తతస్తదన్నం రసవత్స ఏవ క్షుధయాఽన్వితః। బుభుజే కృత్స్నమున్మత్తః ప్రాదాత్తస్మై చ ముద్గలః
ఆ సమయంలో ఆకలితో బాధపడుతూ, అతడు ఆ అన్నాన్ని ఎంతో రుచిగా అనిపించుకుని, పిచ్చివాడిలా మొత్తం తిన్నాడు. ఆ అన్నాన్ని ముద్గలుడు అతనికి ఇచ్చాడు.
భుక్త్వా చాన్నం తతః సర్వముచ్ఛిష్టేనాత్మనస్తతః। అథాఙ్గం లిలిపేఽన్నేన యథాగతమగాచ్చ సః
అతడు ఆ అన్నం అంతా తిన్నాక, మిగిలిన అన్నాన్ని తన శరీరానికి పూసుకున్నాడు. వచ్చిన విధంగానే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
తేనైవాత్మానమాలిప్య హసన్గాయన్ప్రధావతి। నృత్యతే ధావతే చైవ బుద్ధ్యా తత్క్రోశతే తథా
ఆ అన్నాన్ని శరీరానికి పూసుకుని, నవ్వుతూ, పాడుతూ, పరుగెత్తుతూ, నాట్యం చేస్తూ, పెద్దగా అరుస్తూ అక్కడక్కడ తిరిగాడు.
ఏవం ద్వితీయే సంప్రాప్తే పర్వకాలే మనీషిణః। ఆగమ్య బుభుజే సర్వమన్నపుఞ్ఛోపజీవినః
అలాగే, రెండవ పర్వదినం వచ్చినప్పుడు, ఆ ముని మళ్లీ వచ్చి, అన్నం మొత్తం తిని, మిగిలిన తిండితో జీవించాడు.
నిరాహారస్తు స మునిరుఞ్ఛమార్జయే పునః। న చైనం విక్రియాం నేతుమశకన్ముద్గలం క్షుధా
ఆ ముని అన్నం లేకపోయినా, మళ్లీ పొలాల్లో మిగిలిన ధాన్యాన్ని సేకరించాడు. అయినా ఆకలి ముద్గలుని మనసును కదిలించలేకపోయింది.
న క్రోధో న చ మాత్సర్యం నావమానో న సంభ్రమః। సపుత్రదారముఞ్ఛన్తమావివేశ ద్విజోత్తమమ్
తన భార్య, కుమారునితో కలసి మిగిలిన ధాన్యాన్ని వదిలిపెడుతున్నా, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడిలో కోపం, అసూయ, నిర్లక్ష్యం, గందరగోళం ఏదీ ప్రవేశించలేదు.
తథా తముఞ్ఛధర్మాణం దుర్వాసా మునిసత్తమమ్। ఉపతస్థే యథాకాలం షట్కృత్వః కృతనిశ్చయః
అలా, మిగిలిన ధాన్యంతో జీవించే ధర్మాన్ని పాటిస్తున్న ముద్గలుని పరీక్షించేందుకు, దుర్వాసుడు ఆరు సార్లు తగిన సమయంలో వచ్చాడు.
న చాస్ మనసః కశ్చిద్వికారో దృశ్యతే మునేః। శుద్ధసత్వస్య శుద్ధం స దదృశే నిర్మలం మనః
ఆ మునికి మనసులో ఎలాంటి మార్పు కనబడలేదు. ఆయన మనసు పూర్తిగా స్వచ్ఛంగా, నిర్మలంగా కనిపించింది.
తమువాచ తతః ప్రీతః స మునిర్ముద్గలం తదా। త్వత్సమో నాస్తి లోకేఽస్మిన్దాతా మాత్సర్యవర్జితః
ఆ సమయంలో సంతోషంతో ఆ ముని ముద్గలునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ లోకంలో నీకు సమానంగా, అసూయ లేకుండా దానం చేసే వారు లేరు.'
క్షుద్ధర్మసంజ్ఞాం ప్రణుదత్యాదత్తే ధైర్యమేవ చ। విషయానుసారిణీ జిహ్వా కర్షత్యేవ రసాన్ప్రతి
ఆహారాన్ని 'నాది' అనే భావనను తొలగించి, ధైర్యాన్ని మాత్రమే స్వీకరిస్తాడు. ఇంద్రియాలకు లోబడిన నాలుక ఎప్పుడూ రుచుల వైపు లాగుతుంది.
