ఏవం బ్రువాణం కౌన్తేయం భీమసేనమపస్వరమ్। న కాలః పరుషస్యాయమితి రాజాఽభ్యభాషత
భీమసేను ఇలా కఠినంగా మాట్లాడుతుండగా, రాజు అతనితో, 'ఇప్పుడు ఇలాంటి మాటలు చెప్పే సమయం కాదు' అన్నాడు.
అస్మానభిగతాంస్తాత భయార్తాఞ్ఛరణైషిణః। కౌరవాన్విషమప్రాప్తాన్కథం బ్రూయాస్త్వమీదృశమ్
తండ్రీ, భయంతో, ఆశ్రయం కోరుకుంటూ, కష్టంలో ఉన్న కౌరవులు మన దగ్గరికి వచ్చారు. అలాంటి వారితో ఇలా ఎలా మాట్లాడగలవు?
భవన్తి భేదా జ్ఞాతీనాం కలహాశ్చ వృకోదర। ప్రసక్తాని చ వైరాణి జ్ఞాతిధర్మో న నశ్యతి
వృకోదరా, బంధువుల మధ్య కలహాలు, గొడవలు, శత్రుత్వాలు సహజమే. అయినా బంధుత్వ ధర్మం పోదు.
యదా తు కశ్చిజ్జ్ఞాతీనాం బాహ్యః ప్రార్థయతే కులమ్। న మర్షయన్తి తత్సన్తో బాహ్యేనాభిప్రధర్షణమ్
బయటి వారు మన కుటుంబాన్ని దాడి చేస్తే, మంచి వారు అలాంటి అవమానాన్ని సహించరు.
జానాత్యేష హి దుర్బుద్ధిరస్మానిహ చిరోషితాన్। స ఏవం పరిభూయాస్మానకార్షీదిదమప్రియమ్
ఈ దుర్మతి మనం ఇక్కడ చాలా కాలంగా ఉన్నామని తెలుసు. అందుకే మనల్ని అవమానపరిచి ఈ అపకార్యం చేశాడు.
దుర్యోధనస్య గ్రహణాద్గన్ధర్వేణ బలాద్రణే। స్త్రీణాం బాహ్యాభిమర్శాచ్చ హతం భవతి నః కులమ్
దుర్యోధనుడిని గంధర్వుడు యుద్ధంలో బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు. మన స్త్రీలను బాహ్యులు అవమానించడంతో మన వంశం నాశనమైపోయింది.
శ్చరణం చ ప్రపన్నానాం త్రాణార్థం చ కులస్య చ। ఉత్తిష్ఠధ్వం నరవ్యాఘ్రాః సజ్జీభవత మా చిరమ్
పురుషశార్దూలులారా, ఆశ్రయం కోరినవారి రక్షణకోసం, మన వంశాన్ని కాపాడటానికి వెంటనే లేచి సిద్ధంగా ఉండండి. ఆలస్యం చేయకండి.
అర్జునశ్చ యమౌ చైవ త్వం చ భీమాపరాజితః। మోక్షయధ్వం నరవ్యాఘ్రా హ్రియమాణం సుయోధనమ్
అర్జునుడు, మాద్రీ కుమారులు, నీవు భీమా, వీరులారా, మనుషులలో శ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు అపహరించబడుతున్న సుయోధనుడిని విడిపించండి.
ఏతే రథా నరవ్యాఘ్రాః సర్వశస్త్రసమన్వితాః। ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణాం విమలా కాఞ్చనధ్వజాః
ఈ రథాలు, పురుషశార్దూలులారా, అన్నిరకాల ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, స్వచ్ఛమైన బంగారు జెండాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులవే.
సస్వనానధిరోహధ్వం నిత్యసజ్జానిమాన్రథాన్। ఇన్ద్రసేనాదిభిః సూతైః కృతశస్త్రైరధిష్ఠితాన్
ఇంద్రసేనుడు మొదలైన సారథులు నడిపే, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న ఈ రథాలపై గర్జనతో ఎక్కండి.
ఏతానాస్థాయ వై యత్తా గన్ధర్వాన్యోద్ధుమాహవే। సుయోధనస్య మోక్షాయ ప్రయతధ్వమతనద్రితాః
ఈ రథాలను ఆశ్రయించి, ధైర్యంగా యుద్ధంలో గంధర్వులను ఎదుర్కొని, సుయోధనుడిని విడిపించేందుకు ప్రయత్నించండి.
