తేషాం తథావిధానాం తు లోకానాం మునిపుఙ్గవ। ఉపర్యుపరి శక్రస్ లోకా దివ్యా గుణాన్వితాః
అలాంటి జీవుల లోకాలకు పైన, మునిపుంగవా, ఇంద్రుని దివ్య లోకాలు ఉన్నాయి. అవి గొప్ప గుణాలతో నిండినవే.
పరతో బ్రహ్మణస్తస్య లోకస్తేజోమయః శుభః। యత్ర యాన్త్యృషయో బ్రహ్మన్పూతాః స్వైః కర్మభిః శుభైః
అవి దాటి, బ్రహ్మదేవుని లోకం ఉంది. అది తేజస్సుతో ప్రకాశించే పవిత్రమైనది. అక్కడకు ఋషులు తమ సత్కర్మలతో పవిత్రులై చేరుతారు, బ్రహ్మన్.
ఋభవో నామ తత్రాన్యే దేవానామపి దేవతాః। తేషాం లోకాః పరతరే యాన్యజన్తీహ దేవతాః
అక్కడ రిభువులు అనే ఇతరులు ఉన్నారు. వారు దేవతల్లో దేవతలు. వారి లోకాలు ఇంకా పైగా ఉంటాయి. ఇక్కడి దేవతలు వాటిని పూజిస్తారు.
స్వయంప్రభాస్తే భాస్వన్తో లోకాః కామదుఘాః పరే। న తేషాం స్త్రీకృతస్తాపో న భోగైశ్వర్యమత్సరః
ఆ లోకాలు స్వయంగా ప్రకాశించే, తేజోమయమైనవి, కోరినది ఇచ్చే శ్రేష్ఠమైనవి. అక్కడ స్త్రీల వల్ల బాధ లేదు, అనుభవం లేదా ఐశ్వర్యం వల్ల గర్వం లేదు.
న వర్తయన్త్యాహుతిభిస్తే నాప్యమృతభోజనాః। తథా దివ్యశరీరాస్తే న చ విగ్రహమూర్తయః
వారు హవులు సమర్పించకపోయినా జీవించగలరు, అమృతం తినరు. వారి శరీరాలు దివ్యమైనవి, వారు కలహానికి రూపం కాదు.
నాసుఖాః సుఖకామాస్తే దేవదేవాః సనాతనాః। న కల్పపరివర్తేషు పరివర్తన్తి తే తథా
ఆ దేవదేవతలు శాశ్వతమైన వారు, సుఖాన్ని కోరే వారు, వారికి అసంతృప్తి లేదు. కాలచక్రంలో మార్పులు వారికి ఉండవు.
రజరా మృత్యుః కుతస్తేషాం హర్షః ప్రీతిః సుఖం న చ। న దుఃఖం న సుఖం చాపి రాగద్వేషౌ కుతో మునే
ఓ మునీ, వారికి రాగం, మరణం, ఆనందం, ప్రేమ, సుఖం లేవు; దుఃఖం లేదా సంతోషం కూడా లేదు; రాగద్వేషాలు ఎక్కడి నుండి వస్తాయి?
దేవానామపి మౌద్గల్యకాఙ్క్షితా సా గతిః పరా। దుష్ప్రాపా పరమా సిద్ధిరగమ్యా కామగోచరైః
మౌద్గల్యా, ఆ పరమగతి దేవతలకు కూడా ఆశించదగినది. అది చాలా కష్టంగా లభించేది, పరమ సిద్ధి, కామాలకు లోనైనవారికి అందనిది.
త్రయస్త్రింశదిమే లోకాః శేషా లోకా మనీషిభిః। గమ్యన్తే నియమైః శ్రేష్ఠైర్దానైర్వా విధిపూర్వకైః
ఈ ముప్పత్తుమూడు లోకాలు, మిగతా లోకాలు కూడా, ఓ జ్ఞానీ, ఉత్తమ నియమాలతో లేదా విధిగా దానాలిచ్చి చేరవచ్చు.
సేయం దానకృతా వ్యుష్టిరనుప్రాప్తా సుఖం త్వయా। తాం రభుఙ్క్ష్వ సుకృతైర్లబ్ధాం తపసా ద్యోతితప్రభః
ఈ ఐశ్వర్యం నీవు దానంతో సంపాదించావు, అది నీకు సుఖాన్ని తెచ్చింది. మంచి పనులతో, తపస్సుతో వెలిగే వాడవు, దాన్ని ఆనందంగా అనుభవించు.
