అభ్యద్రవచ్చ తం సద్యో దృష్ట్వైవామిషశఙ్కయా। తుణ్డయుద్ధమథాకాశే తావుభౌ సంప్రచక్రతుః
మాంసం ఉందేమోనని అనుమానంతో, వెంటనే ఆ రెండో గద్ద అతడిపై దూకింది. ఆకాశంలో ఇద్దరూ తలపాగా పోరాడారు.
యుద్ధ్యతోరపతద్రేతస్తచ్చాపి యమునామ్భసి। తత్రాద్రికేతి విఖ్యాతా బ్రహ్మశాపాద్వరాప్సరా
వారు పోరాడుతుండగా, ఆ సుక్రం కింద పడిపోయి యమునా నదిలో పడింది. అక్కడ బ్రహ్మ శాపం వల్ల ఆప్సరసైన అద్రికా ఉండేది.
మీనభావమనుప్రాప్తా బభూవ యమునాచరీ। శ్యేనపాదపరిభ్రష్టం తద్వీర్యమథ వాసవమ్
ఆమె చేప రూపం ధరించి యమునాలో తిరుగుతూ ఉండేది. గద్ద పంజాల నుంచి జారిపడిన ఆ సుక్రాన్ని, ఆమె చేప రూపంలో బలంగా పట్టుకుంది.
జగ్రాహ తరసోపేత్య సాఽద్రికా మత్స్యరూపిణీ। కదాచిదపి మత్సీం తాం బబన్ధుర్మత్స్యజీవినః
అద్రికా చేపగా మారి, ఆ సుక్రాన్ని వేగంగా మింగింది. ఎప్పుడో ఒకసారి, ఆ చేపను మత్స్యకారులు పట్టుకున్నారు.
మాసే చ దశమే ప్రాప్తే తదా భరతసత్తమ।। ఉజ్జహ్రురుదరాత్తస్యాః స్త్రీం పుమాంసం చ మానుషౌ
పదవ నెల వచ్చినప్పుడు, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా, ఆ చేప పొట్ట నుండి ఒక మహిళ, ఒక పురుషుడు — ఇద్దరూ మానవులు — బయటకు తీయబడ్డారు.
ఆశ్చర్యభూతం తద్గత్వా రాజ్ఞేఽథ ప్రత్యవేదయన్। కాయే మత్స్యా ఇమౌ రాజన్సంభూతౌ మానుషావితి
ఇది ఆశ్చర్యంగా అనిపించి, వారు రాజు వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు: "మహారాజా! ఈ చేప శరీరం నుండి ఇద్దరు మానవులు పుట్టారు."
తయోః పుమాంసం జగ్రాహ రాజోపరిచరస్తదా। స మత్స్యో నామ రాజాసీద్ధార్మికః సత్యసఙ్గరః
ఆ ఇద్దరిలో, రాజు ఉపరిచర వసు ఆ పురుషుణ్ని తీసుకున్నాడు. అతడు మత్స్యుడు అనే పేరుతో ధర్మపరుడు, సత్యవ్రతుడు అయిన రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సాఽప్సరా ముక్తశాపా చ క్షణేన సమపద్యత। యా పురోక్తా భగవతా తిర్యగ్యోనిగతా శుభా
ఆ అప్సరసు బ్రహ్మ శాపం నుండి విముక్తి పొంది, వెంటనే తన దివ్యరూపాన్ని పొందింది. ఆమె గురించి ముందే భగవంతుడు, పశుజన్మలోకి వెళ్ళిందని చెప్పాడు.
మానుషౌ జనయిత్వా త్వం శాపమోక్షమవాప్స్యసి। తతః సాజనయిత్వా తౌ విశస్తా మత్స్యఘాతిభిః
"నువ్వు ఇద్దరు మానవులను కనిపించిన తర్వాత శాప విముక్తి పొందుతావు." అలా, వారిని కనిన తర్వాత, ఆ చేపను మత్స్యకారులు చంపారు.
సంత్యజ్య మత్స్యరూపం సా దివ్యం రూపమవాప్య చ। సిద్ధర్షిచారణపథం జగామాథ వరాప్సరాః
ఆమె చేప రూపాన్ని వదిలి, దివ్యమైన రూపాన్ని పొందింది. అప్పుడు ఆ అప్సరసు సిద్ధులు, ఋషులు, చారణులు ఉండే లోకానికి వెళ్ళింది.
