యకే తథా
ఇలా విన్న రాజు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు. పాండవులు ఆ సమయంలో కామ్యక వనంలోనే ఉన్నారు.
ఏవం హృతాయాం కృష్ణాయాం ప్రాప్య క్లేశమనుత్తమమ్। అత ఊర్ద్వం నరవ్యాఘ్రాః కిమకుర్వత పాణ్డవాః
కృష్ణను అపహరించి, ఆమె అపూర్వమైన బాధను అనుభవించిన తరువాత, ఆ మనుషులలో సింహులైన పాండవులు తరువాత ఏమి చేశారు?
ఏవం కృష్ణాం మోక్షయిత్వావినిర్జిత్య జయద్రథమ్। ఆసాంచక్రే మునిగణైర్ధర్మరాజో యుధిష్టిరః
కృష్ణను విమోచించి, జయద్రథుడిని ఓడించిన తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు మహర్షులతో కలిసి శాస్త్రోక్తంగా కర్మలు నిర్వహించాడు.
తేషాం మధ్యేమహర్షీణాం శృణ్వతామనుశోచతామ్। మార్కణ్డేయమిదం వాక్యమబ్రవీత్పాణ్డునన్దనః
ఆ మహర్షుల మధ్య, వారు వినుతూ, విచారిస్తూ ఉండగా, పాండు కుమారుడు మర్కండేయునికి ఇలా అన్నాడు.
భగవన్దేవర్షీణాం త్వం ఖ్యాతో భూతభవిష్యవిత్। సంశయం పరిపృచ్ఛమి చ్ఛిన్ధి మే హృది సంస్థితమ్
భగవంతుడా, దేవర్షులలో నీవు ప్రసిద్ధివంతుడవు, గతాన్ని భవిష్యత్తును తెలిసినవాడవు. నా హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని నివృత్తి చేయమని అడుగుతున్నాను.
ద్రుపదస్య సుతా హ్యేషా వేదిమధ్యాత్సముత్థితా। అయోనిజా మహాభాగాస్నుషా పాణ్డోర్మహాత్మనః
ఇది ద్రుపదుని కుమార్తె, యజ్ఞవేదిక మధ్యన జన్మించినది, గర్భంలో పుట్టనిది, మహాభాగ్యశాలిని, మహాత్ముడైన పాండువు కోడలు.
మన్యే కాలశ్చ భగవాన్దైవం చ దురతిక్రమమ్। భవితవ్యం చ భూతానాం యస్ నాస్తి వ్యతిక్రమః
భగవంతుడా, కాలమూ, విధియూ దాటలేనివి అని నేను నమ్ముతున్నాను. భూతాలకు జరగాల్సింది తప్పక జరుగుతుంది.
కథం హి పత్నీమస్మాకం ధర్మజ్ఞాం ధర్మచారిణీమ్। సంస్పృశేదీదృశో భావః శుచిం స్తైన్యమివానృతమ్
ధర్మాన్ని తెలిసిన, ధర్మాన్ని ఆచరించే మన భార్యకు ఇలాంటి దురదృష్టం ఎలా సంభవించగలదు? ఇది పవిత్రతను దొంగతనం లేదా అబద్ధం మచ్చపెట్టినట్లే.
న హి పాపం కృతంకించిత్కర్మ వా నిన్దితం క్వచిత్। ద్రౌపద్యా బ్రాహ్మణేష్వేవ ధర్మః సుచరితో మహాన్
ద్రౌపదీ ఎప్పుడూ పాపం చేయలేదు, ఎక్కడా నిందించదగిన పని చేయలేదు. బ్రాహ్మణుల మధ్య ఆమె ధర్మాచరణ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తాం జహార బలాద్రాజా మూఢబుద్ధిర్జయద్రథః। తస్యాః సంహరణాత్పాపః శిరసః కేశవాపనమ్
అయినా, జయద్రథుడు అనే మూర్ఖుడు ఆమెను బలవంతంగా అపహరించాడు. ఆ పాపానికి అతని తలపైని జుట్టు కత్తిరించబడింది.
పరాజయం చ సంగ్రామే ససహాః సమాప్తవాన్। ప్రత్యాహృతా తథాఽస్మాభిర్హత్వా తత్సైన్ధవం బలమ్
ఆయన యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు, ఆ అపమానాన్ని భరించాడు. మేము ఆ సింధు సేనను సంహరించి, ఆమెను తిరిగి తీసుకొచ్చాము.
తద్దారహరణం ప్రాప్తమస్మాభిరవితర్కితమ్। దుఃఖశ్చాయం వనే వాసో మృగయాయాం చ జీవికా
మన భార్యను అపహరించబడటం అనుకోకుండా మాపై వచ్చిపడింది. ఈ అరణ్యవాస బాధను, వేటతో జీవనం సాగించడాన్ని మేము అనుభవిస్తున్నాము.
హింసా చ మృగజాతీనాం వనౌకోభిర్వనౌకసామ్। జ్ఞాతిభిర్విప్రవాసశ్చ మిథ్యావ్యవసితైరియమ్
అరణ్యవాసులు అడవిలోని జంతువులను హింసిస్తున్నారు. మన బంధువుల నుండి వేరుపడటం కూడా తప్పు నిర్ణయాల వల్లే జరిగింది.
