దుర్యోధనశ్చ తేజస్వీ శకునిశ్చాపి సౌబలః। గన్ధర్వాన్యోధయామాసుః సమరే భృశవిక్షతాః
బలవంతుడైన దుర్యోధనుడు, సౌబలుడైన శకుని కూడా, గాంధర్వులతో యుద్ధంలో బాగా గాయపడి కూడా పోరాడారు.
సర్వ ఏవ తు గన్ధర్వాః శతశోఽథ సహస్రశః। జిఘాంసమానాః సంరబ్ధాః కర్ణమభ్యద్రవత్రణే
అప్పుడా గాంధర్వులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ, కోపంతో, కర్ణుణ్ణి చంపాలని ఉద్దేశంతో యుద్ధరంగంలో అతనిపై దూకారు.
అసిభిః పట్టసైః శూలైర్గదాభిశ్చ మహాబలాః। సూతపుత్రం జిఘాంసన్తః సమన్తాత్పర్యవారయన్
వారు కత్తులు, వంగిపోతే కత్తులు, కటారులు, గొడ్డళ్లు పట్టుకుని, బలవంతంగా, రథికుడైన కర్ణుణ్ణి చుట్టుముట్టి చంపాలని ప్రయత్నించారు.
అన్యేఽస్య యుగమచ్ఛిన్దన్ధ్వజమన్యే న్యపాతయన్। ఈషామన్యే హయానన్యే సూతమన్యే న్యపాతయన్
వారిలో కొందరు అతని రథపు యోగాన్ని కోసేశారు, మరికొందరు జెండాను కూల్చేశారు, ఇంకొందరు బాణాలను విరిచేశారు, మరికొందరు గుర్రాలను పడగొట్టారు, ఇంకొందరు రథసారథిని కూల్చేశారు.
అన్యే చ్ఛత్రం వరూథం చ బన్ధురం చ తథా పరే। `అన్యే సంచూర్ణయామాసుశ్ఛత్రే చాక్షౌ తథా పరే
కొంతమంది అతని గొడుగును, కవచాన్ని ధ్వంసం చేశారు, మరికొందరు అందమైన అలంకారాలను పాడుచేశారు, ఇంకొందరు గొడుగును, రథచక్రాలను కూడా నాశనం చేశారు.
గన్ధర్వా బహుసాహస్రాస్తిలశో వ్యధమన్రథమ్ ।। తతో రథాదవప్లుత్య సూతపుత్రోఽసిచర్మభృత్
అనేక వేల మంది గాంధర్వులు అతని రథాన్ని నువ్వుల్లా చీల్చేశారు. ఆ తర్వాత సూతపుత్రుడు కత్తి, కవచం పట్టుకుని రథం నుంచి దిగి వచ్చాడు.
అంసావలమ్బితధనుర్ధావమానో మహాబలః'। వికర్ణరథమాస్థాయ మోక్షాయాశ్వానచోదయత్
బలవంతుడైన అతడు విల్లు భుజానికి వేసుకుని పరుగెత్తి, వికర్ణుని రథంపై ఎక్కి గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు.
గన్ధర్వైస్తు మహారాజ భగ్నే కర్ణే మహారథే। సంప్రాద్రవచ్చమూః సర్వా ధార్తరాష్ట్రస్య పశ్యతః
ఓ మహారాజా! గాంధర్వులు కర్ణుణ్ణి ఓడించినప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుని సైన్యం అంతా అతని కళ్లముందే పారిపోయింది.
తాన్దృష్ట్వా ద్రవతః సర్వాన్ధార్తరాష్ట్రాన్పరాఙ్ముఖాన్। దుర్యోధనో మహారాజో నాసీత్తత్ర పరాఙ్ముఖః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులందరూ వెనక్కి తిరిగి పారిపోతున్న దృశ్యం చూసి, దుర్యోధనుడు మాత్రం అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
తామాపతన్తీం సంప్రేక్ష్య గన్ధర్వాణాం మహాచమూమ్। మహతా శరవర్షేణ సోఽభ్యవర్షదరిందమః
గాంధర్వుల పెద్ద సైన్యం ఎదురుగా వస్తున్నదాన్ని చూసి, శత్రువులను జయించే దుర్యోధనుడు గొప్ప బాణవర్షంతో వారిపై వర్షం కురిపించాడు.
