తతో ఘోరతరః శబ్దో వనే సమభవత్తదా। భీమసేనార్జునౌ దృష్ట్వాక్షత్రియణామమర్షిణామ్
అప్పుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు కోపంతో ఉన్న క్షత్రియులకు కనబడగానే, అటవిలో మరింత భయంకరమైన శబ్దం వినిపించింది.
తేషాం ధ్వజాగ్రాణ్యభివీక్ష్య రాజా స్వయందురాత్మా కురుపుఙ్గవానామ్। జయద్రథో యాజ్ఞసేనీమువాచ రథే స్థితాం భానుమతీం హతౌజాః
కురువంశంలో అగ్రగణ్యులైన వారి ధ్వజాలను చూసి, స్వేచ్ఛావంతుడైన జయద్రథుడు, తన బలహీనతను దాచుకోలేని యాజ్ఞసేనిని రథంపై నిలబడి ప్రకాశవంతంగా ఉన్నదాన్ని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఆయాన్తీమే పఞ్చరథా మహాన్తో మన్యే చ కృష్ణే పతయస్తవైతే। సా జానతీ ఖ్యాపయ నః సుకేశి పరంపరం పాణ్డవానాం రథస్థమ్
ఓ కృష్ణే! ఇవే ఐదు గొప్ప రథాలు మీ వైపు వస్తున్నాయి. ఇవే నీ భర్తలని నేను అనుకుంటున్నాను. ఓ సుకేశి, నీకు తెలుసు కదా, ఆ పాండవుల వంశాన్ని మాకు చెప్పు.
కిం తే జ్ఞాతైర్మూఢ మహాధనుర్ధరై- రనాయుష్యం కర్మ కుత్వాఽతిఘోరమ్। ఏతే వీరాః పతయో మే సమేతా న వః శేషః కశ్చిదిహాస్తి యుద్ధే
ఓ మూర్ఖా! గొప్ప విల్లు పట్టిన వారెవరో తెలుసుకోవడం నీకు అవసరం లేదు. ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టి ఇంత భయంకరమైన పనికి ఎందుకు దిగుతున్నావు? వీరు నా భర్తలు, వీరందరూ కలసి వచ్చారు. ఈ యుద్ధంలో మీలో ఎవ్వరూ బతకరు.
ఆఖ్యాతవ్యం త్వేవ సర్వం ముమూర్షో- ర్మయా తుభ్యం పృష్టయా ధర్మ ఏషః। న మే వ్యథా విద్యతే త్వద్భయం వా సంపశ్యన్త్యాః సానుజం ధర్మరాజమ్
అయినా, నీవు అడిగినందుకు, మరణించబోయే వారికి చెప్పడం ధర్మం కనుక, నేను నీకు అన్నీ చెప్పాలి. నీ వల్ల నాకు భయం లేదు, బాధ లేదు. ఎందుకంటే, నా కళ్ల ముందు ధర్మరాజు తన సోదరులతో ఉన్నాడు.
యస్ ధ్వజాగ్రే నదతో మృదఙ్గౌ నన్దోపనన్దౌ మధురౌ సుయుక్తౌ। ఏనం స్వధర్మార్థవినిశ్చయజ్ఞం సదా జనాః కృత్యవన్తోఽనుయాన్తి
ఎవరి ధ్వజంపై మృదంగాలు, నందుడు, ఉపనందుడు మధురంగా మ్రోగుతాయో, ఆ స్వధర్మాన్ని, ధనార్జనాన్ని బాగా తెలిసినవాడు. అలాంటి వాడిని ఎప్పుడూ ధర్మబద్ధంగా ఉండే ప్రజలు అనుసరిస్తారు.
య ఏష జామ్బూనదశుద్ధగౌరః। ప్రచణ్డఘోణస్తనురాయతాక్షః। ఏతం కురుశ్రేష్ఠతమం వదన్తి యుధిష్ఠిరం ధర్మసుతం పతిం మే
ఎవడు నిక్కచ్చిగా జాంబూనద స్వర్ణంలా మెరిసిపోతాడో, గంభీరమైన ముఖం, సన్నని శరీరం, విశాలమైన కళ్ళు కలవాడో, వాడే కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మపుత్రుడు, నా భర్త యుధిష్ఠిరుడు.