సా కన్యా దుహితా తస్యా మత్స్యా మత్స్యసగన్ధినీ। రాజ్ఞా దత్తా చ దాశాయ కన్యేయం తే భవత్వితి
ఆ చేప కుమార్తె, చేప వాసన కలిగి ఉండేది. రాజు ఆమెను దాసునికి ఇచ్చి, "ఈ అమ్మాయి నీదే కావాలి" అని అన్నాడు.
రూపసత్వసమాయుక్తా సర్వైః సముదితా గుణైః। సా తు సత్యవతీ నామ మత్స్యఘాత్యభిసంశ్రయాత్
ఆమె అందం, స్వభావం, అన్ని గుణాలతో పరిపూర్ణంగా ఉండేది. మత్స్యకారుల వద్ద పెరిగినందువల్ల, ఆమెను సత్యవతి అని పిలిచేవారు.
ఆసీత్సా మత్స్యగన్ధైవ కంచిత్కాలం శుచిస్మితా। శుశ్రూషార్థం పితుర్నావం వాహయన్తీం జలే చ తామ్
కొంతకాలం పాటు, ఆ పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉండే సత్యవతి, చేప వాసనతో ఉండేది. తండ్రికి సేవచేస్తూ, ఆమె నదిలో పడవ నడిపేది.
తీర్థయాత్రాం పరిక్రామన్నపశ్యద్వై పరాశరః। అతీవ రూపసంపన్నాం సిద్ధానామపి కాఙ్క్షితామ్
తీర్థయాత్ర చేస్తూ పరాశరుడు, నీటిపై పడవలో ఉన్న ఆమెను చూశాడు. ఆమె అపూర్వమైన అందంతో, సిద్ధులు కూడా ఆశించే విధంగా ఉండేది.
దృష్ట్వైవ స చ తాం ధీమాంశ్చకమే చారుహాసినీమ్। దివ్యాం తాం వాసవీం కన్యాం రమ్భోరూం మునిపుఙ్గవః
ఆ ముని ఆమెను చూసిన వెంటనే, ఆ చక్కని నవ్వుతో ఉన్న వాసవీ కుమార్తెను మనసులో కోరుకున్నాడు.
సంభవం చిన్తయిత్వా తాం జ్ఞాత్వా ప్రోవాచ శక్తిజః। క్వ కర్ణధారో నౌర్యేన నీయతే బ్రూహి భామిని
ఆమె జన్మను తెలుసుకొని, శక్తి కుమారుడు ఇలా అడిగాడు: 'ఓ అందమైనవాడా, ఈ పడవను నడిపే మల్లెవాడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? చెప్పు.'
అనపత్యస్య దాశస్య సుతా తత్ప్రియకామ్యయా। సహస్రజనసంపన్నా నౌర్మయా వాహ్యతే ద్విజ
ఆమె ఇలా సమాధానం చెప్పింది: 'ఓ ద్విజుడా, నా తండ్రికి కొడుకులు లేరు. ఆయనకు సంతోషం కలిగించాలనే నేను, పడవకారుని కుమార్తె, ఈ వెయ్యి మందితో నిండిన పడవను నడిపిస్తున్నాను.'
శోభనం వాసవి శుభే కిం చిరాయసి వాహ్యతామ్। కలశం భవితా భద్రే సహస్రార్ధేన సంమితమ్
'ఓ అందమైన వాసవీ! మంగళకరమైనవాడా, ఎందుకు ఆలస్యంగా పడవను నడుపుతున్నావు? ఓ మృదువైనవాడా, అద్దెగా వెయ్యి నాణేలలో సగం నిండిన కుండి కావాలి.'
మత్స్యగన్ధా తథేత్యుక్త్వా నావం వాహయతాం జలే
మత్స్యగంధ ఆమె 'అలాగే' అని చెప్పి, నీటిలో పడవను నడిపించడం మొదలు పెట్టింది.
వీక్షమాణం మునిం దృష్ట్వా ప్రోవాచేదం వచస్తదా। మత్స్యగన్ధేతి మామాహుర్దాశరాజసుతాం జనాః
ఆ ముని తనను చూస్తూ ఉండటాన్ని గమనించి, ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'ప్రజలు నన్ను మత్స్యగంధ అని, పడవకారుని కుమార్తె అని పిలుస్తారు.'
