ఆజ్ఞాపయధ్వమిష్టాని ప్రీతం మాం దర్శనేన వః। ప్రాప్య సర్వానభిప్రాయాంస్తతో వ్రజత మా చిరమ్
మీరు కోరినట్లు నాకు ఆజ్ఞాపించండి. మీ దర్శనంతో నేను సంతోషించాను. మీ కోరికలు నెరవేర్చుకున్నాక, ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్లండి.
అనుజ్ఞాతాస్తు గన్ధర్వాః పాణ్డుపుత్రేణ ధీమతా। సహాప్సరోభిః సంహృష్టాశ్చిత్రసేనముఖా యయుః
పాండవుని అనుమతితో గంధర్వులు, అప్సరసలతో కలిసి, ఆనందంగా, చిత్రసేనుడి నాయకత్వంలో వెళ్లిపోయారు.
దేవలోకం తతో గత్వా గన్ధర్వైః సహితస్తదా। న్యవేదయచ్చ తత్సర్వం చిత్రసేనః శతక్రతోః
ఆ తరువాత గంధర్వులతో కలిసి దేవలోకానికి వెళ్లి, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ చిత్రసేనుడు శతక్రతువుకు వివరించాడు.
దేవరాడపి గన్ధర్వాన్మృతాంస్తాన్సమజీవయత్। దివ్యేనామృతవర్షేణ యే హతాః కౌరవైర్యుధి
దేవేంద్రుడు యుద్ధంలో కౌరవుల చేత చనిపోయిన గంధర్వులను దివ్యమైన అమృతాన్ని వర్షించి తిరిగి బ్రతికించాడు.
జ్ఞాతీంస్తానవముచ్యాథ రాజదారాంశ్చ సర్వశః। కృత్వా చ రదుష్కరం కర్మ ప్రీతియుక్తాశ్చ పాణ్డవాః
తమ బంధువులను, రాజ కుటుంబ స్త్రీలను అందరినీ విడిపించి, పాండవులు ప్రేమతో చేయడం కష్టమైన కార్యాన్ని సుసంపూర్ణంగా నిర్వహించారు.
సస్త్రీకుమారైః కురుభిః పూజ్యమానా మహారథాః। బభ్రాజిరే మహాత్మానః క్రతుమధ్యే యథాఽగ్నయః
ఆ మహాత్ములు, కురు వీరులు వారి భార్యలు, కుమారులతో కలిసి గౌరవించగా, ఆ మహారథులు యజ్ఞమధ్యంలో అగ్నిలా ప్రకాశించారు.
తతో దుర్యోధనం ముక్తం భ్రాతృభిః సహితస్తదా। యుధిష్ఠిరస్తు ప్రణయాదిదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు తన సోదరులతో కలిసి విడుదలైన దుర్యోధనునికి, యుధిష్ఠిరుడు ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
రమా స్మ తాత పునః కార్షీరీదృశం సాహసం క్వచిత్। న హి సాహసకర్తారః సుఖమేఘన్తి భారత
ప్రియమైన వాడా, ఇకపై ఎక్కడా ఇలాంటి అవివేకమైన పనులు చేయవద్దు. ఎందుకంటే, అలాంటి పనులు చేసే వారికి సుఖం లభించదు, ఓ భారత.
స్వస్తిమాన్సహితః సర్వైర్బ్రాతృభిః కురునన్దన। గృహాన్వ్రజ యథాకామం వైమనస్యం చ మా కృథాః
కురు వంశానందా, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి సుఖంగా ఇంటికి వెళ్ళు. మనసులో ఏ బాధను పెట్టుకోకు.
పాణ్డవేనాభ్యనుజ్ఞానో రాజా దుర్యోధనస్తదా। అభివాద్య ధర్మపుత్రం గతేన్ద్రియ ఇవాతురః। విదీర్యమాణో వ్రీడావాఞ్జగామ నగరం ప్రతి
పాండవుని అనుమతితో, రాజ దుర్యోధనుడు ధర్మపుత్రునికి నమస్కరించి, సిగ్గుతో తలవంచి, మనస్సు మాడిపోయినవాడిలా నగరానికి బయలుదేరాడు.
తస్మిన్గతే కౌరవేయే కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। భ్రాతృభిః సహితో వీరః పూజ్యమానో ద్విజాతిభిః
కౌరవుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, ద్విజులు గౌరవించగా అక్కడే ఉన్నాడు.
