అచిన్త్య శరవర్షం తు గన్ధర్వాస్తస్య తం రథమ్। దుర్యోధనం జిఘాంసన్తః సమన్తాత్పర్యవారయన్
కాని, గాంధర్వులు ఊహించలేని బాణవర్షంతో దుర్యోధనుని రథాన్ని చుట్టుముట్టి, అతన్ని చంపాలని ప్రయత్నించారు.
యుగమీషాం వరూథం చ తథైవ ధ్వజసారథీ। అశ్వాంస్త్రివేణుమక్షం చ తిలశో వ్యధమఞ్ఛరైః
వారు బాణాలతో అతని రథపు యోగం, బాణాల కుండీ, కవచం, జెండా, రథసారథి, గుర్రాలు, మూడు పట్టీల చక్రాన్ని — ఇవన్నీ నువ్వుల్లా చీల్చేశారు.
దుర్యోధనం చిత్రసనో విరథం పతితం భువి। అభిద్రుస్య మహాబాహుర్జీవగ్రాహమథాగ్రహీత్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనుడు రథం లేకుండా నేలపై పడిపోయినప్పుడు, బలవంతుడైన చిత్రరథుడు పరుగెత్తి వచ్చి అతన్ని బ్రతికించుకుని పట్టుకున్నాడు.
తస్య బాహూ మహారాజ బద్ధ్వా రజ్జ్వా మహారథమ్। ఆరోప్యస మహాబాహుశ్చిత్రసేనో ననాద హ
చిత్రసేనుడు దుర్యోధనుని చేతులను కట్టేసి, తన రథంపై ఎక్కించుకుని గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
తస్మిన్గృహీతే రాజేన్ద్ర స్థితం దుఃశాసనం రథే। పర్యగృహ్ణన్త గన్ధర్వాః పరివార్య సమన్తతః
ఆ సమయంలో రాజా, దుఃశాసనుడు రథంపై నిలబడి ఉండగా, గాంధర్వులు అతన్ని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపులా పట్టుకున్నారు.
విధిశతిం చిత్రసేనమాదాయాన్యే విదుద్రువుః। విన్దానువిన్దావపరే రాజదారాంశ్చ సర్వశః
కొంతమంది గాంధర్వులు చిత్రసేనుణ్ణి తీసుకుని పారిపోయారు, ఇంకొందరు వింద, అనువింద, రాజకుమార్తెలను కూడా పట్టుకున్నారు.
సేనాస్తు ధార్తరాష్ట్రస్య గన్ధర్వైః సమభిద్రుతాః। పూర్వం ప్రభగ్నైః సహితాః పాణ్డవానభ్యయుస్తదా
గాంధర్వులు దాడి చేసి ముందే పరాజయమైన ధృతరాష్ట్రుని సైన్యం, ఆ సమయంలో పాండవులతో కలిసిపోయింది.
శకటాపణవేశాశ్చ యానయుగ్యం చ సర్వశః। శరణం పాణ్డవాఞ్జగ్ముర్హియమాణే మహీపతౌ
అన్ని శిబిరాల్లోని వ్యాపారులు, వాహనదారులు, యోగాలున్నవారు, రాజును తీసుకుపోతున్నప్పుడు పాండవుల వద్ద ఆశ్రయం పొందారు.
ప్రియదర్శీ మహాబాహో ధార్తరాష్ట్రో మహాబలః। గన్ధర్వైర్హ్రియతే రాజా పార్థాస్తమనుధావత
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, బలవంతుడు, అందంగా ఉన్నాడు. గంధర్వులు రాజును తీసుకెళ్తున్నారు. అర్జునా, మీరు వెంటపడండి.
దుఃశాసనో దుర్విషహో దుర్ముఖో దుర్ముఖో దుర్జయస్తథా। బద్ధ్వా హ్రియన్తే గన్ధర్వై రాజదారాశ్చ సర్వశః
దుఃశాసనుడు, దుర్విషహుడు, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడు — వీళ్లందరినీ గంధర్వులు కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నారు. రాజు భార్యలందరినీ కూడా తీసుకెళ్తున్నారు.