దివ్యజ్ఞానేన దృష్టం హి దృష్టమాత్రేణ తే వపుః
నీ రూపాన్ని నేను చూసిన క్షణంలోనే, దివ్యజ్ఞానంతో తెలుసుకున్నాను.
ప్రణయగ్రహణార్థాయ వక్ష్యేవ వాసవి తచ్ఛృణు। బర్హిషద ఇతి ఖ్యాతాః పితరః సోమపాస్తుతే
ప్రేమను స్వీకరించాలనే ఉద్దేశంతో, ఓ వాసవీ, నేను నీకు ఒక విషయం చెబుతాను, విను: సోమపానులు అయిన బర్హిషద్ పితృదేవతలు ప్రసిద్ధులు.
తేషాం త్వం మానసీ కన్యా అచ్ఛోదా నామ విశ్రుతా। అచ్ఛోదం నామ తద్దివ్యం సరో యస్మాత్సముత్థితమ్
వారు మనసుతో కలిగిన కుమార్తె నువ్వే. అచ్చోద అనే దివ్యసరోవరంలో జన్మించినందువల్ల నిన్ను అచ్చోద అని పిలుస్తారు.
త్వయా న దృష్టపూర్వాస్తు పితరస్తే కదాచన। సంభూతా మనసా తేషాం పితౄన్స్వాన్నాభిజానతీ
నువ్వు నీ తండ్రులను ఎప్పుడూ చూడలేదు. వారి మనసులో పుట్టినవాడివి, నీ పితృదేవతలను తెలుసుకోలేదు.
సా త్వన్యం పితరం వవ్రే స్వానతిక్రమ్య తాన్పితౄన్। నామ్నా వసురితి ఖ్యాతం మనుపుత్రం దివి స్థితమ్
ఆమె తన పితృదేవతలను వదిలి, వేరొకరిని తండ్రిగా ఎంచుకుంది. ఆ వాడు మను కుమారుడు వసు అని పేరుతో, స్వర్గంలో ప్రసిద్ధిగా ఉన్నాడు.
అద్రికాఽప్సరసా యుక్తం విమానే దివి విష్ఠితమ్। సా తేన వ్యభిచారేణ మనసా కామచారిణీ
ఆ వసు, ఆకాశంలో విమానంలో ఉన్న అప్సరస అయిన అద్రికతో కలిసాడు. ఆ మానసిక వ్యభిచారంతో, ఆమె కోరికతో అలా ప్రవర్తించింది.
పితరం ప్రార్థయిత్వాఽన్యం యోగాద్భష్టా పపాత సా। అపశ్యత్పతమానా సా విమానత్రయమన్తికాత్
వేరొక తండ్రిని కోరినందువల్ల, యోగబలంతో ఆమె స్వర్గం నుండి కింద పడిపోయింది. పడిపోతూ, మూడు విమానాలను దగ్గరగా చూసింది.
త్రసరేణుప్రమాణాంస్తాంస్తత్రాపశ్యత్స్వకాన్పితౄన్। సుసూక్ష్మానపరివ్యక్తానఙ్గైరఙ్గేష్వివాహితాన్
అక్కడ, తన పితృదేవతలను, ధూళిపాటికంత చిన్నవారిగా, చాలా సూక్ష్మంగా, స్పష్టంగా కనిపించని శరీరాలతో, ఒక్కొక్క భాగం ఒక్కదానికొకటి కలిసినట్టు చూసింది.
తాతేతి తానువాచార్తా పతన్తీ సా హ్యధోముఖీ। తైరుక్తా సా తు మాభైషీస్తేన సా సంస్థితా దివి
ఆమె కిందపడుతూ, బాధతో 'తండ్రి!' అని పిలిచింది. వారు 'భయపడవద్దు' అని చెప్పగా, ఆమె మళ్లీ స్వర్గంలో నిలిచింది.
తతః ప్రసాదయామాస స్వాన్పితౄన్దీనయా గిరా। తామూచుః పితరః కన్యాం భ్రైష్టశ్వర్యాం వ్యతిక్రమాత్
తర్వాత ఆమె తన తండ్రులను వినయంగా ప్రార్థించింది. పితృదేవతలు ఆమెను చూసి, 'నీవు తప్పు వల్ల రాజ్యాన్ని కోల్పోయావు' అని అన్నారు.