ఉత్తిష్ఠ రాజన్కిం శేషే కస్మాచ్ఛోచసి శత్రుహన్। శత్రూన్ప్రతాప్య వీర్యేణ స కథం మర్తుమర్హసి
రాజా, లేవు! ఎందుకు పడుకొని ఉన్నావు? శత్రువులను సంహరించేవాడివి, ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? నీ పరాక్రమంతో శత్రువులను జయించినవాడివి, మరణాన్ని ఎలా ఆలోచించగలవు?
అథవా తే భయం జాతం దృష్ట్వాఽర్జునపరాక్రమమ్। సత్యంతే ప్రతిజానామి వధిష్యామి రణేఽర్జునమ్
లేదా, నీవు అర్జునుని పరాక్రమాన్ని చూసి భయపడ్డావా? నిజంగా మాటిస్తున్నాను, యుద్ధంలో అర్జునుని చంపుతాను.
గతే త్రయోదశే వర్షే సత్యేనాయుధమాలభే। ఆనయిష్యామ్యహం పార్తాన్వశం తవ జనాధిప
పదమూడవ సంవత్సరం పూర్తయిన తరువాత, ప్రమాణంగా ఆయుధాన్ని ఎత్తి, పాండవులను నీ ఆధీనంలోకి తేవాలని నేను వాగ్దానం చేస్తున్నాను, రాజా.
ఏవముక్తస్తు కర్ణేన దైత్యానాం వచనాత్తథా। ప్రణిపాతేన చాప్యేషాముదతిష్ఠత్సుయోధనః
కర్ణుడు చెప్పిన మాటలు, దానవుల మాటలు విని, సుయోధనుడు వారికి నమస్కరించి లేచాడు.
దైత్యానాం తద్వచః శ్రుత్వా హృది కృత్వా స్థిరాం మతిమ్। తతో మనుజశార్దూలో యోజయామాస వాహినీమ్। రథనాగాశ్వఫలిలాం పదాతిజనసంకులామ్
దానవుల మాటలు గుండెల్లో పెట్టుకొని, ధృఢంగా నిర్ణయించుకొని, ఆ మనుషులలో సింహస్వభావుడు తన సైన్యాన్ని — రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు, పాదసేనతో నిండినదిగా — సిద్ధం చేశాడు.
గఙ్గౌఘప్రతిమా చాస్య ప్రయాణే శుశుభే చమూః
అతడు ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు, అతని సైన్యం గంగా ప్రవాహంలా ప్రకాశించింది.
శ్వేతచ్ఛత్రైః పతాకాభిశ్చామరైశ్చ సుపాణ్డురైః। రథైర్నాగైః పదాతైశ్చ శుశుభేఽతీవ సంకులా
తెల్లని గొడుగులు, జెండాలు, శుభ్రమైన చామరాలు, రథాలు, ఏనుగులు, పాదసేనతో ఆ సైన్యం ఎంతో జనంతో నిండిపోయి అద్భుతంగా మెరిసింది.
వ్యపేతాభ్రఘనే కాలే ద్యౌరివాసీత్తు శారదీ। `హంసపఙ్క్తిసమాకీర్ణా భ్రమత్సారసశోభితా
ఘనమైన మేఘాలు తొలగిన శరదృతువు ఆకాశంలా, హంసల వరుసలతో, తిరుగుతున్న సారసపక్షులతో అలంకరించబడినట్లు అది కనిపించింది.
జయాశీర్భిర్ద్విజేన్ద్రైః స స్తూయమానోఽధిరాజవత్। గృహ్ణన్నఞ్జలిమాలాశ్చ ధార్తరాష్ట్రో జనాధిపః
విజయాశీస్సులతో ద్విజులు స్తుతిస్తూ, అంజలిమాలలను అందిస్తూ, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన రాజు రాజులవలె సత్కారం పొందాడు.
సుయోధనో యయావగ్రే శ్రియా పరమయా జ్వలమ్। కర్ణేన సార్ధం రాజేన్ద్ర సౌబలేన చ దేవినా
సుయోధనుడు కర్ణుడు, సౌబలుడు, దేవితో కలిసి ముందు భాగంలో గొప్ప వైభవంతో ప్రకాశిస్తూ ముందుకు వెళ్లాడు.