ఆహారప్రభవాః ప్రాణా మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్। మనసశ్చేన్ద్రియాణాం చాప్యైకాగ్ర్యం నిశ్చితం తపః
ప్రాణాలు అన్నం వల్ల కలుగుతాయి. మనసు అదుపులో పెట్టడం కష్టం, అది చంచలం. మనసు, ఇంద్రియాలు ఏకాగ్రంగా ఉండటం నిజమైన తపస్సు.
శ్రమేణోపార్జితం త్యక్తం న చ దుఃఖేన చేతసా। తత్సర్వం భవతా సాధో యథావదుపపాదితమ్
కష్టపడి సంపాదించినదాన్ని మనసులో బాధ లేకుండా వదిలిపెట్టడం, ఈ అన్నింటినీ నీవు సరిగ్గా ఆచరించావు, ఓ సద్గుణవంతుడా!
ప్రీతాః స్మోఽనుగృహీతాశ్చ సమేత్య భవతా సహ। ఇన్ద్రియాభిజయో ధైర్యం సంవిభాగో దమః శమః। దయా సత్యం చ ధర్మశ్చ త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్
మేము నిన్ను కలవడం వల్ల ఆనందంగా, ధన్యులమయ్యాము. ఇంద్రియ జయం, ధైర్యం, పంచుకోవడం, నియమం, శాంతి, దయ, సత్యం, ధర్మం—ఈ అన్నీ నీవల్ల స్థిరంగా ఉన్నాయి.
లోకాః సమస్తా ధర్మేణ ధార్యన్తే సచరాచరాః। ధర్మోపి ధార్యతే యేన ధృతియుక్త త్వయాఽఽత్మనా
ఈ లోకంలోని చరాచరమంతా ధర్మం వల్ల నిలబడుతోంది. ఆ ధర్మాన్ని నీవు ధైర్యంతో నిలబెట్టావు.
విశుద్ధసత్వసంపన్నో న త్వదన్యోస్తి కశ్చన'। జితాస్తే కర్మభిర్లోకాః ప్రాప్తోసి పరమాం గతిమ్
నీ వంటి పవిత్రమైన స్వభావం మరెవరికీ లేదు. నీ కార్యాల వల్ల లోకాలను జయించి, పరమ గతి పొందావు.
అహో దానం విఘుష్టం తే సుమహత్స్వర్గవాసిభిః। సశరీరో భవాన్గన్తా స్వర్గం సుచరితవ్రత
నీ దానం స్వర్గవాసులందరిలో ప్రసిద్ధి చెందింది. మంచి వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, నీవు ఈ శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్ళబోతున్నావు.
ఇత్యేవం వదతస్తస్య తదా దుర్వాససో మునేః। దేవదూతో విమానేన ముద్గలం ప్రత్యుపస్థితః
దుర్వాసుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ సమయంలో దేవదూతుడు ఒక దివ్య విమానంతో ముద్గలుని వద్దకు వచ్చాడు.
హంససారసయుక్తేన కిఙ్కిణీజాలమాలినా। కామగేన విచిత్రేణ దివ్యగన్ధవతా తథా
ఆ విమానం హంసలు, సారసాలతో జోడించబడింది. గంటల జాలతో అలంకరించబడింది. అది అద్భుతంగా, ఇష్టానుసారంగా ప్రయాణించేలా, దివ్య సువాసనతో ఉంది.
ఉవాచ చైనం విప్రర్షిం విమానం కర్మభిర్జితమ్। సముపారోహ సంసిద్ధిం ప్రాప్తోసి పరమాం మునే
ఆ బ్రాహ్మణ మునివరుడిని చూసి, "నీ సత్కర్మల ఫలితంగా ఈ దివ్య విమానం నీకు లభించింది. మహా మునీశ్వరా! నీవు పరమ సిద్ధిని పొందావు. ఈ విమానంలో ఎక్కు" అని అన్నాడు.
తమేవంవాదినమృషిర్దేవదూతమువాచ హ। ఇచ్ఛామి భవతా ప్రోక్తాన్గుణాన్స్వర్గనివాసినాం
అప్పుడు ఆ ముని, దేవదూతను చూసి ఇలా అడిగాడు: "స్వర్గంలో నివసించే వారి గుణాలు మీరు చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను."
కే గుణాస్తత్రవసతాం కిం తపః కశ్చ నిశ్చయః। స్వర్గే తత్రసుఖం కిం చ దోషో వా దేవదూతక
"అక్కడ నివసించే వారి గుణాలు ఏమిటి? వారు చేసే తపస్సు ఏమిటి? వారి సంకల్పం ఎలా ఉంటుంది? స్వర్గంలో ఉన్న ఆనందం ఏమిటి? అక్కడ ఏదైనా లోపం లేదా దోషం ఉందా, దేవదూతా?" అని అడిగాడు.
