తతో హలహలాశబ్దః ప్రాదురాసీద్విశాంపతే। హాహాకారాశ్చ బహవో నగరే నాగసాహ్వయే
ఆ సమయంలో, ఓ ప్రజల పాలకా, నాగసాహ్వయ అనే నగరంలో పెద్ద శబ్దం, హాహాకారాలు వినిపించాయి.
రకేచిదేనం ప్రశంసన్తి నిన్దన్తి స్మ తథా పరే। తూష్ణీమాసంస్తథా చాన్యే నృపాస్తత్ర జనాధిప
అక్కడ ఉన్న రాజులలో కొందరు అతన్ని ప్రశంసించారు, మరికొందరు నిందించారు, ఇంకొందరు మౌనంగా ఉన్నారు, ఓ రాజాధిరాజా.
ఏవం విజిత్య రాజేన్ద్ర కర్ణః శస్త్రభృతాంవరః। సపర్వతవనాకాశాం ససముద్రాం సనుష్కుటామ్
ఇలా విజయం సాధించిన కర్ణుడు, ఓ రాజా, పర్వతాలు, అడవులు, ఆకాశం, సముద్రాలు, ఎండిన భూములతో కూడిన భూమిని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు.
దేశైరుచ్చావచైః పూర్ణాం పత్తనైర్నగరైరపి। ద్వీపైశ్చానూపసంపూర్ణైః పృథివీం పృథివీపతే
ఓ భూమిపాలకా, ఎత్తు తక్కువ ప్రాంతాలు, పట్టణాలు, నగరాలు, ద్వీపాలు, మడులు అన్నీ కలిపి భూమిని నిండుగా చేసాడు.
కాలేన నాతిదీర్ఘేణ వశే కృత్వా తు పార్థివాన్। అక్షయం ధనమాదాయ సూతజో నృపమభ్యయాత్
చాలా కాలం కాకముందే, రాజులను జయించి, సూతపుత్రుడు అపరిమితమైన ధనంతో తిరిగి రాజును దర్శించడానికి వచ్చాడు.
ప్రవిశ్య చ గృహం రాజన్నభ్యన్తరమరిందమ। గాన్ధారీసహితం వీరో ధృతరాష్ట్రం దదర్శ సః
ఆయన ఇంట్లోకి, అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, గాంధారితో కలిసి ఉన్న ధృతరాష్ట్రుడిని ఆ వీరుడు చూశాడు.
పుత్రవచ్చ నరవ్యాఘ్ర పాదౌ జగ్రాహ ధర్మవిత్। ధృతరాష్ట్రేణ చాశ్లిష్య ప్రేమ్ణా చాపి విసర్జితః
ఓ మహాపురుషా, ధర్మాన్ని తెలిసిన వాడు, కుమారుడిలా ధృతరాష్ట్రుని పాదాలను పట్టుకున్నాడు. ధృతరాష్ట్రుడు ప్రేమతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, అనుమతిచ్చి పంపించాడు.
తదాప్రభృతి రాజా చ శకునిశ్చాపి సౌబలః। జానాతే నిర్జితాన్పార్థాన్కర్ణేన యుధి భారత
ఆ సమయం నుండి, ఓ భారతా, రాజు కూడా, సౌబలుడు శకుని కూడా, కర్ణుడు యుద్ధంలో పాండవులను ఓడించాడని తెలుసుకున్నారు.
జిత్వా తు పృథివీం రాజన్సూతపుత్రో జనాధిప। అబ్రవీత్పరవీరఘ్నో దుర్యోధనమిదం వచః
భూమిని జయించిన తర్వాత, ఓ రాజా, సూతపుత్రుడు, శత్రువులను సంహరించే దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
దుర్యోధన నిబోధేదం యత్త్వాం వక్ష్యామి కౌరవ। శ్రుత్వా వాచం తథా సర్వం కర్తుమర్హస్యరిందమ
ఓ దుర్యోధనా, నేను చెప్పేది విను. నా మాటలు పూర్తిగా వినిపించిన తర్వాత, వాటిని అనుసరించి నీవు చేయాలి.