ఇతిదుర్యోధనామాత్యాః క్రోశన్తో రాజగృద్ధినః। ఆర్తా దీనాస్తతః సర్వే యుధిష్ఠిరముపాగమన్
దుర్యోధనుని మంత్రి గణం, రాజ్యానికి ఆశపడి, బాధతో అరుస్తూ, తలవంచి, దుఃఖంతో యుధిష్ఠిరుని దగ్గరికి వచ్చారు.
తాంస్తథా వ్యథితాన్దీనాన్భిక్షమాణాన్యుధిష్ఠిరమ్। వృద్ధాన్దుర్యోధనామాత్యాన్భీమసేనోఽభ్యభాషత
వయసైన దుర్యోధనుని మంత్రులు, బాధతో, దుఃఖంగా, యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి వేడుకుంటున్నప్పుడు, భీమసేను వారితో ఇలా అన్నాడు.
మహతా హి ప్రయత్నేన సంనహ్య గజవాజిభిః। అన్యథా వర్తమానానామర్థో జాతోఽయమన్యథా
మీరు పెద్ద ప్రయత్నంతో ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడగట్టారు. కానీ మీరు వేరేలా ప్రవర్తించారు. ఇప్పుడు ఫలితం వేరేలా వచ్చింది.
అస్మాభిర్యదనుష్ఠేయం గన్ధర్వైస్తదనుష్ఠితమ్
మన చేత చేయాల్సిన పని గంధర్వులు చేసేశారు.
దుర్మన్త్రితమిదం తావద్రాజ్ఞో దుర్ద్యూతదేవినః। `దీనాన్దుర్యోధనస్యాస్మాన్ద్రష్టుకామస్య దుర్మతేః
దుర్యోధనుడు చెడు జూదానికి అలవాటుపడి, చెడు సలహా విని, మనం బాధపడాలని కోరుకున్నాడు. ఇదంతా అందుకే ఫలితం.
ద్వేష్టారమన్యే క్లీవస్య ఘాతయన్తీతి నః శ్రుతమ్। ఇదం కృతం నః ప్రత్యక్షం గన్ధర్వైరతిమానుషమ్
ఇతరులు కూడా ఈ బలహీనుడిని ద్వేషించి నాశనం చేయాలనుకున్నారు అని మేము విన్నాం. కానీ గంధర్వులు మన కళ్ల ముందే మానవులకందని పని చేశారు.
దిష్ట్యా లోకే పుమానస్తి కశ్చిదస్మన్ప్రియే స్థితః। యేనాస్మాకం హృతో భార ఆసీనానాం సుఖావహః
మనకు ఇష్టంగా ఉండే ఎవరో ఒకరు ఈ లోకంలో ఉన్నారు. మనం కూర్చుని ఉండగానే మన భారాన్ని తీసేసి మనకు సుఖం ఇచ్చారు.
శీతవాతాతపసహాంస్తపసా చైవ కర్శితాన్। సమస్థో విషమస్థాన్హి ద్రష్టుమిచ్ఛతి దుర్మతిః
మేము చలిని, గాలిని, ఎండను భరించి, తపస్సుతో క్షీణించాము. ఇలాంటి కష్టాల్లో ఉన్న మనల్ని చూడాలని ఆ దుర్మతి కోరుకున్నాడు.
అధర్మచారిణస్తస్య కౌరవ్యస్య దురాత్మనః। యే శీలమనువర్తన్తి తే పశ్యన్తి పరాభవమ్
అధర్మంగా ప్రవర్తించే ఆ దురాత్మ కౌరవుని నడకను అనుసరించే వారు ఇప్పుడు అతని పరాభవాన్ని చూస్తున్నారు.
అధర్మో హి కృతస్తేన యేనైతదుపలక్షితమ్। అనృశంసాస్తు కౌన్తేయాస్తత్ప్రత్యక్షం బ్రవీమి వః
అతడు చేసిన అధర్మం ఈ సంఘటనతో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కుంతీ కుమారులారా, నేను మీకు చెప్పేది — అతనికి దయ లేదు.
