యః పుమానభవత్తత్ర తం స రాజర్షిసత్తమః। వసుర్వసుప్రదశ్చక్రే సేనాపతిమరిన్దమః
అక్కడ పుట్టిన ఆ కుమారునిని రాజర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వసురుడు, దయగల వసుప్రదుడు, శత్రువులను సంహరించగలవాడు, సేనాధిపతిగా నియమించాడు.
చకార పత్నీం కన్యాం తు తథా తాం గిరికాం నృపః। వసోః పత్నీ తు గిరికా కామకాలం న్యవేదయత్
రాజు ఆ కూతురిని తన భార్యగా చేసుకున్నాడు. అలా గిరికా వసురునికి భార్యగా మారింది. ఆ గిరికా తన కోరిక సమయాన్ని భర్తకు తెలిపింది.
ఋతుకాలమనుప్రాప్తా స్నాతా పుంసవనే శుచిః। తదహః పితరశ్చైనపూచుర్జహి మృగానితి
ఆమె ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు స్నానం చేసి పవిత్రురాలై గర్భానికి సిద్ధమైంది. అదే రోజున ఆమె తండ్రులు రాజును పిలిచి, 'జంతువులను వేటాడి రా' అని చెప్పారు.
తం రాజసత్తమం ప్రీతాస్తదా మతిమతాం వరః। స పితౄణాం నియోగేన తామతిక్రమ్య పార్థివః
ఆ రాజు, పితృవాక్యాన్ని గౌరవించి, ఆనందంతో, తన భార్యను అక్కడే విడిచిపెట్టి వేటకు బయలుదేరాడు.
చకార మృగయాం కామీ గిరికామేవ సంస్మరన్। అతీవ రూపసంపన్నాం సాక్షాచ్ఛ్రియమివాపరామ్
కామంతో వేటకు వెళ్లిన రాజు, అపూర్వ సౌందర్యంతో ఉన్న గిరికాను, సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవిని తలపించేలా, ఎప్పటికప్పుడు గుర్తు చేసుకుంటూ పోయాడు.
అశోకైశ్చమ్పకైశ్చూతైరనేకైరతిముక్తకైః। పున్నాగైః కర్ణికారైశ్చ బకులైర్దివ్యపాటలైః
ఆ అడవి అశోక, చంపక, మామిడి, ఎన్నో రకాల అతిముక్త, పున్నాగ, కర్ణికర, బకుల, దివ్యమైన పాటల చెట్లతో నిండిపోయి ఉంది.
పనసైర్నారికేలైశ్చ చన్దనైశ్చార్జునైస్తథా। ఏతై రమ్యైర్మహావృక్షైః పుణ్యైః స్వాదుఫలైర్యుతమ్
పనస, కొబ్బరి, గంధపు, అర్జున వంటి గొప్ప, పుణ్యమైన, రుచికరమైన పండ్లతో నిండిన పెద్ద పెద్ద చెట్లతో ఆ అడవి ఎంతో అందంగా ఉంది.
కోకిలాకులసన్నాదం మత్తభ్రమరనాదితమ్। వసన్తకాలే తత్పశ్యన్వనం చైత్రరథోపమమ్
కోయిలల కూకలు, మత్తుగా ఉన్న తేనెటీగల గానంతో నిండిన ఆ వసంతకాల అడవిని, రాజు చైత్రరథాన్ని తలపించేలా చూసాడు.
మన్మథాభిపరీతాత్మా నాపశ్యద్గిరికాం తదా। అపశ్యన్కామసంతప్తశ్చరమాణో యదృచ్ఛయా
ప్రేమతో మునిగిపోయిన రాజు, ఆ సమయంలో గిరికాను చూడలేకపోయాడు. కోరికతో తపిస్తూ, అడవిలో యథేచ్ఛగా తిరిగాడు.
పుష్పసంఛన్నశాఖాగ్రం పల్లవైరుపశోభితమ్। అశోకస్తబకైశ్ఛన్నం రమణీయమపశ్యత
పుష్పాలతో కప్పబడి, కొత్త కాయలతో అలంకరించబడిన, అశోక పుష్ప సమూహాలతో దాగిన ఒక అందమైన కొమ్మను రాజు చూశాడు.