తవాద్య పృథివీ వీర నిఃసపత్నా నృపోత్తమ। తాం పాలయ యథా శక్రో హతశత్రుర్మహామనాః
ఈ రోజు, ఓ వీరా, నీకు భూమిపై పోటీదారులు లేరు. శత్రువులను సంహరించిన ఇంద్రుడు భూమిని ఎలా పరిరక్షించాడో, నువ్వు కూడా అలా పాలించు.
ఏవముక్తస్తు కర్ణేన కర్ణం రాజాఽబ్రవీత్పునః। న కించిద్దుర్లభం తస్య యస్ త్వం పురుషర్షభ
కర్ణుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు మళ్లీ కర్ణునితో ఇలా అన్నాడు: నిన్ను కలిగి ఉన్నవాడికి ఏదీ అసాధ్యం కాదు, ఓ ఉత్తమ పురుషా.
సహాయశ్చానురక్తశ్చ మదర్థం చ సముద్యతః। అభిప్రాయస్తు మే కశ్చిత్తం వై శృణు యథాతథమ్
నువ్వు నాకు సహాయిగా, అనురాగంతో, నా కోసం సిద్ధంగా ఉన్నావు. అయినా నాకు ఒక కోరిక ఉంది, దాన్ని నిజంగా విను.
రాజసూయం పాణ్డవస్య దృష్ట్వా క్రతువరం తదా। కమమ స్పృహా సముత్పన్నా తాం సంపాదయ సూతజ
పాండవుడు చేసిన మహా రాజసూయ యజ్ఞాన్ని చూసిన తర్వాత, నా మనసులో ఒక ఆశ కలిగింది. ఆ కోరికను నువ్వు నెరవేర్చు, ఓ సూతపుత్రా.
ఏవముక్తస్తతః కర్ణో రాజానమిదమబ్రవీత్। తవాద్య పృథివీపాలా వశ్యాః సర్వే నృపోత్తమ
ఇలా అన్న తర్వాత, కర్ణుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: ఈ రోజు, ఓ ఉత్తమ రాజా, భూమిపై ఉన్న అన్ని రాజులు నీకు వశంగా ఉన్నారు.
ఆహూయన్తాం ద్విజవరాః సంభారాశ్చ యథావిధి। సంభ్రియన్తాం కురుశ్రేష్ఠ యజ్ఞోపకరణాని చ
మంచి బ్రాహ్మణులను పిలిపించు. అవసరమైన సామగ్రిని నియమంగా సిద్దం చేయించు. యజ్ఞానికి కావలసిన పరికరాలు కూడా సిద్ధం చేయించు, ఓ కురు వంశ శ్రేష్ఠా.
ఋత్విజశ్చ సమాహూతా యథోక్తం వేదపారగాః। క్రియాం కుర్వన్తు తే రాజన్యథాశాస్త్రమరిందమ
వేదాలలో నిపుణులైన యజ్ఞకారులు, పూర్వమే ఆహ్వానించబడిన వారు, రాజా! శాస్త్రోక్తంగా యజ్ఞకార్యాన్ని నిర్వహించాలి.
బహ్వన్నపానసంయుక్తః సుసమృద్ధగుణాన్వితః। ప్రవర్తతాం మహాయజ్ఞస్తవాపి భరతర్షభ
భరతవంశశిరోమణీ! విస్తారమైన అన్నపానాలు, సంపూర్ణమైన శుభగుణాలతో నీ మహాయజ్ఞం ప్రారంభమవ్వాలి.
ఏవముక్తస్తు కర్ణేన ధార్తరాష్ట్రో విశాంపతే। పురోహితం సమానాయ్య వచనం చేదమబ్రవీత్
కర్ణుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, ప్రజలాధిపతి, తన పురోహితుడిని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
రాజసూయం క్రతుశ్రేష్ఠం సమాప్తవరదక్షిణమ్। ఆహరస్వ యథాశాస్త్రం యథాన్యాయం యథాక్రమమ్
రాజసూయ యజ్ఞాన్ని, శ్రేష్ఠమైన దక్షిణలతో, శాస్త్రబద్ధంగా, నియమానుసారం, క్రమంగా నిర్వహించు.
