పురా హి మన్త్రాహుతిపూజితాయాం హుతాగ్నివేద్యాం బలిభుఙ్గిలీయతే। శ్రుతిం చ సమ్యక్ప్రసృతాం మహాధ్వరే గ్రామ్యో జనో యద్వదసౌ న నాశయేత్
పురాతన కాలంలో, యజ్ఞంలో మంత్రాలతో అర్పించిన హవిస్సు అగ్నికి సమర్పించేవారు. ఆ అర్పణ భోజనం యోగ్యుడైనవాడు మాత్రమే స్వీకరించేవాడు. అలాగే, పెద్ద యజ్ఞంలో శుద్ధమైన వేదపఠనం జరుగుతుంటే, సాధారణ ప్రజలు దాన్ని అడ్డుకోవద్దు.
మా వః ప్రియాయాః సునసం సులోచనం చన్ద్రప్రభాచ్ఛం వదనం ప్రసన్నమ్। స్పృశ్యాచ్ఛుభం కశ్చిదకృత్యకారీ శ్వా వై పురోడాశమివాధ్వరస్థమ్
మీ ప్రియమైనవారి అందమైన ముక్కు, సుందరమైన కళ్ళు, చంద్రబింబంలాంటి ముఖం, ప్రకాశవంతమైన హావభావాలను ఎవ్వరూ దురుద్దేశ్యంతో తాకరాదు. యజ్ఞంలో పూర్ణాహుతి వద్ద కుక్క తాకరాదని చెప్పినట్టు.
ఏతాని వర్త్మాన్యనుయాత శీఘ్రం మా వః కాలః క్షిప్రమిహాత్యగాద్వై
ఈ మార్గాలను త్వరగా అనుసరించండి. లేకపోతే కాలం వేగంగా గడిచిపోతుంది.
శీఘ్రం ప్రధావధ్వమితో నరేన్ద్రా యావన్న దూరం వ్రజతీతి పాపః। ప్రత్యాహరధ్వం ద్విషతాం సకాశా- ల్లక్ష్మీమివ స్వాం దయితాం నృసింహాః
ఓ రాజులారా, పాపి ఇంకా దూరంగా వెళ్లకముందే ఇక్కడినుంచి త్వరగా పరుగెత్తండి. శత్రువుల దగ్గర నుంచి మీ స్వంత ఐశ్వర్యాన్ని తిరిగి పొందినట్టు, మీరు కూడా వెనక్కు వెళ్లిపోండి.
భద్రే ప్రతిక్రామ నియచ్ఛ వాచం మాఽస్మత్సకాశే పరుషాణ్యవోచః। రాజానో వా యది వా రాజపుత్రా బలేన మత్తాః పఞ్చతాం ప్రాప్నువన్తి
ఓ మృదువైనవాడా, వెనక్కు తిప్పుకో. నీ మాటలను అదుపులో పెట్టుకో. మా సమక్షంలో కఠినంగా మాట్లాడవద్దు. రాజులు అయినా, రాజపుత్రులు అయినా, అధికారం మదంతో ఉన్నవారు చివరికి నాశనం అవుతారు.
ఏతావదుక్త్వా ప్రయయుర్హి శీఘ్రం తాన్యేవ వర్త్మాన్యనువర్తమానాః। ముహుర్ముహుర్వ్యాలవదుచ్ఛ్వసన్తో జ్యాం విక్షిపన్తశ్చ మహాధనుర్భ్యః
ఇలా చెప్పి వారు వెంటనే బయలుదేరారు. అదే మార్గాలను అనుసరించారు. వారు పాముల్లా శ్వాస తీసుకుంటూ, తమ గొప్ప విల్లుల జ్యాలను పదే పదే లాగుతూ ముందుకెళ్లారు.
తతోఽపశ్యంస్తస్య సైన్యస్య రేణు- ముద్ధూతం వై వాజిస్వురప్రణున్నమ్। పదాతీనాం మధ్యగతం చ ధౌమ్యం విక్రోశన్తం భీమ పార్థేత్యభీక్ష్ణమ్
ఆ తర్వాత వారు ఆ సైన్యంలో గుర్రాలు పరుగెత్తించడంతో లేచిన ధూళిని చూశారు. కాలాళ్ల మధ్యలో ధౌమ్యుడు నిలబడి, 'భీమా! పార్థా!' అని పదే పదే అరవడం వినిపించింది.