అప్యేష శత్రోః శరణాగతస్య దద్యాత్ప్రాణాన్ధర్మచారీ నృవీరః। పరైహ్యేనం మూఢ జవేన భూతయే త్వమాత్మనః ప్రాఞ్జలిర్న్యస్శస్త్రః
వాడే, శత్రువు కూడా శరణు కోరితే ప్రాణాన్ని ఇచ్చే ధర్మవంతుడు, పరాక్రమవంతుడు. ఓ మూర్ఖా! నీకోసం శీఘ్రంగా వెళ్ళి, చేతులు జోడించి, ఆయుధాలు దూరంగా పెట్టి వానికి శరణు వేడుకో.
అథాప్యేనం పశ్యసి యం రథస్యం మహాభుజం సాలమివ ప్రవృద్ధమ్। సందష్టౌష్ఠం భ్రుకుటీసంహతభ్రువం వృకోదరో నామ పతిర్మమైషః
ఇప్పుడు రథంపై కూర్చున్న వాడిని చూస్తున్నావా? అతని బాహువులు బలంగా, పెరిగిన సాలవృక్షంలా ఉన్నాయ్. అతడు పెదవులు బిగించి, కనుబొమ్మలు కలిపి, కోపంగా చూస్తున్నాడు. వాడు వృకోదరుడు, నా భర్త.
ఆజానేయా బలినః సాధుదాన్తా మహాబలాః శూరముదావహన్తి। ఏతస్య కర్మాణ్యతిమానుషాణి భీమేతి శబ్దోఽస్య తతః పృథివ్యామ్
బలమైన, మంచి శిక్షణ పొందిన అశ్వాలు ఈ వీరుణ్ని మోస్తున్నాయి. ఇతని కార్యాలు మానవులకు అందని విధంగా ఉంటాయి. అందుకే భూమి మీద భీముడని పేరు ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
నాస్యాపరాద్ధాః శేషమవాప్నువన్తి నాయం వైరం విస్మరతే కదాచిత్। వైరస్యాన్తం సంవిధాయోపయాతి పశ్చాచ్ఛాన్తిం న చ తత్తప్యతీవ
అతనిని బాధించినవారు ప్రాణాలతో బయటపడరు. ఇతడు శత్రుత్వాన్ని ఎప్పుడూ మర్చిపోడు. శత్రుత్వానికి ముగింపు కలిగించిన తర్వాత మాత్రమే శాంతి చేస్తాడు, దానికి ఎప్పుడూ పశ్చాత్తాపపడడు.
ధనుర్ధరాగ్ర్యో ధృతిమాన్యశస్వీ జితేన్ద్రియో వృద్ధసేవీ నృవీరః। భ్రాతా చ శిష్యశ్చ యుధిష్ఠిరస్య ధనంజయో నామ పతిర్మమైషః
తనలో ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు, స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు, కీర్తి గలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పెద్దవారిని సేవించే వాడు, మానవులలో వీరుడు. ఇతడు యుధిష్ఠిరుని అన్నయ్య, శిష్యుడు కూడా. ఇతడు ధనంజయుడు, నా భర్త.
యో వై న కామాన్న భయాన్న లోభా- త్త్యజేద్ధర్మం న నృశంసం చ కుర్యాత్। స ఏష వైశ్వానరతుల్యతేజాః కున్తీసుతః శత్రుసహః ప్రమాథీ
ఇతడు కోరిక, భయం, లోభం వల్ల ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడు, ఎప్పుడూ క్రూరతను చేయడు. కుంతీ కుమారుడు, అగ్నికి సమానమైన తేజస్సు గలవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు.
యః సర్వధర్మార్తవినిశ్చయజ్ఞో భయార్తానాం భయహర్తా మనీషీ। `బన్ధుప్రియః శస్త్రభృతాం వరిష్ఠో మహాహవేష్వప్రతివార్యవీర్యః
అన్ని ధర్మాల సారాన్ని తెలిసినవాడు, భయపడినవారికి భయాన్ని తొలగించే వాడు, జ్ఞానవంతుడు, బంధువులకు ప్రియమైనవాడు, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠుడైన యోధుడు, గొప్ప యుద్ధాల్లో ఇతని పరాక్రమాన్ని ఎవరూ ఎదుర్కోలేరు.
