దుఃశాసనాదయశ్చాస్య భ్రాతరః సర్వ ఏవ తే। భూరిశ్రవాః సోమదత్తో మారాజశ్చ బాహ్లికః
దుఃశాసనుడు మొదలైన అన్నదమ్ములు, భూరిశ్రవ, సోమదత్తుడు, బాహ్లిక మహారాజు కూడా అతనితో ఉన్నారు.
రథైర్నానావిధాకారైర్హయైర్గజవరైస్తథా। ప్రయాన్తం నృపసింహం తమనుజగ్ముః కురూద్వహాః
వివిధ రకాల రథాలు, గుర్రాలు, ఉత్తమమైన ఏనుగులతో ఆ రాజసింహుడిని కురు వీరులు అనుసరించారు.
ప్రహృష్టమనసః సర్వే దుర్యోధనపురోగమాః' ।। కాలేనాల్పేన రాజేన్ద్ర స్వపురం వివిశుస్తదా
అందరూ హర్షంతో, దుర్యోధనుని ముందుగా తీసుకొని, తక్కువ సమయంలో తమ నగరానికి చేరుకున్నారు.
ఏవం గతేషు పార్థేషు వనే తస్మిన్మహాత్మసు। ధార్తరాష్ట్రా మహేష్వాసాః కిమకుర్వత సత్తమాః
పాండవులు అటవిలో ఉండగా, ధృతరాష్ట్రుని మహాబలశాలి కుమారులు ఏమి చేసారు, ఓ ఉత్తముడా?
కర్ణో వైకర్తనశ్చైవ శకునిశ్చ మహాబలః। భీష్మద్రోణకృపాశ్చైవ తన్మే శంసితుమర్హసి
కర్ణుడు, వికర్ణుడు, మహాబలశాలి శకుని, అలాగే భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యులు— వీరి గురించి నాకు వివరంగా చెప్పుము.
ఏవం గతేషు పార్థేషు విసృష్టే చ సుయోధనే। ఆగతే హాస్తినపురం మోక్షితే పాణ్డునన్దనైః। భీష్మోఽబ్రవీన్మహారాజ ధార్తరాష్ట్రమిదం వచ
పాండవులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, సుయోధనుడు విడుదలై హస్తినపురికి చేరుకున్నప్పుడు, పాండవులు అతన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత, భీష్ముడు ధృతరాష్ట్రునికి ఇలా చెప్పాడు.
ఉక్తం తాత మయా పూర్వం గచ్ఛతస్తే తపోవనమ్। వచనం తే న రుచితం మమ తన్న కృతం చ తే
నీవు అరణ్యవాసానికి వెళ్లాలని నేను ముందే చెప్పాను, కాని నా మాటలు నీకు నచ్చలేదు, నీవు వాటిని పాటించలేదు కూడా.
తతః ప్రాప్తం త్వయా వీర గ్రహణం శత్రుభిర్బలాత్। మోక్షితశ్చాసి ధర్మజ్ఞైః పాణ్డవైర్న చ లజ్జసే
అందుకే, ఓ వీరా! నీవు శత్రువుల చేత బలవంతంగా పట్టుబడి, ధర్మాన్ని తెలిసిన పాండవులు నిన్ను విడిచిపెట్టారు. అయినా నీకు ఎలాంటి లజ్జా లేదు.
ప్రత్యక్షం తవ గాన్ధారే ససైన్యస్ విశాంపతే। సూతపుత్రోఽపయాద్భీతో గన్ధర్వాణాం తదా రణాత్
నీ సమక్షంలోనే, నీ సైన్యంతో పాటు, ఓ రాజాధిరాజా! కర్ణుడు గంధర్వులతో యుద్ధంలో భయపడి పారిపోయాడు.
క్రోశతస్తవ రాజేన్ద్ర ససైన్యస్య నృపాత్మజ। `వ్యపాయాత్పృష్ఠతస్తస్మాత్ప్రేక్షమాణః పునఃపునః
నీవు, నీ సైన్యంతో కలిసి, అరుస్తూ ఉండగా, అతడు వెనుకకు తిరిగి తిరిగి చూస్తూ అక్కడి నుంచి తప్పించుకున్నాడు.