తే సాన్త్వ్య ధౌమ్యం పరిదీనసత్వాః సుఖం భవానేత్వితి రాజపుత్రాః। శ్యేనా యథైవామిషసంప్రయుక్తా జవేన తత్సైన్యమథాభ్యధావన్
రాజపుత్రులు, దుఃఖంతో ఉన్న ధౌమ్యుని ఓదార్చుతూ, 'మీరు సుఖంగా ఉండండి' అని అన్నారు. తరువాత, మాంసం కోసం ఎగిరే గద్దలవలె, వారు ఆ సైన్యంపై వేగంగా దాడి చేశారు.
తేషాం మహేన్ద్రోపమవిక్రమాణాం సంరబ్ధానాం ధర్షణాద్యాజ్ఞసేన్యాః। క్రోధః ప్రజజ్వాల జయద్రథం చ దృష్ట్వా ప్రియాం తస్య రథే స్థితాం చ
ఇంద్రునికి సమానమైన వీరత్వం కలిగి, కోపంతో ఉప్పొంగిన వారు, జయద్రథుడు తన ప్రియమైనవారిని రథంపై నిలబెట్టుకున్న దృశ్యాన్ని చూసి మరింత ఆగ్రహంతో మండిపడ్డారు.
ప్రచుక్రుశుశ్చాప్యథ సిన్ధురాజం వృకోదరశ్చైవ ధనంజయశ్చ। యమౌ చ రాజా చ మహాధనుర్ధరా- స్తతో దిశః సంముముహుః పరేషామ్
వృకోదరుడు, ధనంజయుడు, యమునందనులు, రాజు — వీరందరూ గొప్ప విల్లు పట్టినవారు — సింధు రాజును గట్టిగా అరవగా, శత్రు సైన్యాలు గందరగోళంలో పడ్డాయి.
తతో ఘోరతరః శబ్దో వనే సమభవత్తదా। భీమసేనార్జునౌ దృష్ట్వాక్షత్రియణామమర్షిణామ్
అప్పుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు కోపంతో ఉన్న క్షత్రియులకు కనబడగానే, అటవిలో మరింత భయంకరమైన శబ్దం వినిపించింది.
తేషాం ధ్వజాగ్రాణ్యభివీక్ష్య రాజా స్వయందురాత్మా కురుపుఙ్గవానామ్। జయద్రథో యాజ్ఞసేనీమువాచ రథే స్థితాం భానుమతీం హతౌజాః
కురువంశంలో అగ్రగణ్యులైన వారి ధ్వజాలను చూసి, స్వేచ్ఛావంతుడైన జయద్రథుడు, తన బలహీనతను దాచుకోలేని యాజ్ఞసేనిని రథంపై నిలబడి ప్రకాశవంతంగా ఉన్నదాన్ని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఆయాన్తీమే పఞ్చరథా మహాన్తో మన్యే చ కృష్ణే పతయస్తవైతే। సా జానతీ ఖ్యాపయ నః సుకేశి పరంపరం పాణ్డవానాం రథస్థమ్
ఓ కృష్ణే! ఇవే ఐదు గొప్ప రథాలు మీ వైపు వస్తున్నాయి. ఇవే నీ భర్తలని నేను అనుకుంటున్నాను. ఓ సుకేశి, నీకు తెలుసు కదా, ఆ పాండవుల వంశాన్ని మాకు చెప్పు.
కిం తే జ్ఞాతైర్మూఢ మహాధనుర్ధరై- రనాయుష్యం కర్మ కుత్వాఽతిఘోరమ్। ఏతే వీరాః పతయో మే సమేతా న వః శేషః కశ్చిదిహాస్తి యుద్ధే
ఓ మూర్ఖా! గొప్ప విల్లు పట్టిన వారెవరో తెలుసుకోవడం నీకు అవసరం లేదు. ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టి ఇంత భయంకరమైన పనికి ఎందుకు దిగుతున్నావు? వీరు నా భర్తలు, వీరందరూ కలసి వచ్చారు. ఈ యుద్ధంలో మీలో ఎవ్వరూ బతకరు.
ఆఖ్యాతవ్యం త్వేవ సర్వం ముమూర్షో- ర్మయా తుభ్యం పృష్టయా ధర్మ ఏషః। న మే వ్యథా విద్యతే త్వద్భయం వా సంపశ్యన్త్యాః సానుజం ధర్మరాజమ్
అయినా, నీవు అడిగినందుకు, మరణించబోయే వారికి చెప్పడం ధర్మం కనుక, నేను నీకు అన్నీ చెప్పాలి. నీ వల్ల నాకు భయం లేదు, బాధ లేదు. ఎందుకంటే, నా కళ్ల ముందు ధర్మరాజు తన సోదరులతో ఉన్నాడు.