తపోధనైశ్చ తైః సర్వైర్వృతః శక్ర ఇవామరైః। తథా ద్వైతవనే తస్మిన్విజహార ముదా యుతః
అక్కడ ఉన్న తపస్సుతో నిండిన మునులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ ద్వైతవనంలో యుధిష్ఠిరుడు ఇంద్రుడు అమృతలోకంలో ఉన్నట్టు ఆనందంగా కాలం గడిపాడు.
శత్రుభిర్జితబద్ధస్ పాణ్డవైశ్చ మహాత్మభిః। మోక్షితస్య యుధా పశ్చాన్మానినః సుదురాత్మనః
శత్రువుల చేతిలో ఓడిపోయి, బంధించబడి, పాండవుల చేతిలో యుద్ధంలో విడిపించబడిన ఆ గర్విష్టుడు, దురాత్ముడు—
కత్థనస్యావలిప్తస్య గర్వితస్ చ నిత్యశః। సదా చ పౌరుషౌదార్యైః పాణ్డవానవమన్యతః
ఎప్పుడూ గొప్పగా మాట్లాడే, అహంకారంతో నిండినవాడు, పాండవుల పరాక్రమాన్ని, ఉదారతను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూసేవాడు—
దుర్యోధనస్ పాపస్య నిత్యాహంకారవాదినః। ప్రవేశో హాస్తినపురే దుష్కరః ప్రతిభాతి మే
దుర్యోధనుడు, పాపాత్ముడు, ఎప్పుడూ అహంకారంగా మాట్లాడే వాడు, అతనికి హస్తినపురంలోకి ప్రవేశించడం ఇప్పుడు అసాధ్యంగా అనిపిస్తోంది.
తస్య లజ్జానవితస్యైవ శోకవ్యాకులచేతసః। ప్రవేశం విస్తరేణ రత్వం వైశంపాయన కీర్తయ
సిగ్గుతో తలవంచిన, దుఃఖంతో మనస్సు కలవరపడిన అతని నగరప్రవేశాన్ని విస్తృతంగా వివరించు, ఓ వైశంపాయనా.
ధర్మరాజనిసృష్స్తు ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః। లజ్జయాఽధోముఖః సీదన్నుపాసర్పత్సుదుఃఖితః
ధర్మరాజు విడిచిపెట్టగా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సుయోధనుడు, సిగ్గుతో తలవంచి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో ముందుకు వచ్చాడు.
స్వపురం ప్రయయౌ రాజా చతురఙ్గబలానుగః। శోకోదహతయా బుద్ధ్యా చిన్తయానః పరాభవమ్
రాజు తన సొంత పట్టణానికి, నలుపు దళంతో వెళ్తూ, పరాభవాన్ని ఆలోచిస్తూ, దుఃఖంతో మనస్సు కాలిపోయింది.
విముచ్య పథి యానాని దేశే సుయవసోదకే। సన్నివిష్టః శుభే రమ్యే భూమిభాగే యథేప్సితమ్। హస్త్యశ్వరథపాదాతం యథాస్థానం న్యవేశయత్
మధ్యలో మంచి నీరు, పచ్చదనం ఉన్న అందమైన ప్రదేశంలో వాహనాలను ఆపి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లను తగిన స్థానాల్లో నిలిపాడు.
అథోపవిష్టం రాజానం పర్యఙ్కే జ్వలనప్రభే। ఉపప్లుతం యథా సోమం రాహుణా రాత్రిసంక్షయే। ఉపాగమ్యాబ్రవీత్కర్ణో దుర్యోధనమిదం తదా
తరువాత, రాజు అగ్నిలా ప్రకాశించే పరుపుపై కూర్చుని, రాహువు పట్టుకున్న చంద్రుడిలా విచారంలో మునిగిపోయి ఉండగా, కర్ణుడు దగ్గరకు వచ్చి దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
దిష్ట్యా జీవసి గాన్ధారే దిష్ఠ్యా నః సంగమః పునః। దిష్ట్యా త్వయా జితాశ్చైవ గన్ధర్వాః కామరూపిణః
గాంధారి కుమారుడా, నువ్వు బతికివున్నావు, మళ్లీ మనమిద్దరం కలుసుకున్నాం, గంధర్వులను కూడా నువ్వు జయించావు — ఇదంతా అదృష్టమే.