పరైః పరిభవే ప్రాప్తే వయం పఞ్చోత్తరం శతమ్। పరస్పరవిరోధే తు వయం పఞ్చైవ తే శతమ్
ఇతరుల అవమానంలో మనం నూరు అయిదుగురం; కానీ మన మధ్య విభేదంలో మనం ఐదుగురం, మీరు నూరు మంది.
య ఏవ కశ్చిద్రాజన్యః శరణార్థమిహాగతమ్। పరం శక్త్యాభిరక్షేత కిం పునస్త్వం వృకోదర
ఎవరైనా క్షత్రియుడు ఆశ్రయం కోసం ఇక్కడికి వస్తే, తన శక్తిమేరకు అతడిని కాపాడాలి. మరి నిన్ను, వృకోదరా, ఎంతగా కాపాడాలి!
ఏవముక్తస్తు కౌన్తేయః పునర్వాక్యమభాషత। కోపసంరక్తనయనః పూర్వవైరమనుస్మరన్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కుంతీ కుమారుడు కోపంతో కళ్లెర్రగా, పాత శత్రుత్వాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ మళ్లీ మాటలాడాడు.
పురా జతుగృహేఽనేన దగ్ధుమస్మాన్యుధిష్ఠిర। దుర్బుద్ధిర్హి కృతా వీర తదా దైవేన రక్షితాః
యుదిష్ఠిరా, ఒకసారి ఈ దుర్మార్గుడు మమ్మల్ని జాతుగృహంలో కాల్చాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ ఆ సమయంలో మేము దైవకృపతో రక్షించబడ్డాం.
కాలకూటవిషం తీక్ష్ణం భోజనే మమ భారత। ఉప్త్వా గఙ్గాం లతాపాశైర్వైద్ధ్వా చ ప్రాక్షిపత్ప్రభో
భారతా, నా భోజనంలో కాలకూట విషం కలిపి, నన్ను లతలతో కట్టేసి గంగలో పడేశాడు ప్రభూ.
రసాతలం చ సంప్రాప్య తదా వాసుకిమఞ్జసా। తత్ర దృష్ట్వా తు రాజేన్ద్రపునః ప్రాప్తో మహీతలమ్
అప్పుడు నేనెర్రగానీ లోకానికి చేరి, అక్కడ వాసుకిని చూశాను. తరువాత రాజా, మళ్లీ భూమిపైకి వచ్చాను.
ద్యూతకాలేఽపికౌన్తేయ వృజినాని కృతని వై। ద్రౌపద్యాశ్చ పరాభర్శః కేశగ్రహణమేవ చ। వస్త్రాపహరణం చైవ సభామధ్యే కృతాని వై
కుంతీ కుమారుడా, జూద సమయంలో ఎన్నో అన్యాయాలు జరిగాయి. ద్రౌపదికి ఘోర అవమానం, జుట్టు పట్టడం, సభలో వస్త్ర హరణం—all జరిగినవి.
రాజ్యం చాచ్ఛిద్య రాజేన్ద్ర ఉక్తవాన్పరుషాణి నః। పురా కృతానాం పాపానాం ఫలం భుఙ్క్తే సుయోధనః
రాజా, మన రాజ్యాన్ని లాక్కొని, మాకు కఠినంగా మాట్లాడాడు. ఇప్పుడు సుయోధనుడు గతంలో చేసిన పాపాల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
అస్మాబిరేవకర్తవ్యం ధార్తరాష్ట్రస్య నిగ్రహమ్। అన్యేన తు కృతం తద్వై మైత్ర్యమస్మాకమిచ్ఛతా। ఉపకారీ తు గన్ధర్వో మా రాజన్విమనా భవ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని సంహరించాల్సింది మేమే. మరొకరు చేస్తే, అది మన స్నేహం కోసమే. గంధర్వుడు సహాయం చేస్తున్నాడు రాజా, మనసు బాధపడవద్దు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రాజంశ్చిత్రసేనేన వై హృతః। విలలాప సుదుఃఖార్తో నీయమానః సుయోధనః
ఇంతలో రాజా, చిత్రరథుడు సుయోధనుడిని పట్టుకుని తీసుకెళ్తుండగా, అతడు తీవ్ర దుఃఖంతో విలపించాడు.