స ఏవముక్తో నృపతిమువాచ ద్విజసత్తమః
అలా అడిగిన తరువాత, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు రాజుని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
బ్రాహ్మణైః సహితో రాజన్యే తత్రాసన్సమాగతాః'। న స శక్యః క్రతుశ్రేష్ఠో జీవమానే యుధిష్ఠిరే। ఆహర్తుం కౌరవశ్రేష్ఠ కులే తవ నృపోత్తమ
బ్రాహ్మణులతో పాటు క్షత్రియులు అక్కడ చేరారు. కానీ, కౌరవశ్రేష్ఠా! యుధిష్ఠిరుడు బ్రతికుండగా, నీ వంశంలో ఈ శ్రేష్ఠమైన యజ్ఞం చేయడం సాధ్యపడదు, రాజాధిరాజా!
దీర్ఘాయుర్జీవతి చ తే ధృతరాష్ట్రః పితా నృప। అతశ్చాపి విరుద్ధస్తే క్రతురేణష నృపోత్తమః
రాజా! నీ తండ్రి ధృతరాష్ట్రుడు దీర్ఘాయువు, ఇంకా బ్రతికే ఉన్నాడు. అందువల్ల, రాజశ్రేష్ఠా! ఈ యజ్ఞం నీకు అనుకూలం కాదు.
అస్తి త్వన్యన్మహత్సత్రం రాజసూయసమం ప్రభో। తేన త్వం యజ రాజేన్ద్ర శృణు చేదం వచో మమ
ప్రభూ! రాజసూయకు సమానమైన మరో గొప్ప యజ్ఞం ఉంది. రాజేంద్ర! దానితో నీవు యజ్ఞం చేయాలి. ఇప్పుడు నా మాట విను.
య ఇమే పృథివీపాలాః కరదాస్తవ పార్థివ। తే కరాన్సంప్రయచ్ఛన్తు సువర్ణం చ కృతాకృతమ్
పృథ్వీపై ఉన్న నీకు విధేయులైన రాజులు, పరిపాలకా! వారు తమ పన్నులను, తయారైన బంగారాన్ని, తయారు చేయని బంగారాన్ని సమర్పించాలి.
తేన తే క్రియతామద్యలాఙ్గలం నృపసత్తమ। యజ్ఞవాటస్ తే భూమిః కృష్యతాం తేన భారత
రాజశ్రేష్ఠా! ఆ బంగారంతో ఈ రోజు హలాన్ని సిద్ధం చేయించు. ఆ హలంతో నీ యజ్ఞవాట స్థలాన్ని దున్నించు, భారతవంశజా!
తత్ర యజ్ఞో నృపశ్రేష్టః ప్రభూతాన్నః సుసంస్కృతః। ప్రవర్తతాం యథాన్యాయం సర్వతో హ్యనివారితః
అక్కడ, రాజాధిరాజా! సమృద్ధిగా, బాగా సిద్ధం చేసిన అన్నపానాలతో యజ్ఞం, క్రమంగా, ఎలాంటి ఆటంకం లేకుండా జరగాలి.
ఏష తే వైష్ణవో నామ యజ్ఞః సత్పురుషోచితః। ఏతేన నేష్టవాన్కశ్చిదృతేవిష్ణుం పురాతనమ్
ఇది వైష్ణవ యజ్ఞం అని పిలవబడుతుంది. ఇది సత్పురుషులకు తగినది. ఈ యజ్ఞంతో పురాతన విష్ణువు తప్ప మరెవరూ ఆరాధించబడలేదు.
రాజసూయం క్రతుశ్రేష్ఠం స్పర్ధత్యేష మహాక్రతుః। అస్మాకం రోచతే చైవ శ్రేయశ్చ తవ భారత
ఈ మహాయజ్ఞం, రాజసూయ యజ్ఞానికి సమానంగా పోటీపడుతుంది. ఇది మాకు ఇష్టంగా ఉంది, నీకు శ్రేయస్సు కలిగిస్తుంది, భారతా!
నిర్విఘ్నశ్చ భవత్యేష సఫలా స్యాత్స్పృహా తవ। `తస్మాదేష మహాబాహో తవ యజ్ఞః ప్రవర్తతామ్
ఈ యజ్ఞం ఎలాంటి విఘ్నం లేకుండా జరుగుతుంది, నీ కోరిక నెరవేరుతుంది. అందుకే, మహాబాహూ! నీ యజ్ఞం ప్రారంభించు.