ఇతిదుర్యోధనామాత్యాః క్రోశన్తో రాజగృద్ధినః। ఆర్తా దీనాస్తతః సర్వే యుధిష్ఠిరముపాగమన్
దుర్యోధనుని మంత్రి గణం, రాజ్యానికి ఆశపడి, బాధతో అరుస్తూ, తలవంచి, దుఃఖంతో యుధిష్ఠిరుని దగ్గరికి వచ్చారు.
తాంస్తథా వ్యథితాన్దీనాన్భిక్షమాణాన్యుధిష్ఠిరమ్। వృద్ధాన్దుర్యోధనామాత్యాన్భీమసేనోఽభ్యభాషత
వయసైన దుర్యోధనుని మంత్రులు, బాధతో, దుఃఖంగా, యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి వేడుకుంటున్నప్పుడు, భీమసేను వారితో ఇలా అన్నాడు.
మహతా హి ప్రయత్నేన సంనహ్య గజవాజిభిః। అన్యథా వర్తమానానామర్థో జాతోఽయమన్యథా
మీరు పెద్ద ప్రయత్నంతో ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడగట్టారు. కానీ మీరు వేరేలా ప్రవర్తించారు. ఇప్పుడు ఫలితం వేరేలా వచ్చింది.
అస్మాభిర్యదనుష్ఠేయం గన్ధర్వైస్తదనుష్ఠితమ్
మన చేత చేయాల్సిన పని గంధర్వులు చేసేశారు.
దుర్మన్త్రితమిదం తావద్రాజ్ఞో దుర్ద్యూతదేవినః। `దీనాన్దుర్యోధనస్యాస్మాన్ద్రష్టుకామస్య దుర్మతేః
దుర్యోధనుడు చెడు జూదానికి అలవాటుపడి, చెడు సలహా విని, మనం బాధపడాలని కోరుకున్నాడు. ఇదంతా అందుకే ఫలితం.
ద్వేష్టారమన్యే క్లీవస్య ఘాతయన్తీతి నః శ్రుతమ్। ఇదం కృతం నః ప్రత్యక్షం గన్ధర్వైరతిమానుషమ్
ఇతరులు కూడా ఈ బలహీనుడిని ద్వేషించి నాశనం చేయాలనుకున్నారు అని మేము విన్నాం. కానీ గంధర్వులు మన కళ్ల ముందే మానవులకందని పని చేశారు.
దిష్ట్యా లోకే పుమానస్తి కశ్చిదస్మన్ప్రియే స్థితః। యేనాస్మాకం హృతో భార ఆసీనానాం సుఖావహః
మనకు ఇష్టంగా ఉండే ఎవరో ఒకరు ఈ లోకంలో ఉన్నారు. మనం కూర్చుని ఉండగానే మన భారాన్ని తీసేసి మనకు సుఖం ఇచ్చారు.
శీతవాతాతపసహాంస్తపసా చైవ కర్శితాన్। సమస్థో విషమస్థాన్హి ద్రష్టుమిచ్ఛతి దుర్మతిః
మేము చలిని, గాలిని, ఎండను భరించి, తపస్సుతో క్షీణించాము. ఇలాంటి కష్టాల్లో ఉన్న మనల్ని చూడాలని ఆ దుర్మతి కోరుకున్నాడు.
అధర్మచారిణస్తస్య కౌరవ్యస్య దురాత్మనః। యే శీలమనువర్తన్తి తే పశ్యన్తి పరాభవమ్
అధర్మంగా ప్రవర్తించే ఆ దురాత్మ కౌరవుని నడకను అనుసరించే వారు ఇప్పుడు అతని పరాభవాన్ని చూస్తున్నారు.
అధర్మో హి కృతస్తేన యేనైతదుపలక్షితమ్। అనృశంసాస్తు కౌన్తేయాస్తత్ప్రత్యక్షం బ్రవీమి వః
అతడు చేసిన అధర్మం ఈ సంఘటనతో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కుంతీ కుమారులారా, నేను మీకు చెప్పేది — అతనికి దయ లేదు.