సతాం సాప్తపదం మిత్రమాహుః సన్తః కులోచితాః। మిత్రతాం చ పురస్కృత్య పృచ్ఛామి త్వామహం విభో
"సద్గుణులు ఏడడుగులు కలిసిన వారిని మిత్రులుగా భావిస్తారు. మంచి వారు తమ వంశానికి తగినట్లు ప్రవర్తిస్తారు. మన మధ్య మైత్రీని గుర్తు చేసుకుని, ఓ మహాత్మా! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను."
యదత్ర తథ్యం పథ్యం చ తద్బ్రవీహ్యవిచారయన్। శ్రుత్వా తథా కరిష్యామి వ్యవసాయం గిరా తవ
"ఇక్కడ నిజమైనదీ, హితమైనదీ ఏదైతే ఉందో, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా నీవు చెప్పు. నీ మాటలు విని, నేను దృఢంగా ఆచరిస్తాను."
మహర్షేఽకార్యబుద్ధిస్త్వం యః స్వర్గసుఖముత్తమమ్। సంప్రాప్తం ప్రతిపత్తవ్యం విమృశస్యబుధో యథా
"మహర్షీ! నీవు చేయవలసిన పనులపై నీ మనసు లేదు. స్వర్గంలో లభించే పరమానందాన్ని, జ్ఞానులు ఎలా ఆలోచించి స్వీకరిస్తారో, నీవు కూడా అలా స్వీకరించాలి."
ఉపరిష్టాదయం లోకో యోఽయం స్వరితి సంజ్ఞితః। ఊర్ధ్వగః సత్పథః శశ్వద్దేవయానచరో మునే
"ఈ లోకానికి పైన ఉన్నదే స్వర్గం అని పిలుస్తారు. అది ఎప్పుడూ పవిత్రమైనది, దేవతల మార్గం, ఎప్పుడూ పైకి ఎక్కే, సత్పథమైనది, ఓ మునీశ్వరా!"
నాతప్తతపసః పుంసో నామహాయజ్ఞయాజినః। నానృతా నాస్తికాశ్చైవ తత్రగచ్ఛన్తి ముద్గల
"తపస్సు చేయని వారు, మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించని వారు, అబద్ధం చెప్పేవారు, నాస్తికులు — వీరెవరూ ఆ స్వర్గానికి చేరుకోరు, ఓ మౌద్గల్యా!"
ధర్మాత్మానో జితాత్మానః శాన్తా దాన్తా విమత్సరాః। దానధర్మరతాః పుంసః శూరాశ్చాహితలక్షణాః
"ధర్మబద్ధులు, మనస్సును జయించుకున్న వారు, శాంతులు, ఇంద్రియ నిగ్రహం ఉన్నవారు, అసూయ లేని వారు, దానం చేయడంలో, ధర్మంలో ఆనందించే వారు, శూరులు, శుభలక్షణాలు కలిగినవారు — ఇలాంటి వారు అక్కడికి వెళ్తారు."
తత్రగచ్ఛన్తి ధర్మాగ్ర్యం కృత్వా శమదమాత్మకమ్। లోకాన్పుణ్యకృతాం బ్రహ్మన్సద్భిరాచరితాన్నృభిః
"శాంతి, దమము కలిగి, పరమ ధర్మాన్ని ఆచరించిన వారు, పుణ్యశీలులు నివసించే లోకాలకు చేరుతారు, ఓ బ్రాహ్మణా!"
దేవాః సాధ్యాస్తథా విశ్వే తథైవ చ మహర్షయః। యామా ధామాశ్చ మౌద్గల్య గన్ధర్వాప్సరసస్తథా
"అక్కడ దేవతలు, సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, మహర్షులు, యమధర్ములు, గంధర్వులు, అప్సరసలు — వీరందరూ నివసిస్తారు, ఓ మౌద్గల్యా!"
ఏషాం దేవనికాయానాం పృథక్పృథగనేకశః। భాస్వన్తః కామసంపన్నా లోకాస్తేజోమయాః శుభాః
"ఈ దేవతా గణాలు ఒక్కొక్కరు తమ తమ ప్రకాశవంతమైన, కోరికలు నెరవేర్చే, తేజస్సుతో నిండిన లోకాల్లో వేర్వేరుగా వెలుగుతుంటారు."