యస్యోత్తమం రూపమాహుః పృథివ్యాం యం పాణ్డవాః పరిరక్షన్తి సర్వే। ప్రాణైర్గరీయాంసమనువ్రతం వై స ఏష వీరో నకులః పతిర్మే
భూమిపై అందరికంటే అందంగా ఉన్నవాడని చెప్పబడే వాడు, పాండవులు ప్రాణాలతో కాపాడే వాడు, నమ్మకంగా ఉండే వాడు, ఇతడు వీరుడు నకులుడు, నా భర్త.
యః ఖఙ్గయోధీ లఘుచిత్రహస్తో మహాంశ్చ ధీమాన్సహదేవోఽద్వితీయః। యస్యాద్యకర్మ ద్రక్ష్యసే మూఢసత్వ శతక్రతోర్వా దైత్యసేనాసు సఙ్ఖ్యే
ఖడ్గయుద్ధంలో నిపుణుడు, చేతిలో చాతుర్యంతో, మహత్తరుడైన, మేధావి సహదేవుడు, ఇతడికి సమానం లేడు. నీవు ఈ రోజు ఇతని కార్యాలను చూస్తావు, ఇంద్రుడు దైత్య సైన్యాల మధ్య చేసినట్లుగా.
శూరః కృతాస్త్రో మతిమాన్మనస్వీ ప్రియంకరో ధర్మసుతస్య రాజ్ఞః। హుతాశచన్ద్రార్కసమానతేజా జఘన్యజః పాణ్డవానాం ప్రియశ్చ
ధైర్యవంతుడు, ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, తెలివైనవాడు, దృఢమైన మనస్సు గలవాడు, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునికి ప్రియమైనవాడు, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుని వంటి తేజస్సు గలవాడు, పాండవులలో చిన్నవాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు.
బుద్ధ్యా సమో యస్ నరో న విద్యతే వక్తా తథా సత్సు వినిశ్చయజ్ఞః। సఏష శూరో నిత్యమమర్షణశ్చ ధీమాన్ప్రాజ్ఞః సహదేవః పతిర్మే
బుద్ధిలో, మాటలో ఇతడికి సమానమైనవాడు లేడు. మంచి వారిలో వివేచన కలవాడు. ఇతడు ఎప్పుడూ ధైర్యంగా, సహనంగా, జ్ఞానంతో ఉండే సహదేవుడు, నా భర్త.
త్యజేత్ప్రాణాన్ప్రవిశేద్ధవ్యవాహం న త్వేవైష వ్యాహరేద్ధర్మబాహ్యమ్। సదా మనస్వీ క్షత్రధర్మే రతశ్చ కున్త్యాః ప్రాణైరిష్టతమో నృవీరః
ఇతడు ప్రాణాలను విడిచినా, అగ్నిలోకి వెళ్ళినా, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఒక్క మాట కూడా పలకడు. ఎప్పుడూ స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు, క్షత్రియ ధర్మంలో నిష్ట కలవాడు, కుంతికి ప్రాణాల కంటే ప్రియమైన మానవ వీరుడు.
విశీర్యనతీం నావమివార్ణవాన్తే రత్నాభిపూర్ణాం మకరస్య పృష్ఠే। సేనాం తవేమాం హతసర్వయోధాం విక్షోభితాం ద్రక్ష్యసి పాణ్డుపుత్రైః
సముద్రంలో మునిగిపోతున్న, రత్నాలతో నిండిన ఓడలా, నీ సైన్యం పాండవులు యుద్ధంలో యోధులను చంపి, చెల్లాచెదురుగా చేసేస్తారు. నీవు ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తావు.
ఇత్యేతే వై కథితాః పాణ్డుపుత్రా యాంస్త్వం మోహాదవమత్య ప్రవృత్తః। యద్యేతేభ్యో ముచ్యసే రిష్టదేహః పునర్జన్మ ప్రాప్స్యసే జీవితం చ
ఇలా పాండవులను నేను వివరించాను. నువ్వు మోహంతో వారిని తక్కువగా చూసి, యుద్ధానికి దిగావు. వీరి చేతిలో ప్రాణాలతో బయటపడితే, మళ్లీ జన్మించి, జీవితం పొందుతావు.
