తిష్ఠతిష్ఠేతి తం భీమః సహసాఽభ్యద్రవద్బలీ। మా వధీరితి పార్థస్తం దయావాన్ప్రత్యభాషత
భీముడు 'నిలు! నిలు!' అంటూ బలంగా పరుగెత్తాడు. కానీ పార్థుడు, దయతో, 'వధించవద్దు' అని అడ్డుకున్నాడు.
జయద్రథస్తు సంప్రేక్ష్యభ్రాతరావుద్యతాయుధౌ। ప్రాదావత్తూర్ణమవ్యగ్రో జీవితేప్సుః సుదుఃఖితః
జయద్రథుడు ఇద్దరు అన్నదమ్ములు ఆయుధాలతో ఎదురుగా వస్తున్నారని చూసి, ప్రాణాలు కాపాడుకోవాలని ఉద్దేశంతో, చాలా బాధతో, భయపడకుండా వేగంగా పారిపోయాడు.
లతాభిః సంవృతే కక్షే కిరీటం రత్నభాస్వరమ్। అపవిధ్యప్రధావన్తం నిలీయన్తం వనాన్తరే
తోటలో లతలతో కప్పబడి ఉండగా, అతని రత్నాలతో మెరిసే కిరీటం పడేసి, అడవి లోతుల్లో దాగుతూ పరుగెత్తాడు.
భీమసేనస్తు తం కక్షే లీయమానం భయాకులమ్। మార్గమాణోఽవతీర్యాశు రథాద్రత్నవిభూపితాత్'। అభిద్రుత్య నిజగ్రాహకేశపక్షే హ్యమర్షణః
భీమసేనుడు భయంతో దాగుతున్న జయద్రథుని తోటలో వెతికాడు. వెంటనే రత్నాలతో అలంకరించిన రథం నుండి దిగి, అతని దగ్గరకు పరుగెత్తి, కోపంతో జుట్టు పట్టుకుని పట్టుకున్నాడు.
సముద్యమ్య చ తం భీమో నిష్పిపేప మహీతలే। గలే గృహీత్వారాజానం పాతయామాస చైవ హ
తర్వాత భీముడు అతన్ని పైకి ఎత్తి నేలమీద పడగొట్టాడు. రాజును మెడ పట్టుకుని బలంగా కింద పడేశాడు.
పునః స జీవమానస్య తస్యోత్పతితుమిచ్ఛతః। పదా మూర్ధ్ని మహాబాహుః ప్రాహరద్విలపిష్యతః
అతను మళ్లీ లేవాలని ప్రయత్నించగా, భీముడు తన పాదంతో అతని తలపై బలంగా తన్నాడు. జయద్రథుడు ఏడుస్తూ పడిపోయాడు.
తస్య జానూ దదౌ భమో జఘ్నే చైనమరత్నినా। స మోహమగమద్రాజా ప్రహారవరపీడితః
భీముడు అతని మోకాళ్లను బలంగా కొట్టి, ముష్టితో కూడా ముద్రించాడు. ఆ గట్టి దెబ్బలకు రాజు స్పృహ కోల్పోయాడు.
సరోషం భీమసేనం తు వారయామాస ఫల్గునః। దుఃశలాయాః కృతేరాజా యత్త్వామాహేతి కౌరవ
అప్పుడు ఫల్గుణుడు కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడిని అడ్డుకుని, 'కౌరవా, దుఃశలా కోసం రాజు నీతో మాట్లాడాడు' అని అన్నాడు.
నాయం పాపసమాచారో మత్తో జీవితుమర్హతి। కృష్ణాయాస్తదనర్హాయాః పరిక్లేష్టా నరాధమః
ఈ పాపమైన పనులు చేసిన వాడు బ్రతికే హక్కు లేదు. నిర్దోషురాలైన కృష్ణకు ఇంత బాధ కలిగించిన ఈ దుష్టుడు మనుషులలో అతి నీచుడు.
కింను శక్యం మయా కర్తుం యద్రాజా సతతం ఘృణీ। త్వం చ బాలిశయా బుద్ధ్యా సదైవాస్మాన్ప్రబాధసే
రాజు ఎప్పుడూ దయతో ఉంటాడు. నీవు కూడా పిల్లలా ఆలోచించి మమ్మల్ని ఎప్పుడూ ఆపుతావు. నేను还能 ఏమి చేయగలను?