దుఃశాసనాదయశ్చాస్య భ్రాతరః సర్వ ఏవ తే। భూరిశ్రవాః సోమదత్తో మారాజశ్చ బాహ్లికః
దుఃశాసనుడు మొదలైన అన్నదమ్ములు, భూరిశ్రవ, సోమదత్తుడు, బాహ్లిక మహారాజు కూడా అతనితో ఉన్నారు.
రథైర్నానావిధాకారైర్హయైర్గజవరైస్తథా। ప్రయాన్తం నృపసింహం తమనుజగ్ముః కురూద్వహాః
వివిధ రకాల రథాలు, గుర్రాలు, ఉత్తమమైన ఏనుగులతో ఆ రాజసింహుడిని కురు వీరులు అనుసరించారు.
ప్రహృష్టమనసః సర్వే దుర్యోధనపురోగమాః' ।। కాలేనాల్పేన రాజేన్ద్ర స్వపురం వివిశుస్తదా
అందరూ హర్షంతో, దుర్యోధనుని ముందుగా తీసుకొని, తక్కువ సమయంలో తమ నగరానికి చేరుకున్నారు.
ఏవం గతేషు పార్థేషు వనే తస్మిన్మహాత్మసు। ధార్తరాష్ట్రా మహేష్వాసాః కిమకుర్వత సత్తమాః
పాండవులు అటవిలో ఉండగా, ధృతరాష్ట్రుని మహాబలశాలి కుమారులు ఏమి చేసారు, ఓ ఉత్తముడా?
కర్ణో వైకర్తనశ్చైవ శకునిశ్చ మహాబలః। భీష్మద్రోణకృపాశ్చైవ తన్మే శంసితుమర్హసి
కర్ణుడు, వికర్ణుడు, మహాబలశాలి శకుని, అలాగే భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యులు— వీరి గురించి నాకు వివరంగా చెప్పుము.
ఏవం గతేషు పార్థేషు విసృష్టే చ సుయోధనే। ఆగతే హాస్తినపురం మోక్షితే పాణ్డునన్దనైః। భీష్మోఽబ్రవీన్మహారాజ ధార్తరాష్ట్రమిదం వచ
పాండవులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, సుయోధనుడు విడుదలై హస్తినపురికి చేరుకున్నప్పుడు, పాండవులు అతన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత, భీష్ముడు ధృతరాష్ట్రునికి ఇలా చెప్పాడు.
ఉక్తం తాత మయా పూర్వం గచ్ఛతస్తే తపోవనమ్। వచనం తే న రుచితం మమ తన్న కృతం చ తే
నీవు అరణ్యవాసానికి వెళ్లాలని నేను ముందే చెప్పాను, కాని నా మాటలు నీకు నచ్చలేదు, నీవు వాటిని పాటించలేదు కూడా.
తతః ప్రాప్తం త్వయా వీర గ్రహణం శత్రుభిర్బలాత్। మోక్షితశ్చాసి ధర్మజ్ఞైః పాణ్డవైర్న చ లజ్జసే
అందుకే, ఓ వీరా! నీవు శత్రువుల చేత బలవంతంగా పట్టుబడి, ధర్మాన్ని తెలిసిన పాండవులు నిన్ను విడిచిపెట్టారు. అయినా నీకు ఎలాంటి లజ్జా లేదు.
ప్రత్యక్షం తవ గాన్ధారే ససైన్యస్ విశాంపతే। సూతపుత్రోఽపయాద్భీతో గన్ధర్వాణాం తదా రణాత్
నీ సమక్షంలోనే, నీ సైన్యంతో పాటు, ఓ రాజాధిరాజా! కర్ణుడు గంధర్వులతో యుద్ధంలో భయపడి పారిపోయాడు.
క్రోశతస్తవ రాజేన్ద్ర ససైన్యస్య నృపాత్మజ। `వ్యపాయాత్పృష్ఠతస్తస్మాత్ప్రేక్షమాణః పునఃపునః
నీవు, నీ సైన్యంతో కలిసి, అరుస్తూ ఉండగా, అతడు వెనుకకు తిరిగి తిరిగి చూస్తూ అక్కడి నుంచి తప్పించుకున్నాడు.