అచిన్త్య శరవర్షం తు గన్ధర్వాస్తస్య తం రథమ్। దుర్యోధనం జిఘాంసన్తః సమన్తాత్పర్యవారయన్
కాని, గాంధర్వులు ఊహించలేని బాణవర్షంతో దుర్యోధనుని రథాన్ని చుట్టుముట్టి, అతన్ని చంపాలని ప్రయత్నించారు.
యుగమీషాం వరూథం చ తథైవ ధ్వజసారథీ। అశ్వాంస్త్రివేణుమక్షం చ తిలశో వ్యధమఞ్ఛరైః
వారు బాణాలతో అతని రథపు యోగం, బాణాల కుండీ, కవచం, జెండా, రథసారథి, గుర్రాలు, మూడు పట్టీల చక్రాన్ని — ఇవన్నీ నువ్వుల్లా చీల్చేశారు.
దుర్యోధనం చిత్రసనో విరథం పతితం భువి। అభిద్రుస్య మహాబాహుర్జీవగ్రాహమథాగ్రహీత్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనుడు రథం లేకుండా నేలపై పడిపోయినప్పుడు, బలవంతుడైన చిత్రరథుడు పరుగెత్తి వచ్చి అతన్ని బ్రతికించుకుని పట్టుకున్నాడు.
తస్య బాహూ మహారాజ బద్ధ్వా రజ్జ్వా మహారథమ్। ఆరోప్యస మహాబాహుశ్చిత్రసేనో ననాద హ
చిత్రసేనుడు దుర్యోధనుని చేతులను కట్టేసి, తన రథంపై ఎక్కించుకుని గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
తస్మిన్గృహీతే రాజేన్ద్ర స్థితం దుఃశాసనం రథే। పర్యగృహ్ణన్త గన్ధర్వాః పరివార్య సమన్తతః
ఆ సమయంలో రాజా, దుఃశాసనుడు రథంపై నిలబడి ఉండగా, గాంధర్వులు అతన్ని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపులా పట్టుకున్నారు.
విధిశతిం చిత్రసేనమాదాయాన్యే విదుద్రువుః। విన్దానువిన్దావపరే రాజదారాంశ్చ సర్వశః
కొంతమంది గాంధర్వులు చిత్రసేనుణ్ణి తీసుకుని పారిపోయారు, ఇంకొందరు వింద, అనువింద, రాజకుమార్తెలను కూడా పట్టుకున్నారు.
సేనాస్తు ధార్తరాష్ట్రస్య గన్ధర్వైః సమభిద్రుతాః। పూర్వం ప్రభగ్నైః సహితాః పాణ్డవానభ్యయుస్తదా
గాంధర్వులు దాడి చేసి ముందే పరాజయమైన ధృతరాష్ట్రుని సైన్యం, ఆ సమయంలో పాండవులతో కలిసిపోయింది.
శకటాపణవేశాశ్చ యానయుగ్యం చ సర్వశః। శరణం పాణ్డవాఞ్జగ్ముర్హియమాణే మహీపతౌ
అన్ని శిబిరాల్లోని వ్యాపారులు, వాహనదారులు, యోగాలున్నవారు, రాజును తీసుకుపోతున్నప్పుడు పాండవుల వద్ద ఆశ్రయం పొందారు.
ప్రియదర్శీ మహాబాహో ధార్తరాష్ట్రో మహాబలః। గన్ధర్వైర్హ్రియతే రాజా పార్థాస్తమనుధావత
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, బలవంతుడు, అందంగా ఉన్నాడు. గంధర్వులు రాజును తీసుకెళ్తున్నారు. అర్జునా, మీరు వెంటపడండి.
దుఃశాసనో దుర్విషహో దుర్ముఖో దుర్ముఖో దుర్జయస్తథా। బద్ధ్వా హ్రియన్తే గన్ధర్వై రాజదారాశ్చ సర్వశః
దుఃశాసనుడు, దుర్విషహుడు, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడు — వీళ్లందరినీ గంధర్వులు కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నారు. రాజు భార్యలందరినీ కూడా తీసుకెళ్తున్నారు.
