పాపోఽయం నిత్యసందుష్టో న విమోక్షణమర్హతి। ప్రలబ్ధా ధర్మరాజస్య కృష్ణాయాశ్చ ధనంజయ
ఈ పాపి ఎప్పుడూ చెడ్డదారిలోనే ఉంటాడు. ఇతడు విడిపోవడానికి అర్హుడు కాదు. ఇతడు ధర్మరాజును, కృష్ణను, ధనంజయుని అవమానించాడు.
నేదం చికీర్షితం తస్ కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। జానాతి ధర్మరాజో హి శ్రుత్వా కురు యథేచ్ఛసి
కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా చేయాలని కోరుకోలేదు. ధర్మరాజు ధర్మాన్ని బాగా తెలుసు. అతడు విన్నాడు. నీవు నీ ఇష్టానుసారం చేయవచ్చు.
తే సర్వ ఏవ రాజనమభిజగ్ముర్యుధిష్ఠిరమ్। అభిగమ్య చ తత్సర్వం శశంసుస్తస్య చేష్టితమ్
వారు అందరూ రాజు యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి, జరిగిన సంగతులన్నీ అతనికి వివరంగా చెప్పారు.
అజాతశత్రుస్తచ్ఛ్రుత్వా గన్ధర్వస్య వచస్తదా। మోక్షయామాస తాన్సర్వాన్గన్ధర్వాన్ప్రశశంస చ
అజాతశత్రువు ఆ సమయంలో గంధర్వుని మాటలు విని, అక్కడ ఉన్న గంధర్వులను అందరినీ విడిపెట్టి వారిని ప్రశంసించాడు.
చిత్రసేనస్తదా వాక్యమువాచ ప్రౌఢయా గిరా। ముఞ్చధ్వంసానుజామాత్యం సదారం చ సుయోధనమ్
ఆ సమయంలో చిత్రసేనుడు ధైర్యంగా ఇలా అన్నాడు: 'సుయోధనుని, అతని తమ్ముడిని, మంత్రులను, భార్యలను విడిపెట్టండి.'
గన్ధర్వాస్తు వచః శ్రుత్వా చిత్రసేనస్య వై ద్రుతమ్। రాజానం మోచయామాసుర్బద్ధం నిగడబన్ధనైః
చిత్రసేనుని మాట విని, గంధర్వులు వెంటనే బంధనాల్లో ఉన్న రాజును విడిపెట్టారు.
సదారం సానుగామాత్యం బాలజాలమయేన యే। లుఛన్తశ్చాపి తే సర్వే యుధిష్ఠిరసమీపతః
భార్యలు, అనుచరులు, మంత్రులు, పిల్లలు అందరూ బంధనాల నుంచి విడిపడి యుధిష్ఠిరుని దగ్గరకు వచ్చారు.
పతితా లజ్జితాశ్చైవ తస్థుశ్చాధోముఖాస్తదా। యుధిష్ఠిరోపి దయయా తాన్సమీక్ష్య తథాగతాన్
వారు పడిపోయి, సిగ్గుతో తలవంచి నిలబడ్డారు. యుధిష్ఠిరుడు వారిని అలా చూసి, దయతో చూశాడు.
దిష్ట్యా భవద్భిర్బలిభిః శక్తైః సర్వైర్న హింసితః। దుర్వృత్తో ధార్తరాష్ట్రోఽయం సామాత్యజ్ఞాతిబాన్ధవః
మీరు అందరూ బలవంతులైనా, ధృతరాష్ట్రుని చెడ్డ కుమారుడిని, అతని మంత్రులను, బంధువులను, స్నేహితులను ఎవరూ హింసించకపోవడం అదృష్టం.
ఉపకారో మసాంస్తాత కృతోఽయం మమ ఖేచర। కులం న పరిభూతం మే మోక్షేణాస్య దురాత్మనః
ఓ ఆకాశవాసీ! మీరు నాకు చేసిన ఈ ఉపకారం వల్ల మా కుటుంబానికి ఈ దుష్టుని విడిపెట్టడంవల్ల అపమానం కలగలేదు.