దృష్టస్తే విక్రమశ్చైవ పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। కర్ణస్య చ మహాబాహో సూతపుత్రస్య దుర్మతే
పాండవుల మహాపరాక్రమాన్ని, అలాగే సూతపుత్రుడైన కర్ణుని శౌర్యాన్ని కూడా నీవు చూశావు, ఓ మహాబాహువంతుడా!
న చాపి పాదభాక్కర్ణః పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। ధనుర్వేదే చ శౌర్యే చ ధర్మే వా ధర్మవత్సల
ధనుర్వేదంలోనో, ధైర్యంలోనో, లేదా ధర్మంలోనో, కర్ణుడు మహాత్ములైన పాండవుల పాదానికి కూడా సాటి కాడు, ఓ ధర్మాన్ని ప్రేమించే వాడా!
తస్మాదహం క్షమం మన్యే పాణ్డవైస్తైర్మహాత్మభిః। రసన్ధిం సన్ధివిదాంశ్రేష్ఠ కులస్యాస్య వివృద్ధయే
అందువల్ల, ఈ వంశానికి అభివృద్ధి కోసం, ఆ మహాత్ములైన పాండవులతో ఒప్పందం చేయడం మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ ఒప్పందాలలో నిపుణుడా!
ఏవముక్తశ్చ భీష్మేణ ధార్తరాష్ట్రో జనేశ్వరః। ప్రహస్య సహసా రాజన్విప్రతస్థే ససౌబలః
భీష్ముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ధృతరాష్ట్రుని వంశానికి చెందిన రాజు, ఓ రాజా! అకస్మాత్తుగా నవ్వుతూ, సౌబలుడితో కలిసి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తం తు ప్రస్థితమాజ్ఞాయ కర్ణదుఃశాసనాదయః। అనుజగ్ముర్మహేష్వాసా ధార్తరాష్ట్రం మహాబలమ్
ఆయన బయలుదేరిన విషయం తెలుసుకున్న కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, ఇతర మహాశూరులు, ఆ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని వెంట వెళ్లారు.
తాంస్తు సంప్రస్థితాన్దృష్ట్వా భీష్మః కురుపితామహః। లజ్జయా వ్రీడితో రాజఞ్జగామ స్వం నివేశనమ్
వారు అందరూ బయలుదేరినదాన్ని చూసి, కురువంశానికి పెద్దవాడైన భీష్ముడు, ఓ రాజా! లజ్జతో తలవంచి తన నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
గతే భీష్మే మహారాజ ధార్తరాష్ట్రో జనేశ్వరః। పునరాగమ్య తం దేశమమన్త్రయత మన్త్రిభిః
భీష్ముడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, ఓ రాజా! ధృతరాష్ట్రుని వంశానికి చెందిన రాజు మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి, తన మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించాడు.
కిమస్మాకం భవేచ్ఛ్రేయః కిం కార్యమవశిష్యతే। కథం చ సుకృతం తత్స్యాన్మన్త్రయామాస భారత
మనకు ఏది మేలు? ఇంకా ఏం చేయాలి? దాన్ని ఎలా మంచిగా చేయవచ్చు? అని ఆయన మంత్రులతో చర్చించాడు, ఓ భారతా!
దుర్యోధన నిబోధేదం యత్త్వాం వక్ష్యామి కౌరవ। భీష్మోస్మాన్నిన్దతి సదా పాణ్డవాంశ్చ ప్రశంసతి
దుర్యోధనా! నేను చెప్పేది విను, ఓ కౌరవా! భీష్ముడు ఎప్పుడూ మనల్ని నిందిస్తూ, పాండవులను ప్రశంసిస్తూనే ఉంటాడు.
త్వద్వేషాచ్చ మహాబాహో మామపి ద్వేష్టుమర్హతి। విగర్హతే చ మాం నిత్యం త్వత్సమీపే నరేశ్వర
నిన్ను ద్వేషించే కారణంగా, ఓ మహాబాహువంతుడా! నన్ను కూడా ద్వేషించడానికి అతనికి హక్కు ఉంది. నీవు ఉన్నప్పుడు నన్ను ఎప్పుడూ తప్పుపడుతూనే ఉంటాడు, ఓ రాజా!