ఏతత్స్వర్గసుఖం విప్ర లోకా నానావిధాస్తథా। గుణాః స్వర్గస్య ప్రోక్తాస్తే దోషానపి నిబోధ మే
ఇది స్వర్గసుఖం, బ్రాహ్మణా, అలాగే వివిధ లోకాలు. స్వర్గానికి ఉన్న గుణాలు చెప్పాను. ఇప్పుడు దాని లోపాలను విను.
కృస్య కర్మణస్తత్రభుజ్యతే యత్ఫలం దివి। న చాన్త్క్రియతే కర్మ మూలచ్ఛేదేన భుజ్యతే
అక్కడ, చేసిన కర్మ ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు కానీ కర్మ మూలం పూర్తిగా నశించదు, కేవలం అనుభూతి మాత్రమే జరుగుతుంది.
సోఽత్రదోషో మమ మతస్తస్యాన్తే పతనం చ యత్। సుఖవ్యాప్తమనస్కానాం పతనం యచ్చ ముద్గల
అందుకే, అది లోపమే అని నా అభిప్రాయం. చివరికి అక్కడ పతనం జరుగుతుంది. సుఖంతో మనసు నిండినవారికి కూడా, ముద్గలా, పతనం తప్పదు.
అసంతోషః పరీతాపో దృష్ట్వా దీప్తతరాః శ్రియః। యద్భవత్యవరే స్థానే స్థితానాం తత్సుదుష్కరమ్
ఎవరైనా మరింత వెలుగైన ఐశ్వర్యాన్ని చూసినప్పుడు అసంతృప్తి, బాధ కలుగుతాయి. తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారికి అది భరించడం చాలా కష్టం.
సంజ్ఞామోహశ్చపతతాం రజసా చ ప్రధర్షణమ్। ప్రమ్లానేషు చ మాల్యేషు తతః పిపతిషోర్భయమ్
మనస్సు మాయలో పడిపోవడం, పడిపోతున్నవారికి గర్వం, రజోగుణంతో కలిగే కలవరము, పువ్వుల మాలలు వాడిపోతే కలిగే భయం — ఇవన్నీ కలుగుతాయి.
ఆబ్రహ్మభవనాదేతే దోషా మౌద్గల్య దారుణాః। నాకలోకేసుకృతినాం గుణాస్త్వయుతశో నృణామ్
మౌద్గల్యా, ఈ భయంకరమైన దోషాలు బ్రహ్మలోకానికి కూడా వ్యాపిస్తాయి. కానీ, స్వర్గంలో ధర్మవంతుల గుణాలు వేలకొలదీ మనుషులలో ఉంటాయి.
అయం త్వన్యో గుణః శ్రేష్ఠశ్చ్యుతానాం స్వర్గతో మునే। శుభానుశయయోగేన మనుష్యేషూపజాయతే
ఓ మునీశ్వరా, స్వర్గం నుండి పడిపోయినవారికి ఇంకో గొప్ప గుణం ఉంది. శుభమైన సంస్కారాల వల్ల ఆ గుణం మనుషులలో కలుగుతుంది.
తత్రాపి స మహాభాగః కులే మహతి జాయతే। న చేత్సంబుధ్యతే తత్రగచ్ఛత్యధమతాం తతః
అక్కడ కూడా, మహాభాగుడా, అతడు గొప్ప కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు. కానీ అక్కడ కూడా జ్ఞానం కలగకపోతే, మరింత దిగజారిపోతాడు.
ఇహ యత్క్రియతే కర్మ తత్పరత్రోపభుజ్యతే। కర్మభూమిరియం బ్రహ్మన్ఫలభూమిరసౌ మతా
ఇక్కడ చేసే కర్మ ఫలితాన్ని అక్కడ అనుభవిస్తారు. ఈ లోకం కర్మభూమి, ఆ లోకం ఫలభూమి అని భావించాలి, బ్రహ్మన్.