ఏవం బ్రువాణం కౌన్తేయం భీమసేనమపస్వరమ్। న కాలః పరుషస్యాయమితి రాజాఽభ్యభాషత
భీమసేను ఇలా కఠినంగా మాట్లాడుతుండగా, రాజు అతనితో, 'ఇప్పుడు ఇలాంటి మాటలు చెప్పే సమయం కాదు' అన్నాడు.
అస్మానభిగతాంస్తాత భయార్తాఞ్ఛరణైషిణః। కౌరవాన్విషమప్రాప్తాన్కథం బ్రూయాస్త్వమీదృశమ్
తండ్రీ, భయంతో, ఆశ్రయం కోరుకుంటూ, కష్టంలో ఉన్న కౌరవులు మన దగ్గరికి వచ్చారు. అలాంటి వారితో ఇలా ఎలా మాట్లాడగలవు?
భవన్తి భేదా జ్ఞాతీనాం కలహాశ్చ వృకోదర। ప్రసక్తాని చ వైరాణి జ్ఞాతిధర్మో న నశ్యతి
వృకోదరా, బంధువుల మధ్య కలహాలు, గొడవలు, శత్రుత్వాలు సహజమే. అయినా బంధుత్వ ధర్మం పోదు.
యదా తు కశ్చిజ్జ్ఞాతీనాం బాహ్యః ప్రార్థయతే కులమ్। న మర్షయన్తి తత్సన్తో బాహ్యేనాభిప్రధర్షణమ్
బయటి వారు మన కుటుంబాన్ని దాడి చేస్తే, మంచి వారు అలాంటి అవమానాన్ని సహించరు.
జానాత్యేష హి దుర్బుద్ధిరస్మానిహ చిరోషితాన్। స ఏవం పరిభూయాస్మానకార్షీదిదమప్రియమ్
ఈ దుర్మతి మనం ఇక్కడ చాలా కాలంగా ఉన్నామని తెలుసు. అందుకే మనల్ని అవమానపరిచి ఈ అపకార్యం చేశాడు.
దుర్యోధనస్య గ్రహణాద్గన్ధర్వేణ బలాద్రణే। స్త్రీణాం బాహ్యాభిమర్శాచ్చ హతం భవతి నః కులమ్
దుర్యోధనుడిని గంధర్వుడు యుద్ధంలో బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు. మన స్త్రీలను బాహ్యులు అవమానించడంతో మన వంశం నాశనమైపోయింది.
శ్చరణం చ ప్రపన్నానాం త్రాణార్థం చ కులస్య చ। ఉత్తిష్ఠధ్వం నరవ్యాఘ్రాః సజ్జీభవత మా చిరమ్
పురుషశార్దూలులారా, ఆశ్రయం కోరినవారి రక్షణకోసం, మన వంశాన్ని కాపాడటానికి వెంటనే లేచి సిద్ధంగా ఉండండి. ఆలస్యం చేయకండి.
అర్జునశ్చ యమౌ చైవ త్వం చ భీమాపరాజితః। మోక్షయధ్వం నరవ్యాఘ్రా హ్రియమాణం సుయోధనమ్
అర్జునుడు, మాద్రీ కుమారులు, నీవు భీమా, వీరులారా, మనుషులలో శ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు అపహరించబడుతున్న సుయోధనుడిని విడిపించండి.
ఏతే రథా నరవ్యాఘ్రాః సర్వశస్త్రసమన్వితాః। ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణాం విమలా కాఞ్చనధ్వజాః
ఈ రథాలు, పురుషశార్దూలులారా, అన్నిరకాల ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, స్వచ్ఛమైన బంగారు జెండాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులవే.
సస్వనానధిరోహధ్వం నిత్యసజ్జానిమాన్రథాన్। ఇన్ద్రసేనాదిభిః సూతైః కృతశస్త్రైరధిష్ఠితాన్
ఇంద్రసేనుడు మొదలైన సారథులు నడిపే, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న ఈ రథాలపై గర్జనతో ఎక్కండి.