ఆజ్ఞాపయధ్వమిష్టాని ప్రీతం మాం దర్శనేన వః। ప్రాప్య సర్వానభిప్రాయాంస్తతో వ్రజత మా చిరమ్
మీరు కోరినట్లు నాకు ఆజ్ఞాపించండి. మీ దర్శనంతో నేను సంతోషించాను. మీ కోరికలు నెరవేర్చుకున్నాక, ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్లండి.
అనుజ్ఞాతాస్తు గన్ధర్వాః పాణ్డుపుత్రేణ ధీమతా। సహాప్సరోభిః సంహృష్టాశ్చిత్రసేనముఖా యయుః
పాండవుని అనుమతితో గంధర్వులు, అప్సరసలతో కలిసి, ఆనందంగా, చిత్రసేనుడి నాయకత్వంలో వెళ్లిపోయారు.
దేవలోకం తతో గత్వా గన్ధర్వైః సహితస్తదా। న్యవేదయచ్చ తత్సర్వం చిత్రసేనః శతక్రతోః
ఆ తరువాత గంధర్వులతో కలిసి దేవలోకానికి వెళ్లి, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ చిత్రసేనుడు శతక్రతువుకు వివరించాడు.
దేవరాడపి గన్ధర్వాన్మృతాంస్తాన్సమజీవయత్। దివ్యేనామృతవర్షేణ యే హతాః కౌరవైర్యుధి
దేవేంద్రుడు యుద్ధంలో కౌరవుల చేత చనిపోయిన గంధర్వులను దివ్యమైన అమృతాన్ని వర్షించి తిరిగి బ్రతికించాడు.
జ్ఞాతీంస్తానవముచ్యాథ రాజదారాంశ్చ సర్వశః। కృత్వా చ రదుష్కరం కర్మ ప్రీతియుక్తాశ్చ పాణ్డవాః
తమ బంధువులను, రాజ కుటుంబ స్త్రీలను అందరినీ విడిపించి, పాండవులు ప్రేమతో చేయడం కష్టమైన కార్యాన్ని సుసంపూర్ణంగా నిర్వహించారు.
సస్త్రీకుమారైః కురుభిః పూజ్యమానా మహారథాః। బభ్రాజిరే మహాత్మానః క్రతుమధ్యే యథాఽగ్నయః
ఆ మహాత్ములు, కురు వీరులు వారి భార్యలు, కుమారులతో కలిసి గౌరవించగా, ఆ మహారథులు యజ్ఞమధ్యంలో అగ్నిలా ప్రకాశించారు.
తతో దుర్యోధనం ముక్తం భ్రాతృభిః సహితస్తదా। యుధిష్ఠిరస్తు ప్రణయాదిదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు తన సోదరులతో కలిసి విడుదలైన దుర్యోధనునికి, యుధిష్ఠిరుడు ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
రమా స్మ తాత పునః కార్షీరీదృశం సాహసం క్వచిత్। న హి సాహసకర్తారః సుఖమేఘన్తి భారత
ప్రియమైన వాడా, ఇకపై ఎక్కడా ఇలాంటి అవివేకమైన పనులు చేయవద్దు. ఎందుకంటే, అలాంటి పనులు చేసే వారికి సుఖం లభించదు, ఓ భారత.
స్వస్తిమాన్సహితః సర్వైర్బ్రాతృభిః కురునన్దన। గృహాన్వ్రజ యథాకామం వైమనస్యం చ మా కృథాః
కురు వంశానందా, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి సుఖంగా ఇంటికి వెళ్ళు. మనసులో ఏ బాధను పెట్టుకోకు.
పాణ్డవేనాభ్యనుజ్ఞానో రాజా దుర్యోధనస్తదా। అభివాద్య ధర్మపుత్రం గతేన్ద్రియ ఇవాతురః। విదీర్యమాణో వ్రీడావాఞ్జగామ నగరం ప్రతి
పాండవుని అనుమతితో, రాజ దుర్యోధనుడు ధర్మపుత్రునికి నమస్కరించి, సిగ్గుతో తలవంచి, మనస్సు మాడిపోయినవాడిలా నగరానికి బయలుదేరాడు.