అస్తి నూనం మయా కశ్చిదల్పభాగ్యతరో నరః। భవతా దృష్టపూర్వో వా శ్రుతపూర్వోఽపి వా క్వచిత్
నాకు కన్నా దురదృష్టవంతుడు ఇంకెవరైనా ఉందా? లేదా భగవంతుడా, నీవు ఎప్పుడైనా అలాంటి వారిని చూశావా, వినావా?
ప్రాప్తమప్రతిమం దుఃఖం రామేణ భరతర్షభ। రక్షసా జానకీ తస్య హృతా భార్యా బలీయసా
భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, రాముడు కూడా అపూర్వమైన దుఃఖాన్ని అనుభవించాడు. అతని భార్య సీతను బలవంతంగా రాక్షసుడు అపహరించాడు.
ఆశ్రమాద్రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా। మాయామాస్థాయ తరసా హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్
ఆశ్రమం నుండి దుర్మార్గుడైన రాక్షసేంద్రుడు రావణుడు మాయతో, బలంగా, జటాయువు అనే గద్దను చంపాడు.
ప్రత్యాజహార తాం రామః సుగ్రీవబలమాశ్రితః। బద్ధ్వా సేతుం సముద్రస్య దగ్ధ్వా లఙ్కాం శితైః శరైః
రాముడు సుగ్రీవుని సేనపై ఆధారపడి, సముద్రంపై ఒక వంతెన కట్టి, పదునైన బాణాలతో లంకను కాల్చి, సీతను తిరిగి తీసుకొచ్చాడు.
కస్మిన్నామః కులే జాతః కింవీర్యః కింపరాక్రమః। రావణః కస్య పుత్రో వా కిం వైరం తస్ తేన హ
రావణుడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు? అతని వీరత్వం ఏమిటి? అతని పరాక్రమం ఎంత? ఎవరి కుమారుడు? అతనికి ఎవరి మీద శత్రుత్వం ఏర్పడింది?
ఏతన్మే భగవన్సర్వం సమ్యగాఖ్యాతుమర్హసి। `త్వయా ప్రత్యక్షోదృష్టం యథాసర్వమశేషతః।' శ్రోతుమిచ్ఛామి చరితం రామస్యాక్లిష్టకర్మణః
భగవంతుడా! నువ్వు ప్రత్యక్షంగా అన్నీ చూశావు కాబట్టి, ఈ సంగతులన్నీ నాకు సరిగ్గా వివరించాలి. పాపరహితుడైన రాముని చరిత్రను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
అజోనామాభవద్రాజా మహానిక్ష్వాకువంశజః। తస్ పుత్రో దశరథఃశశ్వత్స్వాధ్యాయవాఞ్ఛుచిః
మహా ఇక్ష్వాకువంశంలో అజ అనే రాజు ఉండేవాడు. అతని కుమారుడు దశరథుడు, ఎప్పుడూ వేదపఠనంలో, శుద్ధాచారంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
అభవంస్తస్య చత్వారః పుత్రా ధర్మార్థకోవిదాః। రామలక్ష్మణశత్రుఘ్నా భరతశ్చ మహాబలః
ఆ దశరథునికి ధర్మార్ధాల్లో నిపుణులైన నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు రాముడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు, మహాబలశాలి భరతుడు.
రామస్య మాతా కౌసల్యా కైకేయీ భరతస్య తు। సుతౌ లక్ష్మణశత్రుఘ్నౌ సుమిత్రాయాః పరంతపౌ
రామునికి తల్లి కౌసల్య, భరతునికి తల్లి కైకేయి. లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు శత్రువులను జయించేవారు, వారు సుమిత్రకు పుట్టారు.
విదేహరాజో జనకః సీతా తస్యాత్మజా విమో। యాం చకార స్వయం త్వష్టా రామస్య మహిషీం ప్రియామ్
విదేహరాజు జనకునికి సీత అనే కుమార్తె పుట్టింది. ఆ సీతను త్వష్ట అనే దేవుడు రామునికి ప్రియ భార్యగా చేసాడు.
ఏతద్రామస్య తే జన్మ సీతాయాశ్చ ప్రకీర్తితమ్। రావణస్యాపి తే జన్మ వ్యాఖ్యాస్యామి రజనేశ్వర
ఇలా రాముడు, సీత ఇద్దరి జననాన్ని నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు, రజనీశ్వరా! రావణుని జననాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను.
పితామహో రావణస్య సాక్షాద్దేవః ప్రజాపతిః। స్వయంభూః సర్వలోకానాం ప్రభుః స్రష్టా మహాతపాః
రావణుని తాత స్వయంభువుడు, ప్రపంజాన్ని సృష్టించిన మహాతపస్వి అయిన ప్రజాపతి దేవుడు.
పులస్త్యో నామ తస్యాసీన్మానసో దయితః సుతః। తస్య వైశ్రవణో నామ గవి పుత్రోఽభవత్ప్రభుః
ఆయనకు మనసుతో పుట్టిన ప్రియమైన కుమారుడు పులస్త్యుడు. పులస్త్యునికి గోవు ద్వారా వైశ్రవణుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
పితరం స సముత్సృజ్య పితామహముపస్థితః। తస్య కోపాత్పితా రాజన్ససర్జాత్మానమాత్మనా
వైశ్రవణుడు తన తండ్రిని వదిలి తాతను ఆశ్రయించాడు. దాంతో కోపంతో రాజైన తండ్రి తనలోని భాగం నుండి ఇంకొకరిని సృష్టించాడు.