యుధిష్ఠిర మహాబాహో సర్వధర్మభృతాంవర। సపుత్రాన్సహదారాంశ్చ గన్ధర్వేణ హృతాన్బలాత్
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన మహాబాహువుతో యుదిష్ఠిరుడు, తన కుమారులు, భార్యలతో కలిసి గంధర్వుని చేత బలవంతంగా పట్టుబడ్డాడు.
పాణ్డుపుత్ర మహాబాహో కౌరవాణాం యశస్కర' సర్వధర్మభృతాం శ్రేష్ఠ గన్ధర్వేణ హృతం బలాత్। రక్షస్వ పురుషవ్యాఘ్ర యుధిష్ఠిర మహాయశః
పాండు కుమారుడా, కౌరవులకు కీర్తిని తెచ్చినవాడా, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో ఉత్తముడా, మహాయశస్వి యుదిష్ఠిరుడు గంధర్వుని చేత పట్టుబడ్డాడు. పురుషశార్దూలా, అతడిని రక్షించు.
భ్రాతరం తే మహాబాహో బద్ధ్వా నయతి మామయమ్। దుశ్శాసనం దుర్విషహం దుర్ముఖం దుర్జయం తథా
మహాబాహువుతో నీ అన్నను, దుశ్శాసనుడు, దుర్విషహుడు, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడిని ఈయన కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నాడు.
బద్ధ్వా హరన్తి గన్ధర్వా అస్మాన్దారాంశ్చ సర్వశః। అనుధావత మాం క్షిప్రం రక్షధ్వం పురుషోత్తమాః
గంధర్వులు మమ్మల్ని బంధించి, మన భార్యలను మొత్తం తీసుకెళ్తున్నారు. మీరు వెంటనే నన్ను అనుసరించి, మమ్మల్ని రక్షించండి, ఓ ఉత్తమ పురుషులారా!
యమౌ మామనుధావేతాం రక్షార్థం మమ సాయుధౌ। కురువంశస్య సుమహదయశః ప్రాప్తమీదృశమ్। వ్యపోహయధ్వం గన్ధర్వాఞ్జిత్వా వీర్యేణ పాణ్డవాః
యమునందనులు ఇద్దరూ ఆయుధాలతో నన్ను రక్షించేందుకు వెంట రావాలి. కురు వంశానికి ఇంత గొప్ప పేరు వచ్చింది. పాండవులారా, మీ పరాక్రమంతో గంధర్వులను ఓడించి, వారిని తరిమెయ్యండి.
ఏవం విలపమానస్య కౌరవస్యార్తయా గిరా। శ్రుత్వా విలాపం సంభ్రాన్తో ఘృణయాఽభిపరిప్లుతః
కౌరవుడు బాధతో విలపిస్తూ పిలిచిన మాటలు యుధిష్ఠిరుడు విని, అతని మనసు దయతో నిండిపోయి, కలవరపడ్డాడు.
యుధిష్ఠిరః పునర్వాక్యం భీమసేనమథాబ్రవీత్। సుయోధనస్య మోక్షాయ ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః
తర్వాత యుధిష్ఠిరుడు భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు: 'సుయోధనుడిని విడిపించేందుకు మీరు శ్రద్ధగా ప్రయత్నించండి.'
క ఇవార్యో దయేత్ప్రాణానభిధావేతి చోదితః। ప్రాఞ్జలం శరణాపన్నం దృష్ట్వా శత్రుమపి ధ్రువమ్
ఎవరైనా మంచి మనిషి, ఇలా వేడుకుంటే, చేతులు జోడించి శరణు కోరిన శత్రువునైనా, తన ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి సహాయం చేయకుండా ఉంటాడా?
వరప్రదానం రాజ్యం చ పుత్రజన్మ చ పాణ్డవాః। శత్రోశ్చ మోక్షణం క్లేశాస్త్రీణి చైకం చ తత్సమమ్
పాండవులారా, వరం ఇవ్వడం, రాజ్యం ఇవ్వడం, కుమారుని జననం, శత్రువును విడిపించడం—ఈ మూడు, అలాగే ఇది ఒకటి, అన్నీ సమానంగా కష్టమైనవి.