ఏవం బ్రువాణం కౌన్తేయం భీమసేనమపస్వరమ్। న కాలః పరుషస్యాయమితి రాజాఽభ్యభాషత
భీమసేను ఇలా కఠినంగా మాట్లాడుతుండగా, రాజు అతనితో, 'ఇప్పుడు ఇలాంటి మాటలు చెప్పే సమయం కాదు' అన్నాడు.
అస్మానభిగతాంస్తాత భయార్తాఞ్ఛరణైషిణః। కౌరవాన్విషమప్రాప్తాన్కథం బ్రూయాస్త్వమీదృశమ్
తండ్రీ, భయంతో, ఆశ్రయం కోరుకుంటూ, కష్టంలో ఉన్న కౌరవులు మన దగ్గరికి వచ్చారు. అలాంటి వారితో ఇలా ఎలా మాట్లాడగలవు?
భవన్తి భేదా జ్ఞాతీనాం కలహాశ్చ వృకోదర। ప్రసక్తాని చ వైరాణి జ్ఞాతిధర్మో న నశ్యతి
వృకోదరా, బంధువుల మధ్య కలహాలు, గొడవలు, శత్రుత్వాలు సహజమే. అయినా బంధుత్వ ధర్మం పోదు.
యదా తు కశ్చిజ్జ్ఞాతీనాం బాహ్యః ప్రార్థయతే కులమ్। న మర్షయన్తి తత్సన్తో బాహ్యేనాభిప్రధర్షణమ్
బయటి వారు మన కుటుంబాన్ని దాడి చేస్తే, మంచి వారు అలాంటి అవమానాన్ని సహించరు.
జానాత్యేష హి దుర్బుద్ధిరస్మానిహ చిరోషితాన్। స ఏవం పరిభూయాస్మానకార్షీదిదమప్రియమ్
ఈ దుర్మతి మనం ఇక్కడ చాలా కాలంగా ఉన్నామని తెలుసు. అందుకే మనల్ని అవమానపరిచి ఈ అపకార్యం చేశాడు.
దుర్యోధనస్య గ్రహణాద్గన్ధర్వేణ బలాద్రణే। స్త్రీణాం బాహ్యాభిమర్శాచ్చ హతం భవతి నః కులమ్
దుర్యోధనుడిని గంధర్వుడు యుద్ధంలో బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు. మన స్త్రీలను బాహ్యులు అవమానించడంతో మన వంశం నాశనమైపోయింది.
శ్చరణం చ ప్రపన్నానాం త్రాణార్థం చ కులస్య చ। ఉత్తిష్ఠధ్వం నరవ్యాఘ్రాః సజ్జీభవత మా చిరమ్
పురుషశార్దూలులారా, ఆశ్రయం కోరినవారి రక్షణకోసం, మన వంశాన్ని కాపాడటానికి వెంటనే లేచి సిద్ధంగా ఉండండి. ఆలస్యం చేయకండి.
అర్జునశ్చ యమౌ చైవ త్వం చ భీమాపరాజితః। మోక్షయధ్వం నరవ్యాఘ్రా హ్రియమాణం సుయోధనమ్
అర్జునుడు, మాద్రీ కుమారులు, నీవు భీమా, వీరులారా, మనుషులలో శ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు అపహరించబడుతున్న సుయోధనుడిని విడిపించండి.
ఏతే రథా నరవ్యాఘ్రాః సర్వశస్త్రసమన్వితాః। ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణాం విమలా కాఞ్చనధ్వజాః
ఈ రథాలు, పురుషశార్దూలులారా, అన్నిరకాల ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, స్వచ్ఛమైన బంగారు జెండాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులవే.
సస్వనానధిరోహధ్వం నిత్యసజ్జానిమాన్రథాన్। ఇన్ద్రసేనాదిభిః సూతైః కృతశస్త్రైరధిష్ఠితాన్
ఇంద్రసేనుడు మొదలైన సారథులు నడిపే, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న ఈ రథాలపై గర్జనతో ఎక్కండి.