యస్ ధ్వజాగ్రే నదతో మృదఙ్గౌ నన్దోపనన్దౌ మధురౌ సుయుక్తౌ। ఏనం స్వధర్మార్థవినిశ్చయజ్ఞం సదా జనాః కృత్యవన్తోఽనుయాన్తి
ఎవరి ధ్వజంపై మృదంగాలు, నందుడు, ఉపనందుడు మధురంగా మ్రోగుతాయో, ఆ స్వధర్మాన్ని, ధనార్జనాన్ని బాగా తెలిసినవాడు. అలాంటి వాడిని ఎప్పుడూ ధర్మబద్ధంగా ఉండే ప్రజలు అనుసరిస్తారు.
య ఏష జామ్బూనదశుద్ధగౌరః। ప్రచణ్డఘోణస్తనురాయతాక్షః। ఏతం కురుశ్రేష్ఠతమం వదన్తి యుధిష్ఠిరం ధర్మసుతం పతిం మే
ఎవడు నిక్కచ్చిగా జాంబూనద స్వర్ణంలా మెరిసిపోతాడో, గంభీరమైన ముఖం, సన్నని శరీరం, విశాలమైన కళ్ళు కలవాడో, వాడే కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మపుత్రుడు, నా భర్త యుధిష్ఠిరుడు.
అప్యేష శత్రోః శరణాగతస్య దద్యాత్ప్రాణాన్ధర్మచారీ నృవీరః। పరైహ్యేనం మూఢ జవేన భూతయే త్వమాత్మనః ప్రాఞ్జలిర్న్యస్శస్త్రః
వాడే, శత్రువు కూడా శరణు కోరితే ప్రాణాన్ని ఇచ్చే ధర్మవంతుడు, పరాక్రమవంతుడు. ఓ మూర్ఖా! నీకోసం శీఘ్రంగా వెళ్ళి, చేతులు జోడించి, ఆయుధాలు దూరంగా పెట్టి వానికి శరణు వేడుకో.
అథాప్యేనం పశ్యసి యం రథస్యం మహాభుజం సాలమివ ప్రవృద్ధమ్। సందష్టౌష్ఠం భ్రుకుటీసంహతభ్రువం వృకోదరో నామ పతిర్మమైషః
ఇప్పుడు రథంపై కూర్చున్న వాడిని చూస్తున్నావా? అతని బాహువులు బలంగా, పెరిగిన సాలవృక్షంలా ఉన్నాయ్. అతడు పెదవులు బిగించి, కనుబొమ్మలు కలిపి, కోపంగా చూస్తున్నాడు. వాడు వృకోదరుడు, నా భర్త.
ఆజానేయా బలినః సాధుదాన్తా మహాబలాః శూరముదావహన్తి। ఏతస్య కర్మాణ్యతిమానుషాణి భీమేతి శబ్దోఽస్య తతః పృథివ్యామ్
బలమైన, మంచి శిక్షణ పొందిన అశ్వాలు ఈ వీరుణ్ని మోస్తున్నాయి. ఇతని కార్యాలు మానవులకు అందని విధంగా ఉంటాయి. అందుకే భూమి మీద భీముడని పేరు ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
నాస్యాపరాద్ధాః శేషమవాప్నువన్తి నాయం వైరం విస్మరతే కదాచిత్। వైరస్యాన్తం సంవిధాయోపయాతి పశ్చాచ్ఛాన్తిం న చ తత్తప్యతీవ
అతనిని బాధించినవారు ప్రాణాలతో బయటపడరు. ఇతడు శత్రుత్వాన్ని ఎప్పుడూ మర్చిపోడు. శత్రుత్వానికి ముగింపు కలిగించిన తర్వాత మాత్రమే శాంతి చేస్తాడు, దానికి ఎప్పుడూ పశ్చాత్తాపపడడు.
ధనుర్ధరాగ్ర్యో ధృతిమాన్యశస్వీ జితేన్ద్రియో వృద్ధసేవీ నృవీరః। భ్రాతా చ శిష్యశ్చ యుధిష్ఠిరస్య ధనంజయో నామ పతిర్మమైషః
తనలో ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు, స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు, కీర్తి గలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పెద్దవారిని సేవించే వాడు, మానవులలో వీరుడు. ఇతడు యుధిష్ఠిరుని అన్నయ్య, శిష్యుడు కూడా. ఇతడు ధనంజయుడు, నా భర్త.