మహాన్తస్తు అమీ దోపాస్త్వయా స్వర్గస్య కీర్తితాః। నిర్దోష ఏవ యస్త్యన్యో లోకం తం ప్రవదస్వ మే
నీవు చెప్పినట్టు, ఇవే స్వర్గానికి సంబంధించిన మహా దోషాలు. దోషరహితమైన ఇంకొక లోకం ఉంటే, దయచేసి నాకు చెప్పు.
బ్రహ్మణః సదనాదూర్ధ్వం తద్విష్ణోః పరమం పదమ్। శుద్ధం సనాతనం జ్యోతిః పరం బ్రహ్మేతి యద్విదుః
బ్రహ్మలోకానికి పైన విష్ణువు యొక్క పరమ పదం ఉంది. అది పవిత్రమైనది, శాశ్వతమైన వెలుగు, పరబ్రహ్మం అని పండితులు అంటారు.
న తత్రవిప్ర గచ్ఛన్తి పురుషా విషయాత్మకాః। దమ్భలోభమహాక్రోధమోహద్రోహైరభిద్రుతాః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఇంద్రియాసక్తులైనవారు, దంభం, లోభం, మహాక్రోధం, మోహం, ద్వేషంతో నిండినవారు అక్కడికి వెళ్ళలేరు.
నిర్మమా నిరహంకారా నిర్ద్విన్ద్వాః సంయతేన్ద్రియాః। ధ్యానయోగపరాశ్చైవ తత్రగచ్ఛన్తి మానవాః ।।]
అహంకారం, మమకారం లేని వారు, ద్వంద్వాలు దాటి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించిన వారు, ధ్యానయోగంలో నిమగ్నమైన వారు ఆ స్థలానికి చేరుతారు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యతం యన్మాం పృచ్ఛసి ముద్గల। తవానుకమ్పయా సాధో సాధు గచ్ఛామ మాచిరమ్
ముద్గలా, నీవు అడిగినదంతా నేను వివరంగా చెప్పాను. నీపై కరుణతో, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళుదాం.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు మౌద్గల్యో వాక్యం విమమృశే ధియా। విమృశ్య చ మునిశ్రేష్ఠో దేవదూతమువాచహ
అది విని మౌద్గల్యుడు ఆ మాటలను మనసులో ఆలోచించాడు. ఆలోచించి, ఆ మహాముని దేవదూతను ఇలా అడిగాడు.
దేవదూత నమస్తేఽమ్తు గచ్ఛ తాత యథాసుఖమ్। మహాదోషేణ మే కార్యం న స్వర్గేణ సుఖేన చా
ఓ దేవదూతా, నీకు నమస్కారం. నీవు సుఖంగా వెళ్ళు. నాకు మహా దోషంతోనూ, స్వర్గానందంతోనూ పని లేదు.
పతనాన్తే మహాదుఃఖం పరితాపః సుదారుణః। స్వర్గభాజః పతన్తీహ తస్మాత్స్వర్గం న కామయే
పతనాంతంలో గొప్ప దుఃఖం, తీవ్రమైన బాధ కలుగుతుంది. స్వర్గానందాన్ని అనుభవించినవారు కూడా ఇక్కడ పడిపోతారు. అందుకే నాకు స్వర్గం కావాలి కాదు.
యత్రగత్వాన శోచన్తి న వ్యథన్తిచలన్తి వా। తదహం స్థానమత్యన్తం మార్గయిష్యామి కేవలమ్
ఎక్కడికి వెళ్లినవారు ఇక దుఃఖించరు, బాధపడరు, తిరిగి రారు — అలాంటి పరమ స్థానం నేనే వెతుకుతాను.
ఇత్యుక్త్వా స మునిర్వాక్యం దేవదూతంవిసృజ్య తమ్। శిలోఞ్ఛవృత్తిముత్సృజ్య శమమాతిష్ఠదుత్తమమ్
అలా చెప్పి, ఆ ముని దేవదూతను పంపించాడు. శిలోఞ్ఛవృత్తిని విడిచిపెట్టి, పరమ శాంతిలో స్థిరపడ్డాడు.
తుల్యనిన్దాస్తుతిర్భూత్వాసమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః। జ్ఞానయోగేన శుద్ధేన ధ్యాననిత్యో బభూవ హ
నిందా-స్తుతులలో సమంగా ఉండి, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూసి, శుద్ధమైన జ్ఞానయోగంతో, ధ్యానంలో నిత్యం నిమగ్నుడై ఉండిపోయాడు.