కర్ణసౌబలయోశ్చాపి సంశ్రుత్య వచనాన్యసౌ। నిర్వేదం పరమం గత్వా రాజా దుర్యోధనస్తదా। వ్రీడయాఽభిపరీతాత్మా నైరాశ్యమగమత్పరమ్
కర్ణుడు, శకుని మాటలు విని, రాజు దుర్యోధనుడు చాలా సిగ్గుతో మనసు నిండిపోయి, తీవ్ర నిరాశలో మునిగిపోయాడు.
సుహృదాం చైవ తచ్ఛ్రుత్వా సమన్యురిదమబ్రవీత్। న ధర్మధనసౌఖ్యేన నైశ్వర్యేణ న చాజ్ఞయా
స్నేహితుల మాటలు విని, కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మం, ధనం, సుఖం, అధికారంతో కాదు, ఆజ్ఞతో కూడా కాదు—'
నైవ భోగైశ్చ మే కార్యం మా విహన్యత గచ్ఛత। నిశ్చితేయం మమ మతిః స్థితా ప్రాయోపవేశనే
నాకు సుఖాలు అవసరం లేదు; మీరు వెళ్ళేటప్పుడు నన్ను ఆపకండి. నేను ఉపవాసదీక్షపై పట్టు పట్టాను.
గచ్ఛధ్వం నగరం సర్వే పూజ్యాశ్చ గురవో మమ। త ఏవముక్తాః ప్రత్యూచ్ రాజానమరిమర్దనమ్
మీరు అందరూ నగరానికి తిరిగి వెళ్లండి. నా గురువులను గౌరవించండి. వారు ఇలా చెప్పగా, రాజును ఉద్దేశించి సమాధానం ఇచ్చారు.
యా గతిస్తవ రాజేన్ద్ర సాఽస్మాకమపి భారత। కథం వా సంప్రవేక్ష్యామస్త్వద్విహీనాః పురం వయమ్
భారత వంశ రాజా! మీరు ఎటు పోతే, మేము కూడా అదే దారిలో వస్తాము. మేము మిమ్మల్ని లేకుండా నగరంలోకి ఎలా వెళ్ళగలం?
స సుహృద్భిరమాత్యైశ్చ భాతృభిః స్వజనేన చ। బహుప్రకారమప్యుక్తో నిశ్చయాన్న వ్యచాల్యత
స్నేహితులు, మంత్రులు, అన్నదమ్ములు, తనవారు ఎన్నో విధాలుగా చెప్పినా, అతని నిర్ణయం నుండి అతడు వెనక్కి తగ్గలేదు.
దర్భాస్తరణమాస్తీర్య నిశ్చయాద్ధృతరాష్ట్రజః। సంస్పృశ్యాపః శుచిర్భూత్వా భూతలే సముపస్థితః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ధృడనిశ్చయంతో దర్భ గడ్డి పరచి, నీటితో పవిత్రుడై, భూమిపై కూర్చున్నాడు.
కుశచీరామ్బరధరః పరం నియమమాస్థితః। వాగ్యతో రాజశార్దూలః స స్వర్గగతికామ్యయా
కుశచీర వస్త్రాలు ధరించి, కఠిన నియమాలు పాటిస్తూ, రాజులలో సింహుడైన వాడు, స్వర్గమార్గాన్ని కోరుతూ, మాటలు ఆపేశాడు.
మనసోపచితిం కృత్వా నిరస్ చ బహిఃక్రియాః। `తస్థౌప్రాయోపవేశేఽథమతిం కృత్వా సునిశ్చయామ్
మనసును స్థిరపరచుకొని, బయటి కార్యాలు అన్నీ వదిలేసి, ఉపవాసదీక్షపై పట్టు పట్టి నిలిచిపోయాడు.
అథ తం నిశ్చయం తస్య బుద్ధ్వా దైతేయదానవాః। పాతాలవాసినో రౌద్రాః పూర్వం దేవైర్వినిర్జితాః
అప్పుడు అతని నిర్ణయాన్ని తెలుసుకున్న పాతాళంలో నివసించే భయంకరమైన దైత్యులు, దానవులు, దేవతల చేత ఓడిపోయిన వారు, ఆ విషయం గ్రహించారు.