అధస్యాత్తస్య ఛాయాయాం సుఖాసీనో నరాధిపః। మధుగన్ధైశ్చ సంయుక్తం పుష్పగన్ధమనోహరమ్
ఆ చెట్టు నీడకింద సుఖంగా కూర్చుని, తేనె పరిమళంతో కలిసిన పుష్పాల సువాసనను రాజు ఆస్వాదించాడు.
వాయునా ప్రేర్యమాణస్తు ధూమ్రాయ ముదమన్వగాత్। `భార్యాం చిన్తయమానస్య మన్మథాగ్నిరవర్ధత।' తస్య రేతః ప్రచస్కన్ద చరతో గహనే వనే
గాలి తాకిడితో ఆనందంగా ఉన్న రాజు, భార్యను తలచుకుంటూ, ప్రేమాగ్ని పెరిగిపోవడంతో, అడవి లోతుల్లో తిరుగుతూ తన వీర్యాన్ని కోల్పోయాడు.
స్కన్నమాత్రం చ తద్రేతో వృక్షపత్రేణ భూమిపః। ప్రతిజగ్రాహ మిథ్యా మే న పతేద్రేత ఇత్యుత
వీర్యం జారగానే, అది వృథా కాకూడదని భావించి, రాజు ఒక ఆకుతో దాన్ని అందుకుని, నేలపై పడనీయలేదు.
అఙ్గులీయేన శుక్లస్య రక్షాం చ విదధే నృపః। అశోకస్తబకై రక్తైః పల్లవైశ్చాప్యబన్ధయత్
ఆ శుక్లాన్ని ఉంగరంతో కాపాడి, ఎర్ర అశోక పుష్పాలతో, కొత్త కాయలతో రాజు బంధించాడు.
ఇదం మిథ్యా పరిస్కన్నం రేతో మే న భవేదితి। ఋతుశ్చ తస్యాః పత్న్యా మే న మోఘః స్యాదితి ప్రభుః
'ఇది వృథా కాకూడదు. నా భార్య ఋతుకాలం కూడా వృథా కాకూడదు' అని ఆ ప్రభువు మనసులో అనుకున్నాడు.
సంచిన్త్యైవం తదా రాజా విచార్య చ పునఃపునః। అమోఘత్వం చ విజ్ఞాయ రేతసో రాజసత్తమః
అలా ఆ రాజు పదే పదే ఆలోచించి, తన వీర్యం వృథా కాకుండా ఉంటుందని గ్రహించాడు.
శుక్రప్రస్థాపనే కాలం మహిష్యా ప్రసమీక్ష్య వై। అభిమన్త్ర్యాథ తచ్ఛుక్రమారాత్తిష్ఠన్తమాశుగమ్
తన భార్య గర్భధారణానికి అనుకూలమైన సమయాన్ని గమనించి, ఆ సుక్రాన్ని మంత్రపూర్వకంగా అభిమంత్రించి, త్వరగా బయటకు పోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నదాన్ని సంరక్షించాడు.
సూక్ష్మధర్మార్థతత్త్వజ్ఞో గత్వా శ్యేనం తతోఽబ్రవీత్। మత్ప్రియార్థమిదం సౌమ్య శుక్రం మమ గృహం నయ
ధర్మార్థ తత్త్వాలను బాగా తెలిసిన వాడు, అక్కడికి వెళ్లి ఆ గద్దను ఇలా అడిగాడు: "నా ప్రియమైన భార్య కోసం, ఓ మృదువైన వాడా, ఈ సుక్రాన్ని నా ఇంటికి తీసుకెళ్ళు."
గృహీత్వా తత్తదా శ్యేనస్తూర్ణముత్పత్య వేగవాన్
ఆ గద్ద దాన్ని తీసుకుని, వెంటనే వేగంగా ఆకాశంలో ఎగిరింది.
జవం పరమమాస్థాయ ప్రదుద్రావ విహంగమః। తమపశ్యదథాయాన్తం శ్యేనం శ్యేనస్తథాఽపరః
అత్యంత వేగంతో ఆ పక్షి దూసుకెళ్ళింది. అప్పుడు మరో గద్ద, అతడిని దగ్గరకి వస్తున్నట్టు చూసింది.