దృష్టస్తే విక్రమశ్చైవ పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। కర్ణస్య చ మహాబాహో సూతపుత్రస్య దుర్మతే
పాండవుల మహాపరాక్రమాన్ని, అలాగే సూతపుత్రుడైన కర్ణుని శౌర్యాన్ని కూడా నీవు చూశావు, ఓ మహాబాహువంతుడా!
న చాపి పాదభాక్కర్ణః పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। ధనుర్వేదే చ శౌర్యే చ ధర్మే వా ధర్మవత్సల
ధనుర్వేదంలోనో, ధైర్యంలోనో, లేదా ధర్మంలోనో, కర్ణుడు మహాత్ములైన పాండవుల పాదానికి కూడా సాటి కాడు, ఓ ధర్మాన్ని ప్రేమించే వాడా!
తస్మాదహం క్షమం మన్యే పాణ్డవైస్తైర్మహాత్మభిః। రసన్ధిం సన్ధివిదాంశ్రేష్ఠ కులస్యాస్య వివృద్ధయే
అందువల్ల, ఈ వంశానికి అభివృద్ధి కోసం, ఆ మహాత్ములైన పాండవులతో ఒప్పందం చేయడం మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ ఒప్పందాలలో నిపుణుడా!
ఏవముక్తశ్చ భీష్మేణ ధార్తరాష్ట్రో జనేశ్వరః। ప్రహస్య సహసా రాజన్విప్రతస్థే ససౌబలః
భీష్ముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ధృతరాష్ట్రుని వంశానికి చెందిన రాజు, ఓ రాజా! అకస్మాత్తుగా నవ్వుతూ, సౌబలుడితో కలిసి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తం తు ప్రస్థితమాజ్ఞాయ కర్ణదుఃశాసనాదయః। అనుజగ్ముర్మహేష్వాసా ధార్తరాష్ట్రం మహాబలమ్
ఆయన బయలుదేరిన విషయం తెలుసుకున్న కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, ఇతర మహాశూరులు, ఆ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని వెంట వెళ్లారు.
తాంస్తు సంప్రస్థితాన్దృష్ట్వా భీష్మః కురుపితామహః। లజ్జయా వ్రీడితో రాజఞ్జగామ స్వం నివేశనమ్
వారు అందరూ బయలుదేరినదాన్ని చూసి, కురువంశానికి పెద్దవాడైన భీష్ముడు, ఓ రాజా! లజ్జతో తలవంచి తన నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
గతే భీష్మే మహారాజ ధార్తరాష్ట్రో జనేశ్వరః। పునరాగమ్య తం దేశమమన్త్రయత మన్త్రిభిః
భీష్ముడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, ఓ రాజా! ధృతరాష్ట్రుని వంశానికి చెందిన రాజు మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి, తన మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించాడు.
కిమస్మాకం భవేచ్ఛ్రేయః కిం కార్యమవశిష్యతే। కథం చ సుకృతం తత్స్యాన్మన్త్రయామాస భారత
మనకు ఏది మేలు? ఇంకా ఏం చేయాలి? దాన్ని ఎలా మంచిగా చేయవచ్చు? అని ఆయన మంత్రులతో చర్చించాడు, ఓ భారతా!
దుర్యోధన నిబోధేదం యత్త్వాం వక్ష్యామి కౌరవ। భీష్మోస్మాన్నిన్దతి సదా పాణ్డవాంశ్చ ప్రశంసతి
దుర్యోధనా! నేను చెప్పేది విను, ఓ కౌరవా! భీష్ముడు ఎప్పుడూ మనల్ని నిందిస్తూ, పాండవులను ప్రశంసిస్తూనే ఉంటాడు.
త్వద్వేషాచ్చ మహాబాహో మామపి ద్వేష్టుమర్హతి। విగర్హతే చ మాం నిత్యం త్వత్సమీపే నరేశ్వర
నిన్ను ద్వేషించే కారణంగా, ఓ మహాబాహువంతుడా! నన్ను కూడా ద్వేషించడానికి అతనికి హక్కు ఉంది. నీవు ఉన్నప్పుడు నన్ను ఎప్పుడూ తప్పుపడుతూనే ఉంటాడు, ఓ రాజా!