తే స్వపక్షక్షయం తం తు జ్ఞాత్వా దుర్యోధనస్య వై। ఆహ్వానాయ తదా చక్రుః కర్మ వైతానసంభవమ్
దుర్యోధనుని పక్షం నాశనం అయినదని తెలుసుకుని, వారు ఆహ్వానించేందుకు వైతానిక కర్మను ప్రారంభించారు.
బృహస్పత్యుశనోక్తైశ్చ మన్త్రైర్మన్త్రవిశారదాః। అథర్వవేదప్రోక్తైశ్చ యాశ్చౌపనిషదాః క్రియాః। మన్త్రజప్యసమాయుక్తాస్తాస్తదా సమవర్తయన్
బృహస్పతి, ఉశనసు చెప్పిన మంత్రాలు, అథర్వవేదం, ఉపనిషత్తులు చెప్పిన కర్మలు, మంత్రపఠనంతో కూడిన ఆ క్రతువును వారు నిర్వహించారు.
జుహ్వత్యగ్నౌ హవిః క్షీరం మన్త్రవత్సుసమాహితాః। బ్రాహ్మణా వేదవేదాఙ్గపారగాః సుదృఢవ్రతాః
వేదాలు, వేదాంగాలలో నిపుణులైన, దీక్షలో దృఢులైన బ్రాహ్మణులు, మంత్రాలతో, పాలు హవిగా అగ్నిలో సమర్పించారు.
అధ్వర్యవో దానవానాం కర్మ ప్రావర్తయంస్తతః
ఆ తర్వాత అధ్వర్యువులు దానవుల కోసం ఆ కర్మను ప్రారంభించారు.
కర్మసిద్ధౌ తదా తత్ర జృమ్భమాణా మహాద్భుతా। కృత్యా సముత్థితా రాజన్కిం కరోమీతి చాబ్రవీత్
ఆ కర్మ పూర్తవుతున్నప్పుడు, ఓ రాజా! అద్భుతమైన ఒక శక్తి, కృత్య, ఉద్భవించి, 'ఏం చేయాలి?' అని అడిగింది.
ఆహుర్దైత్యాశ్చ తాం తత్ర సుప్రీతేనాన్తరాత్మనా। ప్రాయోపవిష్టం రాజానం ధార్తరాష్ట్రమిహానయ
అక్కడ దైత్యులు, హర్షంతో, 'ఉపవాసంలో ఉన్న ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన రాజును ఇక్కడికి తీసుకురా' అని ఆ కృత్యను కోరారు.
తథేతి చ ప్రతిశ్రుత్య సా కృత్యా ప్రయయౌ తదా। నిమేషాదగమచ్చాపి యత్ర రాజా సుయోధనః
'అలాగు' అని సమాధానం ఇచ్చి, ఆ కృత్య వెంటనే రాజు సుయోధనుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.
సమాదాయ చ రాజానం ప్రవివేశ రసాతలమ్। దానవానాం ముహూర్తాచ్చ పురతస్తం న్యవేదయత్
రాజును తీసుకొని, పాతాళంలోకి ప్రవేశించి, కొద్దిసేపటికి దానవుల ముందు అతన్ని ఉంచింది.
తమానీతం నృపం దృష్ట్వా రాత్రౌ సంగత్య దానవాః। ప్రహృష్టమనసః సర్వే కించిదుత్ఫుల్లలోచనాః
రాత్రిపూట రాజును అక్కడికి తీసుకొచ్చినదాన్ని చూసి, దానవులు అందరూ చేరి, ఆనందంతో, కళ్ళు వెలిగిపోయాయి.
దృఢమేనం పరిష్యజ్య దృష్ట్వా చ కుశలం తదా'। సాభిమానమిదం వాక్యం దుర్యోధనమథాబ్రువన్
అతన్ని గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, క్షేమంగా ఉన్నాడని చూసి, గర్వంతో దుర్యోధనునికి ఇలా అన్నారు.