తతః పార్థాః పఞ్చపఞ్చేన్ద్రకల్పా- స్త్యక్త్వా త్రస్తాన్ప్రాఞ్జలీంస్తాన్పదాతీన్। యథాఽనీకం శరవర్షాన్ధకారం చక్రుః క్రుద్ధాః సర్వతస్తే నిగృహ్య
అప్పుడు ఐదుగురు పాండవులు, ఐదు ఇంద్రుల్లా, భయంతో చేతులు జోడించిన పాదాట సైనికులను వదిలిపెట్టి, కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకుని, శత్రు సైన్యంపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించారు.
సంతిష్ఠధ్వం ప్రహరత తూర్ణం విపరిధావత। ఇతి స్మ సైన్ధవో రాజా చోదయామాస తాన్నృపన్
స్థిరంగా నిలబడి, వేగంగా యుద్ధం చేయండి, వారిని చుట్టుముట్టండి అని సింధు రాజు తన సైనికులను ఉత్తేజపరిచాడు.
తతో ఘోరతమః శబ్దోరణే సమభవత్తదా। భీమార్జునయమాన్దృష్ట్వా సైన్యానాం సయుధిష్ఠిరాన్
ఆ సమయంలో యుద్ధభూమిలో భయంకరమైన శబ్దం వినిపించింది. భీముడు, అర్జునుడు, యుధిష్ఠిరుడు సైన్యంలో కనిపించడంతో ఆ శబ్దం మరింత పెరిగింది.
శిబిసింధుత్రిగర్తానాం విషాదశ్చాప్యజాయత। తాన్దృష్ట్వాపురుషవ్యాఘ్రాన్వ్యాఘ్రానివ బలోత్కటాన్
శిబి, సింధు, త్రిగర్త దేశాలవారు ఆ పాండవులను చూస్తే, వారు పులుల్లా బలంగా ఉండటంతో, భయంతో వణికిపోయారు.
హేమబిన్దుం మహోత్సేధాం సర్వశైక్యాయసీం గదామ్। ప్రగృహ్యాభ్యద్రవద్భీమః సైన్ధవం కాలచోదితమ్
బంగారు పువ్వులతో అలంకరించిన, పెద్ద ఇనుప గదను పట్టుకుని, భీముడు విధి ప్రేరణతో సింధు రాజును ఎదుర్కొంటూ పరుగెత్తాడు.
తదన్తరమథావృత్య కోటికాశ్యోఽభ్యహారయత్। మహతా రథవంశేన పరివార్య వృకోధరమ్
అప్పుడు కోటికాశ్యుడు తన రథసేనతో వృకోదరుణ్ని చుట్టుముట్టి ముందుకు వచ్చాడు.
శక్తితోమరనారాచైర్వీరబాహుప్రచోదితైః। కీర్యమాణోపి బహుభిర్న స్మ భీమోఽభ్యకమ్పత
అనేక మంది వీరులు కఠినమైన ఆయుధాలతో భీముడిపై దాడి చేసినా, భీముడు ఏమాత్రం కదలలేదు.
గజం తు సగజారోహం పదాతీంశ్చ చతుర్దశ। జఘాన గదయా భీమః సైన్ధవధ్వజంనీముఖే
భీముడు తన గదతో సైంధవధ్వజానికి ముందు ఒక ఏనుగును, దాని పైకూర్చున్నవాడిని, పద్నాలుగు కాలాళ్లను చంపాడు.
పార్థః పఞ్చశతాఞ్శూరాన్పార్వతీయాన్మహారథాన్। పరీప్సమానః సౌవీరం జఘాన ధ్వజినీముఖే
అర్జునుడు సౌవీరుణ్ని చేరాలని ఆశించి, సైన్యంలో ముందుగా ఉన్న పర్వత ప్రాంతానికి చెందిన ఐదు వందల గొప్ప యోధులను సంహరించాడు.