ఏవముక్త్వా సటాస్తస్య పఞ్చచక్రే వృకోదరః। అర్ధచన్ద్రేణ వాణేన కించిదబ్రువతస్తదా
ఇలా చెప్పి, వృకోదరుడు అతనిపై అయిదుసార్లు అర్ధచంద్రాకార బాణాలతో కొట్టాడు, కొద్దిగా మాటలు పలుకుతూ.
వికల్పయిత్వా రాజానం తతః ప్రాహ వృకోదరః। జీవితుం చేచ్ఛసే మూఢ హేతుం మే గదతః శృణు
రాజును చూసి ఆ తర్వాత వృకోదరుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీవు బ్రతకాలని అనుకుంటే, ఓ మూర్ఖా, నేను చెప్పే షరతు విను.'
దాసోస్మీతి త్వయా వాచ్యం సంసత్సు చ సభాసు చ। ఏవం చేజ్జీవితం దద్యామేష యుద్ధజితో విధిః
'నేను దాసుడిని' అని నీవు సభల్లో, సమాజాల్లో అందరి ముందు చెప్పాలి. అలా చేస్తే నీకు ప్రాణం విడిచిపెడతాను. యుద్ధంలో ఓడినవాడికి ఇదే నియమం.'
ఏవమస్త్వితి తం రాజా కృచ్ఛ్రమాణో జయద్రథః। ప్రోవాచ పురుషవ్యాఘ్రం భీమమాహవశోభినమ్
అప్పుడు కష్టంగా ఉన్న జయద్రథుడు, యుద్ధంలో ప్రకాశించిన భీముని చూసి, 'అలా జరుగనీ' అని అంగీకరించాడు.
తత ఏనం విచేష్టన్తం వద్ధ్వా పార్థో వృకోదరః। రథమారోపయామాస విసంజ్ఞం పాంసుకుణ్ఠితమ్
ఆ తర్వాత వృకోదరుడు అతన్ని కట్టేసి, అపస్మార స్థితిలో మట్టి కప్పినట్టుగా ఉన్న జయద్రథుడిని రథంపైకి ఎక్కించాడు.
తతస్తం రథమాస్థాయ భీమః పార్తానుగస్తదా। అగ్ర్యమాశ్రమమధ్యస్థామభ్యగచ్ఛద్యుధిష్ఠిరమ్
తర్వాత భీముడు పార్థుడితో కలిసి రథంపై ఎక్కి, అగ్రాశ్రమంలో ఉన్న యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్లాడు.
దర్శయామాస భీమస్తు తదవస్థం జయద్రథమ్। తం రాజా ప్రాహసద్దృష్ట్వా ముచ్యతామితి చాబ్రవీత్
భీముడు ఆ స్థితిలో ఉన్న జయద్రథుడిని చూపించాడు. రాజు చూసి నవ్వి, 'విడుదల చేయండి' అని అన్నాడు.
రాజానం చాబ్రవీద్భీమో ద్రౌపద్యై కథయేతి వై। దాసభావం గతో హ్యేష పాణ్డూనాం పాపచేతనః
భీముడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ పాపమయమైన మనసున్న వాడు పాండవులకు దాసుడయ్యాడని ద్రౌపదికి చెప్పండి.'
తమువాచ చ తతో జ్యేష్ఠో భ్రాతా సప్రణయం వచః। ముఞ్చేమమధమాచారం ప్రమాణా యది తే వయమ్
అప్పుడు పెద్ద అన్నయ్య ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు: 'మన దృష్టిలో మేము నీకు ప్రామాణికులమైతే, ఈ దుష్టుని విడిచిపెడదాం.'
ద్రౌపదీ చాబ్రవీద్భీమమభిప్రేక్ష్య యుధిష్ఠిరమ్। దాసోఽయంముచ్యతాం రాత్రస్త్వయాపఞ్చశిఖః కృతః
ద్రౌపది భీముని, యుధిష్ఠిరుని చూసి ఇలా చెప్పింది: 'ఇతడు ఇప్పుడు దాసుడు. విడిచిపెట్టు. నువ్వు అయిదు జుట్టు ముద్రలు పెట్టావు.'