భోః సుయోధన రాజేన్ద్ర భరతానాం కులోద్వహ। శూరైః పరివృతో నిత్యం తథైవ చ మహాత్మభిః
ఓ సుయోధన మహారాజా, భరత వంశంలో గొప్పవాడవు. నీవు ఎప్పుడూ ధైర్యవంతులు, మహాత్ములు నిన్ను చుట్టుముట్టి ఉంటారు.
అకార్షీః సాహసమిదం కస్మాత్ప్రాయోపవేశనమ్। ఆత్మత్యాగీ హ్యధో యాతి వాచ్యతాం చాయశస్కరీమ్
ఈ విధంగా ప్రాణత్యాగానికి ఉపవాసం చేయడం ఎందుకు చేశావు? తనను తాను వదిలేసినవాడు దిగజారిపోతాడు, ఎప్పటికీ చెడ్డ పేరు తెచ్చుకుంటాడు.
న హి కార్యవిరుద్ధేషు బహుపాపేషు కర్మసు। మూలఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్ధిమన్తో భవద్విధాః
నీ వంటి తెలివిగలవారు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా, పాపకార్యాలలో, మూలంగా నాశనం చేసే పనుల్లో ఆసక్తి చూపరు.
నియచ్ఛైనాం మతిం రాజన్ధర్మార్థసుఖనాశినీమ్। యశఃప్రతాపవీర్యఘ్నీం శత్రూణాం హర్షవర్ధనీమ్
రాజా, నీ ధర్మాన్ని, ధనాన్ని, సంతోషాన్ని నాశనం చేసే, నీ కీర్తిని, ప్రతాపాన్ని, శక్తిని హరించే, శత్రువులకు ఆనందాన్ని కలిగించే ఆ ఆలోచనను నియంత్రించు.
శ్రూయతాం తు ప్రభో తత్త్వం దివ్యతాం చాత్మనో నృప। నిర్మాణం చ రశరీరస్య తతో ధైర్యమవాప్నుహి
ప్రభూ, ఇప్పుడు నీ ఆత్మ యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని, దివ్యత్వాన్ని, నీ అసాధారణ శరీర నిర్మాణాన్ని విను. అప్పుడు ధైర్యంగా ఉండు.
పురా త్వ తపసాఽస్మాభిర్లబ్ధో రాజన్మహేశ్వరాత్। పూర్వకాయశ్చ తే సర్వో నిర్మితో వజ్రసంచయైః
రాజా, మేము పూర్వం తపస్సుతో మహేశ్వరుని నుండి నిన్ను పొందాము. నీ పూర్వ శరీరం మొత్తం వజ్రాల సమాహారంతో తయారైంది.
అస్త్రైరభేద్యః శస్త్రైశ్చాప్యధఃకాయశ్చ తేఽనఘ। కృతః పుష్పమయో దేవ్యా రూపతస్త్రీమనోహరః
నిర్దోషుడా, నీ దిగువ శరీరం ఆయుధాలతో, అస్త్రాలతో దెబ్బ తగలని విధంగా తయారైంది. దేవీ పుష్పాలతో ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని సృష్టించింది.
ఏవమీశ్వరసంయుక్తస్తవ దేహో నృపోత్తమ। దేవ్యా చ రాజశార్దూల దివ్యస్త్వం హి న మానుషః
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ శరీరం ఇలాగే దేవతా శక్తితో కలిసిపోయింది. దేవీ వల్ల కూడా నీవు మానవుడు కాదురా, దివ్యుడు.
క్షత్రియాశ్చ మహావీర్యా భగదత్తపురోగమాః। దివ్యాస్త్రవిదుషః శూరాః క్షపయిష్యన్తి తే రిపూన్
భగదత్తుడు మొదలైన మహా వీర క్షత్రియులు, దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణులు, ధైర్యవంతులు, నీ శత్రువులను సంహరిస్తారు.
తదలం తే విషాదేన భయం తవ న విద్యతే। సహాయార్థం చ తే వీరాః సంభూతా బువి దానవాః
కాబట్టి నీ నిరాశను విడిచిపెట్టు. నీకు భయం అవసరం లేదు. నీకు సహాయంగా ధైర్యవంతులైన దానవులు భూమిపై పుట్టారు.