సోఽహం భీష్మవచస్తద్వై న మృష్యామీహ భారత। త్వత్సమం యదుక్తం చ భీష్మేణామిత్రకర్శన
అందుకే, ఓ భారతా! భీష్ముడు ఇక్కడ చెప్పిన మాటలు, నీ గురించి అతను అన్నదాన్ని నేను సహించలేను, ఓ శత్రువులను జయించే వాడా!
పాణ్డవానాం యశో రాజంస్తవ నిన్దాం చ భారత। అనుజానీహి మాం రాజన్సభృత్యబలవాహనమ్
పాండవుల ప్రశంసకు, నీ నిందకు సమాధానం చెప్పేందుకు, నా సేవకులు, సైన్యం, రథాలతో కలిసి నన్ను అనుమతించు, ఓ రాజా! ఓ భారతా!
జేష్యామి పృథివీం రాజన్సశైలవనకాననామ్। జితా చ పాణ్డవైర్భూమిశ్చతుర్భిర్బలశాలిభిః
ఓ రాజా! పర్వతాలు, అరణ్యాలు, ఉద్యానవనాలతో కూడిన ఈ భూమిని నేను జయిస్తాను. పాండవులు నాలుగురు తమ బలంతో ఇప్పటికే గెలిచిన ఈ భూమిని ఇప్పుడు నేను స్వయంగా గెలుచుకుంటాను.
తామహం తే విజేష్యామి ఏక ఏవ న సంశయః। సంపశ్యతు సుదుర్బుద్ధిర్భీష్మః కురుకులాధమః
నాకు నీవు చెప్పిన ఆ పని నేను ఒక్కడినే నిస్సందేహంగా నెరవేర్చుతాను. కురువంశానికి అపకీర్తి తెచ్చిన భీష్ముడు, ఎంత తక్కువ బుద్ధి కలవాడో, అతడు ఇదంతా చూడాలి.
అనిన్ద్యం నిన్దతే యో హి అప్రశంస్యం ప్రశంసతి। స పశ్యతు బలం మేఽద్య ఆత్మానం తు విగర్హతు
నిందించదగని వారిని నిందించే వాడు, ప్రశంసించదగని వారిని పొగిడే వాడు, అతడు ఈ రోజు నా బలాన్ని చూచి, తాను చేసిన తప్పులకు తానే నిందించుకోవాలి.
అనుజానీహి మాం రాజన్ధ్రువో హి విజయస్తవ। ప్రతిజానామి తే సత్యం రాజన్నాయుధమాలభే
రాజా! నన్ను అనుమతించు. నీ విజయానికి ఎలాంటి సందేహం లేదు. నేను నీకు నిజంగా హామీ ఇస్తున్నాను, ఆయుధాన్ని ఎత్తుకోను.
తచ్ఛ్రుత్వా తు వచో రాజన్కర్ణస్య భరతర్షభ। ప్రీత్యా పరమయా యుక్తః కర్ణమాహ నరాధిపః
భరతవంశంలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా! కర్ణుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, రాజు అపారమైన ఆనందంతో, కర్ణునితో ఇలా అన్నాడు.
ధన్యోస్మ్యనుగృహీతోస్మి యస్య మే త్వం మహాబలః। హితేషు వర్తసే నిత్యం సఫలంజన్మ చాద్య మే
నీవంటి మహాబలశాలి నా పక్షాన ఉండి, ఎప్పుడూ నా మేలు కోరుతూ ఉన్నావు. అందుకే నేను ధన్యుడిని, అదృష్టవంతుడిని. ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించిందని అనిపిస్తోంది.
యదా చ మన్యసే వీర సర్వశత్రునిబర్హణమ్। తదా నిర్గచ్ఛ భద్రం తే హ్యనుశాధి చ మామితి
పరాక్రమవంతుడా! నీవు ఎప్పుడైతే శత్రువులందరినీ జయించడానికి సమయం అయిందని భావిస్తావో, అప్పుడు బయలుదేరి, నీకు శుభం కలగాలని కోరుకుంటూ, నన్ను కూడా ఉపదేశించు.
ఏవముక్తస్తదా కర్ణో ధార్తరాష్ట్రేణ ధీమతా। సర్వమజ్ఞాపయామాస ప్రాయాత్రికమరిందమ
అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు చెప్పిన మాటలు విని, కర్ణుడు అందరికీ యుద్ధ సిద్ధత గురించి తెలియజేశాడు, శత్రువులను జయించేవాడా!