ఏవముక్తః స భీమస్తు భ్రాత్రా చైవ చ కృష్ణయా। ముమోచ తం మహాపాపం జయద్రథమచేతనమ్
అలా అన్న తరువాత అన్నయ్య, కృష్ణ ఇద్దరూ చెప్పిన ప్రకారం భీముడు, అపస్మార స్థితిలో ఉన్న మహాపాపి జయద్రథుడిని విడిచిపెట్టాడు.
స ముక్తోఽభ్యేత్యరాజానమభివాద్య యుధిష్ఠిరమ్। వవన్దే విహ్వలోరాజాతాంశ్చ వృద్ధాన్మునీంస్తదా
విడిపోతూ, అతడు రాజును దగ్గరకి వచ్చి, యుధిష్ఠిరుని నమస్కరించాడు. భయంతో వణుకుతూ అక్కడ ఉన్న వృద్ధులకు, మునులకు కూడా నమస్కరించాడు.
తమువాచ ధృణీ రాజా ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః। తథాజయద్రథం దృష్ట్వా గృహీతం సవ్యసాచినా
ధర్మపుత్రుడు, దయతో ఉన్న యుధిష్ఠిరుడు, సవ్యసాచితో పట్టుబడిన జయద్రథుడిని చూసి అతనితో ఇలా అన్నాడు.
అదాసో గచ్ఛ ముక్తోసి మైవం కార్షీః పునః క్వచిత్। స్త్రీకాముక ధిగస్తు త్వాం క్షుద్రః క్షత్రసహాయవాన్
ఇప్పుడు నీవు దాసుడు కాదు, నీవు స్వతంత్రుడివి. ఇకపై ఎక్కడా ఇలాంటి పని చేయవద్దు. స్త్రీల పట్ల ఆశపడి, నీచ క్షత్రియులతో కలిసిన నీకు సిగ్గు లేదు.
ఏవంవిధం హి క కుర్యాత్త్వదనయః పురుషాధమః। `కర్మ ధర్మవిరుద్ధం వై లోకదుష్టం చ దుర్మతే
ఓ దుష్టుడా! నీవు చేసిన పనిని మరెవరైనా చేస్తారా? ఇది ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉంది. నీచమైన పని చేసి, లోకాన్ని చెడగొడుతున్నావు.
గతసత్త్వమివ జ్ఞాత్వా కర్తారమశుభస్య తమ్। సంప్రేక్ష్యభరతశ్రేష్ఠః కృపాం చక్రే నరాధిపః
ఆ అపవిత్రమైన పనిని చేసిన అతడు ప్రాణం లేని వాడిలా కనిపించగా, భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు అతనిపై కరుణ చూపాడు.
ధర్మే తే వర్ధతాం వుద్ధిర్మా చాధర్మే మనః కృథాః। సాశ్చ సాథపాదాతః స్వస్తి గచ్ఛ జయద్రథ
నీ బుద్ధి ధర్మంలో పెరిగిపోవాలి; అధర్మంలో మనసు పెట్టకూడదు. ఈ మాటలు చెప్పి, శాంతిగా వెళ్ళు జయద్రథా.
ఏవముక్తస్తు సవ్రీజం తూష్ణీం కించిదవాఙ్యుఖః। జగామ రాజా దుఃఖార్తో గఙ్గాద్వారాయ భారత
అలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు తన సేవకులతో కలిసి, నిశ్శబ్దంగా, తలవంచుకుని, దుఃఖంతో గంగా ద్వారానికి బయలుదేరాడు, ఓ భారతా.
స దేవం శరణం గత్వా విరూపాక్షముమాపతిమ్। తపశ్చచార విపులం తస్య ప్రీతో వృషధ్వజః
అతడు విరూపాక్షుడు, ఉమాదేవి భర్త అయిన దేవుని ఆశ్రయించి, ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. వృషధ్వజుడు అతనిపై సంతోషించాడు.
బలిం స్వయం ప్రత్యగృహ్ణాత్ప్రీయమాణస్త్రిలోచనః। వరం చాస్మై దదౌ దేవః స జగ్రాహ చ తచ్ఛృణు
త్రినేత్రుడు ఆనందంతో స్వయంగా అతని బలిని స్వీకరించాడు. ఆ దేవుడు అతనికి వరమిచ్చాడు. అతను ఏ వరం పొందాడో విను.