తస్మిన్గతే కౌరవేయే కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। భ్రాతృభిః సహితో వీరః పూజ్యమానో ద్విజాతిభిః
కౌరవుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, ద్విజులు గౌరవించగా అక్కడే ఉన్నాడు.
తపోధనైశ్చ తైః సర్వైర్వృతః శక్ర ఇవామరైః। తథా ద్వైతవనే తస్మిన్విజహార ముదా యుతః
అక్కడ ఉన్న తపస్సుతో నిండిన మునులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ ద్వైతవనంలో యుధిష్ఠిరుడు ఇంద్రుడు అమృతలోకంలో ఉన్నట్టు ఆనందంగా కాలం గడిపాడు.
శత్రుభిర్జితబద్ధస్ పాణ్డవైశ్చ మహాత్మభిః। మోక్షితస్య యుధా పశ్చాన్మానినః సుదురాత్మనః
శత్రువుల చేతిలో ఓడిపోయి, బంధించబడి, పాండవుల చేతిలో యుద్ధంలో విడిపించబడిన ఆ గర్విష్టుడు, దురాత్ముడు—
కత్థనస్యావలిప్తస్య గర్వితస్ చ నిత్యశః। సదా చ పౌరుషౌదార్యైః పాణ్డవానవమన్యతః
ఎప్పుడూ గొప్పగా మాట్లాడే, అహంకారంతో నిండినవాడు, పాండవుల పరాక్రమాన్ని, ఉదారతను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూసేవాడు—
దుర్యోధనస్ పాపస్య నిత్యాహంకారవాదినః। ప్రవేశో హాస్తినపురే దుష్కరః ప్రతిభాతి మే
దుర్యోధనుడు, పాపాత్ముడు, ఎప్పుడూ అహంకారంగా మాట్లాడే వాడు, అతనికి హస్తినపురంలోకి ప్రవేశించడం ఇప్పుడు అసాధ్యంగా అనిపిస్తోంది.
తస్య లజ్జానవితస్యైవ శోకవ్యాకులచేతసః। ప్రవేశం విస్తరేణ రత్వం వైశంపాయన కీర్తయ
సిగ్గుతో తలవంచిన, దుఃఖంతో మనస్సు కలవరపడిన అతని నగరప్రవేశాన్ని విస్తృతంగా వివరించు, ఓ వైశంపాయనా.
ధర్మరాజనిసృష్స్తు ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః। లజ్జయాఽధోముఖః సీదన్నుపాసర్పత్సుదుఃఖితః
ధర్మరాజు విడిచిపెట్టగా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సుయోధనుడు, సిగ్గుతో తలవంచి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో ముందుకు వచ్చాడు.
స్వపురం ప్రయయౌ రాజా చతురఙ్గబలానుగః। శోకోదహతయా బుద్ధ్యా చిన్తయానః పరాభవమ్
రాజు తన సొంత పట్టణానికి, నలుపు దళంతో వెళ్తూ, పరాభవాన్ని ఆలోచిస్తూ, దుఃఖంతో మనస్సు కాలిపోయింది.
విముచ్య పథి యానాని దేశే సుయవసోదకే। సన్నివిష్టః శుభే రమ్యే భూమిభాగే యథేప్సితమ్। హస్త్యశ్వరథపాదాతం యథాస్థానం న్యవేశయత్
మధ్యలో మంచి నీరు, పచ్చదనం ఉన్న అందమైన ప్రదేశంలో వాహనాలను ఆపి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లను తగిన స్థానాల్లో నిలిపాడు.
అథోపవిష్టం రాజానం పర్యఙ్కే జ్వలనప్రభే। ఉపప్లుతం యథా సోమం రాహుణా రాత్రిసంక్షయే। ఉపాగమ్యాబ్రవీత్కర్ణో దుర్యోధనమిదం తదా
తరువాత, రాజు అగ్నిలా ప్రకాశించే పరుపుపై కూర్చుని, రాహువు పట్టుకున్న చంద్రుడిలా విచారంలో మునిగిపోయి ఉండగా, కర్ణుడు దగ్గరకు వచ్చి దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.