ఇతిదుర్యోధనామాత్యాః క్రోశన్తో రాజగృద్ధినః। ఆర్తా దీనాస్తతః సర్వే యుధిష్ఠిరముపాగమన్
దుర్యోధనుని మంత్రి గణం, రాజ్యానికి ఆశపడి, బాధతో అరుస్తూ, తలవంచి, దుఃఖంతో యుధిష్ఠిరుని దగ్గరికి వచ్చారు.
తాంస్తథా వ్యథితాన్దీనాన్భిక్షమాణాన్యుధిష్ఠిరమ్। వృద్ధాన్దుర్యోధనామాత్యాన్భీమసేనోఽభ్యభాషత
వయసైన దుర్యోధనుని మంత్రులు, బాధతో, దుఃఖంగా, యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి వేడుకుంటున్నప్పుడు, భీమసేను వారితో ఇలా అన్నాడు.
మహతా హి ప్రయత్నేన సంనహ్య గజవాజిభిః। అన్యథా వర్తమానానామర్థో జాతోఽయమన్యథా
మీరు పెద్ద ప్రయత్నంతో ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడగట్టారు. కానీ మీరు వేరేలా ప్రవర్తించారు. ఇప్పుడు ఫలితం వేరేలా వచ్చింది.
అస్మాభిర్యదనుష్ఠేయం గన్ధర్వైస్తదనుష్ఠితమ్
మన చేత చేయాల్సిన పని గంధర్వులు చేసేశారు.
దుర్మన్త్రితమిదం తావద్రాజ్ఞో దుర్ద్యూతదేవినః। `దీనాన్దుర్యోధనస్యాస్మాన్ద్రష్టుకామస్య దుర్మతేః
దుర్యోధనుడు చెడు జూదానికి అలవాటుపడి, చెడు సలహా విని, మనం బాధపడాలని కోరుకున్నాడు. ఇదంతా అందుకే ఫలితం.
ద్వేష్టారమన్యే క్లీవస్య ఘాతయన్తీతి నః శ్రుతమ్। ఇదం కృతం నః ప్రత్యక్షం గన్ధర్వైరతిమానుషమ్
ఇతరులు కూడా ఈ బలహీనుడిని ద్వేషించి నాశనం చేయాలనుకున్నారు అని మేము విన్నాం. కానీ గంధర్వులు మన కళ్ల ముందే మానవులకందని పని చేశారు.
దిష్ట్యా లోకే పుమానస్తి కశ్చిదస్మన్ప్రియే స్థితః। యేనాస్మాకం హృతో భార ఆసీనానాం సుఖావహః
మనకు ఇష్టంగా ఉండే ఎవరో ఒకరు ఈ లోకంలో ఉన్నారు. మనం కూర్చుని ఉండగానే మన భారాన్ని తీసేసి మనకు సుఖం ఇచ్చారు.
శీతవాతాతపసహాంస్తపసా చైవ కర్శితాన్। సమస్థో విషమస్థాన్హి ద్రష్టుమిచ్ఛతి దుర్మతిః
మేము చలిని, గాలిని, ఎండను భరించి, తపస్సుతో క్షీణించాము. ఇలాంటి కష్టాల్లో ఉన్న మనల్ని చూడాలని ఆ దుర్మతి కోరుకున్నాడు.
అధర్మచారిణస్తస్య కౌరవ్యస్య దురాత్మనః। యే శీలమనువర్తన్తి తే పశ్యన్తి పరాభవమ్
అధర్మంగా ప్రవర్తించే ఆ దురాత్మ కౌరవుని నడకను అనుసరించే వారు ఇప్పుడు అతని పరాభవాన్ని చూస్తున్నారు.
అధర్మో హి కృతస్తేన యేనైతదుపలక్షితమ్। అనృశంసాస్తు కౌన్తేయాస్తత్ప్రత్యక్షం బ్రవీమి వః
అతడు చేసిన అధర్మం ఈ సంఘటనతో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కుంతీ కుమారులారా, నేను మీకు చెప్పేది — అతనికి దయ లేదు.