అభ్యద్రవచ్చ తం సద్యో దృష్ట్వైవామిషశఙ్కయా। తుణ్డయుద్ధమథాకాశే తావుభౌ సంప్రచక్రతుః
మాంసం ఉందేమోనని అనుమానంతో, వెంటనే ఆ రెండో గద్ద అతడిపై దూకింది. ఆకాశంలో ఇద్దరూ తలపాగా పోరాడారు.
యుద్ధ్యతోరపతద్రేతస్తచ్చాపి యమునామ్భసి। తత్రాద్రికేతి విఖ్యాతా బ్రహ్మశాపాద్వరాప్సరా
వారు పోరాడుతుండగా, ఆ సుక్రం కింద పడిపోయి యమునా నదిలో పడింది. అక్కడ బ్రహ్మ శాపం వల్ల ఆప్సరసైన అద్రికా ఉండేది.
మీనభావమనుప్రాప్తా బభూవ యమునాచరీ। శ్యేనపాదపరిభ్రష్టం తద్వీర్యమథ వాసవమ్
ఆమె చేప రూపం ధరించి యమునాలో తిరుగుతూ ఉండేది. గద్ద పంజాల నుంచి జారిపడిన ఆ సుక్రాన్ని, ఆమె చేప రూపంలో బలంగా పట్టుకుంది.
జగ్రాహ తరసోపేత్య సాఽద్రికా మత్స్యరూపిణీ। కదాచిదపి మత్సీం తాం బబన్ధుర్మత్స్యజీవినః
అద్రికా చేపగా మారి, ఆ సుక్రాన్ని వేగంగా మింగింది. ఎప్పుడో ఒకసారి, ఆ చేపను మత్స్యకారులు పట్టుకున్నారు.
మాసే చ దశమే ప్రాప్తే తదా భరతసత్తమ।। ఉజ్జహ్రురుదరాత్తస్యాః స్త్రీం పుమాంసం చ మానుషౌ
పదవ నెల వచ్చినప్పుడు, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా, ఆ చేప పొట్ట నుండి ఒక మహిళ, ఒక పురుషుడు — ఇద్దరూ మానవులు — బయటకు తీయబడ్డారు.
ఆశ్చర్యభూతం తద్గత్వా రాజ్ఞేఽథ ప్రత్యవేదయన్। కాయే మత్స్యా ఇమౌ రాజన్సంభూతౌ మానుషావితి
ఇది ఆశ్చర్యంగా అనిపించి, వారు రాజు వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు: "మహారాజా! ఈ చేప శరీరం నుండి ఇద్దరు మానవులు పుట్టారు."
తయోః పుమాంసం జగ్రాహ రాజోపరిచరస్తదా। స మత్స్యో నామ రాజాసీద్ధార్మికః సత్యసఙ్గరః
ఆ ఇద్దరిలో, రాజు ఉపరిచర వసు ఆ పురుషుణ్ని తీసుకున్నాడు. అతడు మత్స్యుడు అనే పేరుతో ధర్మపరుడు, సత్యవ్రతుడు అయిన రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సాఽప్సరా ముక్తశాపా చ క్షణేన సమపద్యత। యా పురోక్తా భగవతా తిర్యగ్యోనిగతా శుభా
ఆ అప్సరసు బ్రహ్మ శాపం నుండి విముక్తి పొంది, వెంటనే తన దివ్యరూపాన్ని పొందింది. ఆమె గురించి ముందే భగవంతుడు, పశుజన్మలోకి వెళ్ళిందని చెప్పాడు.
మానుషౌ జనయిత్వా త్వం శాపమోక్షమవాప్స్యసి। తతః సాజనయిత్వా తౌ విశస్తా మత్స్యఘాతిభిః
"నువ్వు ఇద్దరు మానవులను కనిపించిన తర్వాత శాప విముక్తి పొందుతావు." అలా, వారిని కనిన తర్వాత, ఆ చేపను మత్స్యకారులు చంపారు.
సంత్యజ్య మత్స్యరూపం సా దివ్యం రూపమవాప్య చ। సిద్ధర్షిచారణపథం జగామాథ వరాప్సరాః
ఆమె చేప రూపాన్ని వదిలి, దివ్యమైన రూపాన్ని పొందింది. అప్పుడు ఆ అప్సరసు సిద్ధులు, ఋషులు, చారణులు ఉండే లోకానికి వెళ్ళింది.