దిష్ట్యా సమగ్రాన్పశ్యామి భ్రాతౄస్తే కురునన్దన। విజిగీషూన్రణే యుక్తాన్నిర్జితారీన్మహారథాన్
కురు వంశానందా, నీ అన్నదమ్ములందరినీ యుద్ధంలో విజయం కోసం సిద్ధంగా, శత్రువులను జయించిన మహారథులుగా చూస్తున్నాను — ఇది అదృష్టమే.
అహం త్వభిద్రుతః సర్వైర్గన్ధర్వైః పశ్యతస్వ। నాశక్నువం స్థాపయితుం దీర్యమాణాం చ వాహినీమ్। శరక్షతాఙ్గశ్చ భృశం వ్యపయాతోఽభిపీడితః
అన్నీ గంధర్వులు నన్ను ఎదురుగా మీకన్నీడా మీదపడి యుద్ధించారు. నా సైన్యం చీలిపోతుంటే నేను దాన్ని నిలబెట్టుకోలేకపోయాను. బాణాలతో శరీరం గాయపడి, బాగా బాధపడి, వెనక్కు తీయించుకున్నాను.
ఇదం త్వత్యద్భుతం మన్యే యద్యుష్మానిహ భారత। అరిష్టానక్షసాంశ్చాపి సదారబలవాహనాన్। విముక్తాన్సంప్రపశ్యామి యుద్ధాత్తస్మాదమానుషాత్
భారతా! ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. మీరు అందరూ, మీ భార్యలు, బలమైన సైన్యాలతో కలసి, ఆ మానవశక్తికి అతీతమైన యుద్ధం నుంచి సురక్షితంగా బయటపడి ఇక్కడ ఉన్నారు.
నైతస్య కర్తా లోకేఽస్మిన్పుమాన్విద్యతి భారత। యత్కృతం తే మహారాజ సహ భ్రాతృభిరాహవే
భారతా! ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ చేయలేని కార్యాన్ని, మహారాజా, మీరు మీ అన్నదమ్ములతో కలిసి యుద్ధంలో సాధించారు.
ఏవముక్తస్తు కర్ణేన రాజా దుర్యోధనస్తదా। ఉవాచావాక్శిరా రాజన్బాష్పగద్గదయా గిరా ।। రాజానం మోచయామాసుర్బద్ధం నిగడబన్ధనైః
కర్ణుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు దుర్యోధనుడు తలవంచి, కన్నీటి గొంతుతో మాట్లాడాడు. వెంటనే బంధనాల్లో ఉన్న రాజును వారు విడిపెట్టారు.
అజానతస్తే రాధేయ నాభ్యసూయామ్యహం వచః। జానాసి త్వం జితాఞ్శత్రూన్గన్ధర్వాం స్తేజసా మయా
రాధేయా! నాకు తెలియకనే నీ మాటలపై నేను అసూయపడను. గంధర్వులను నేను నా పరాక్రమంతో ఓడించానని నువ్వు బాగా తెలుసు.
ఆయోధితాస్తు గన్ధర్వాః సుచిరం సోదరైర్మమ। మయా సహ మహాబాహో కృతశ్చోభయతః క్షయః
మా అన్నదమ్ములతో కలిసి గంధర్వులు చాలా కాలం యుద్ధం చేశారు. ఇద్దరు పక్షాలకూ పెద్ద నష్టం జరిగింది, మహాబాహూ!
మాయాధికాస్త్వయుధ్యన్త యదా శూరా వియద్గతాః। తదా నో న సమం యుద్ధమభవత్ఖేచరైః సహ
ఆ వీరులు మాయతో, ఆకాశంలో తిరుగుతూ యుద్ధం చేయడం మొదలుపెట్టినప్పుడు, మనకు ఆ దేవతలతో సమానంగా యుద్ధం చేయడం సాధ్యపడలేదు.
పరాజయం చ ప్రాప్తాః స్మో రణే బన్ధనమేవ చ। సభృత్యామాత్యపుత్రాశ్చ సదారబలవాహనాః। ఉచ్చైరాకాశమార్గేణ హ్రియమాణాః సుదుఃఖితాః
మేము యుద్ధంలో ఓడిపోయి బంధించబడ్డాము. మా సేవకులు, మంత్రులు, కుమారులు, భార్యలు, సైన్యాలతో కలసి, అందరం బాగా బాధపడుతూ, ఆకాశమార్గంలో లాక్కెళ్లబడ్డాము.