యో వై న కామాన్న భయాన్న లోభా- త్త్యజేద్ధర్మం న నృశంసం చ కుర్యాత్। స ఏష వైశ్వానరతుల్యతేజాః కున్తీసుతః శత్రుసహః ప్రమాథీ
ఇతడు కోరిక, భయం, లోభం వల్ల ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడు, ఎప్పుడూ క్రూరతను చేయడు. కుంతీ కుమారుడు, అగ్నికి సమానమైన తేజస్సు గలవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు.
యః సర్వధర్మార్తవినిశ్చయజ్ఞో భయార్తానాం భయహర్తా మనీషీ। `బన్ధుప్రియః శస్త్రభృతాం వరిష్ఠో మహాహవేష్వప్రతివార్యవీర్యః
అన్ని ధర్మాల సారాన్ని తెలిసినవాడు, భయపడినవారికి భయాన్ని తొలగించే వాడు, జ్ఞానవంతుడు, బంధువులకు ప్రియమైనవాడు, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠుడైన యోధుడు, గొప్ప యుద్ధాల్లో ఇతని పరాక్రమాన్ని ఎవరూ ఎదుర్కోలేరు.
యస్యోత్తమం రూపమాహుః పృథివ్యాం యం పాణ్డవాః పరిరక్షన్తి సర్వే। ప్రాణైర్గరీయాంసమనువ్రతం వై స ఏష వీరో నకులః పతిర్మే
భూమిపై అందరికంటే అందంగా ఉన్నవాడని చెప్పబడే వాడు, పాండవులు ప్రాణాలతో కాపాడే వాడు, నమ్మకంగా ఉండే వాడు, ఇతడు వీరుడు నకులుడు, నా భర్త.
యః ఖఙ్గయోధీ లఘుచిత్రహస్తో మహాంశ్చ ధీమాన్సహదేవోఽద్వితీయః। యస్యాద్యకర్మ ద్రక్ష్యసే మూఢసత్వ శతక్రతోర్వా దైత్యసేనాసు సఙ్ఖ్యే
ఖడ్గయుద్ధంలో నిపుణుడు, చేతిలో చాతుర్యంతో, మహత్తరుడైన, మేధావి సహదేవుడు, ఇతడికి సమానం లేడు. నీవు ఈ రోజు ఇతని కార్యాలను చూస్తావు, ఇంద్రుడు దైత్య సైన్యాల మధ్య చేసినట్లుగా.
శూరః కృతాస్త్రో మతిమాన్మనస్వీ ప్రియంకరో ధర్మసుతస్య రాజ్ఞః। హుతాశచన్ద్రార్కసమానతేజా జఘన్యజః పాణ్డవానాం ప్రియశ్చ
ధైర్యవంతుడు, ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, తెలివైనవాడు, దృఢమైన మనస్సు గలవాడు, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునికి ప్రియమైనవాడు, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుని వంటి తేజస్సు గలవాడు, పాండవులలో చిన్నవాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు.
బుద్ధ్యా సమో యస్ నరో న విద్యతే వక్తా తథా సత్సు వినిశ్చయజ్ఞః। సఏష శూరో నిత్యమమర్షణశ్చ ధీమాన్ప్రాజ్ఞః సహదేవః పతిర్మే
బుద్ధిలో, మాటలో ఇతడికి సమానమైనవాడు లేడు. మంచి వారిలో వివేచన కలవాడు. ఇతడు ఎప్పుడూ ధైర్యంగా, సహనంగా, జ్ఞానంతో ఉండే సహదేవుడు, నా భర్త.
త్యజేత్ప్రాణాన్ప్రవిశేద్ధవ్యవాహం న త్వేవైష వ్యాహరేద్ధర్మబాహ్యమ్। సదా మనస్వీ క్షత్రధర్మే రతశ్చ కున్త్యాః ప్రాణైరిష్టతమో నృవీరః
ఇతడు ప్రాణాలను విడిచినా, అగ్నిలోకి వెళ్ళినా, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఒక్క మాట కూడా పలకడు. ఎప్పుడూ స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు, క్షత్రియ ధర్మంలో నిష్ట కలవాడు, కుంతికి ప్రాణాల కంటే ప్రియమైన మానవ వీరుడు.
విశీర్యనతీం నావమివార్ణవాన్తే రత్నాభిపూర్ణాం మకరస్య పృష్ఠే। సేనాం తవేమాం హతసర్వయోధాం విక్షోభితాం ద్రక్ష్యసి పాణ్డుపుత్రైః
సముద్రంలో మునిగిపోతున్న, రత్నాలతో నిండిన ఓడలా, నీ సైన్యం పాండవులు యుద్ధంలో యోధులను చంపి, చెల్లాచెదురుగా చేసేస్తారు. నీవు ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తావు.