ఏతానాస్థాయ వై యత్తా గన్ధర్వాన్యోద్ధుమాహవే। సుయోధనస్య మోక్షాయ ప్రయతధ్వమతనద్రితాః
ఈ రథాలను ఆశ్రయించి, ధైర్యంగా యుద్ధంలో గంధర్వులను ఎదుర్కొని, సుయోధనుడిని విడిపించేందుకు ప్రయత్నించండి.
పరైః పరిభవే ప్రాప్తే వయం పఞ్చోత్తరం శతమ్। పరస్పరవిరోధే తు వయం పఞ్చైవ తే శతమ్
ఇతరుల అవమానంలో మనం నూరు అయిదుగురం; కానీ మన మధ్య విభేదంలో మనం ఐదుగురం, మీరు నూరు మంది.
య ఏవ కశ్చిద్రాజన్యః శరణార్థమిహాగతమ్। పరం శక్త్యాభిరక్షేత కిం పునస్త్వం వృకోదర
ఎవరైనా క్షత్రియుడు ఆశ్రయం కోసం ఇక్కడికి వస్తే, తన శక్తిమేరకు అతడిని కాపాడాలి. మరి నిన్ను, వృకోదరా, ఎంతగా కాపాడాలి!
ఏవముక్తస్తు కౌన్తేయః పునర్వాక్యమభాషత। కోపసంరక్తనయనః పూర్వవైరమనుస్మరన్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కుంతీ కుమారుడు కోపంతో కళ్లెర్రగా, పాత శత్రుత్వాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ మళ్లీ మాటలాడాడు.
పురా జతుగృహేఽనేన దగ్ధుమస్మాన్యుధిష్ఠిర। దుర్బుద్ధిర్హి కృతా వీర తదా దైవేన రక్షితాః
యుదిష్ఠిరా, ఒకసారి ఈ దుర్మార్గుడు మమ్మల్ని జాతుగృహంలో కాల్చాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ ఆ సమయంలో మేము దైవకృపతో రక్షించబడ్డాం.
కాలకూటవిషం తీక్ష్ణం భోజనే మమ భారత। ఉప్త్వా గఙ్గాం లతాపాశైర్వైద్ధ్వా చ ప్రాక్షిపత్ప్రభో
భారతా, నా భోజనంలో కాలకూట విషం కలిపి, నన్ను లతలతో కట్టేసి గంగలో పడేశాడు ప్రభూ.
రసాతలం చ సంప్రాప్య తదా వాసుకిమఞ్జసా। తత్ర దృష్ట్వా తు రాజేన్ద్రపునః ప్రాప్తో మహీతలమ్
అప్పుడు నేనెర్రగానీ లోకానికి చేరి, అక్కడ వాసుకిని చూశాను. తరువాత రాజా, మళ్లీ భూమిపైకి వచ్చాను.
ద్యూతకాలేఽపికౌన్తేయ వృజినాని కృతని వై। ద్రౌపద్యాశ్చ పరాభర్శః కేశగ్రహణమేవ చ। వస్త్రాపహరణం చైవ సభామధ్యే కృతాని వై
కుంతీ కుమారుడా, జూద సమయంలో ఎన్నో అన్యాయాలు జరిగాయి. ద్రౌపదికి ఘోర అవమానం, జుట్టు పట్టడం, సభలో వస్త్ర హరణం—all జరిగినవి.
రాజ్యం చాచ్ఛిద్య రాజేన్ద్ర ఉక్తవాన్పరుషాణి నః। పురా కృతానాం పాపానాం ఫలం భుఙ్క్తే సుయోధనః
రాజా, మన రాజ్యాన్ని లాక్కొని, మాకు కఠినంగా మాట్లాడాడు. ఇప్పుడు సుయోధనుడు గతంలో చేసిన పాపాల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
అస్మాబిరేవకర్తవ్యం ధార్తరాష్ట్రస్య నిగ్రహమ్। అన్యేన తు కృతం తద్వై మైత్ర్యమస్మాకమిచ్ఛతా। ఉపకారీ తు గన్ధర్వో మా రాజన్విమనా భవ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని సంహరించాల్సింది మేమే. మరొకరు చేస్తే, అది మన స్నేహం కోసమే. గంధర్వుడు సహాయం చేస్తున్నాడు రాజా, మనసు బాధపడవద్దు.