మహతా రథసఙ్ఘేన రథచారేణ చాప్యుత। వైకర్తనం పరీప్సన్తో గన్ధర్వాః ప్రత్యవారయన్। తతః సంన్యపతన్సర్వే గన్ధర్వాః కౌరవం ప్రతి
పెద్ద రథసేనతో, రథయుద్ధ నైపుణ్యంతో గంధర్వులు వైకర్తనుడిని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించారు. వెంటనే అందరు గంధర్వులు కౌరవులపై దాడి చేశారు.
తదా సుతుములం యుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్। తతస్తే మృదవోఽభూవనగన్ధర్వాః శరపీడితాః
ఆ సమయంలో భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరిగింది. బాణాల మోతతో గంధర్వులు బలహీనపడిపోయారు.
ఉచ్చుక్రుశుశ్చ కౌరవ్యాగన్ధర్వాన్ప్రేక్ష్య పీడితాన్
గంధర్వులు బాధపడుతూ ఉండటాన్ని చూసి కౌరవులు పెద్దగా అరవసాగారు.
గన్ధర్వాంస్త్రాసితాన్దృష్ట్వా చిత్రసేనో హ్యమర్షణః। ఉత్పపాతాసనాత్క్రుద్ధో వధే తేషాం సమాహితః
గంధర్వులు భయంతో వెనక్కి తగ్గుతున్నారని చూసి, చిత్రసేనుడు కోపంతో తన ఆసనంనుండి లేచి, వారిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తతో మాయాస్త్రమాస్థాయ యుయుధే చిత్రమార్గవిత్। `వియత్సంఛాదయామాస న వవౌ తత్ర మారుతః
అప్పుడతడు మాయాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, మాయలో నిపుణుడైన చిత్రసేనుడు యుద్ధం చేశాడు. ఆ మాయతో ఆకాశం మొత్తం కప్పబడిపోయింది, అక్కడ గాలి కూడా వీయలేదు.
హస్త్యారోహా హతాః పేతుర్హస్తిభిః సహ భారత। హయారోహాః సహ హయై రథైశ్చ రథినస్తదా
భారతా! ఏనుగులపై కూర్చున్నవారు తమ ఏనుగులతో పాటు పడిపోయారు. గుర్రాలపై ఉన్నవారు గుర్రాలతో, రథసారధులు తమ రథాలతో కలిసి పడిపోయారు.
పత్తయశ్చ తథాపేతుర్విశస్తాః శరవృష్టిభిః'। తయాఽముహ్యన్త కౌరవ్యాశ్చిత్రసేనస్య మాయయా
పాదసేన కూడా బాణవర్షంలో నరికి పడిపోయింది. చిత్రసేన మాయతో కౌరవులు అయోమయానికి గురయ్యారు.
ఏకైకో హి తదా యోధో ధార్తారష్ట్రస్య భారత। పర్యవార్యత గన్ధర్వైర్దశభిర్దశభిర్యుధి
ఆ సమయంలో, భారతా! ధృతరాష్ట్రుని ప్రతి యోధుడిని యుద్ధంలో పది మంది గంధర్వులు చుట్టుముట్టారు.
తతః సంపీడ్యమానాస్తే బలేన మహతా తదా। ప్రాద్రవన్త రణే భీతా యత్రరాజా యుధిష్ఠిరః
అంతటి గొప్ప బలంతో ముట్టడించబడిన వారు భయంతో యుద్ధభూమిలో నుంచి రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఉన్న చోటికి పరుగెత్తారు.
భజ్యమానేష్వనీకేషు ధార్తరాష్ట్రేషు సర్వశః। కర్ణో వైకర్తనో రాజంస్తస్థౌ గిరిరివాచలః
ధృతరాష్ట్రుని సైన్యపు వరుసలు అన్ని వైపులా చీలిపోతుండగా, వికర్తనుడు కర్ణుడు మాత్రం అచలమైన పర్వతంలా నిలిచిపోయాడు.
దుర్యోధనశ్చ తేజస్వీ శకునిశ్చాపి సౌబలః। గన్ధర్వాన్యోధయామాసుః సమరే భృశవిక్షతాః
బలవంతుడైన దుర్యోధనుడు, సౌబలుడైన శకుని కూడా, గాంధర్వులతో యుద్ధంలో బాగా గాయపడి కూడా పోరాడారు.
సర్వ ఏవ తు గన్ధర్వాః శతశోఽథ సహస్రశః। జిఘాంసమానాః సంరబ్ధాః కర్ణమభ్యద్రవత్రణే
అప్పుడా గాంధర్వులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ, కోపంతో, కర్ణుణ్ణి చంపాలని ఉద్దేశంతో యుద్ధరంగంలో అతనిపై దూకారు.
అసిభిః పట్టసైః శూలైర్గదాభిశ్చ మహాబలాః। సూతపుత్రం జిఘాంసన్తః సమన్తాత్పర్యవారయన్
వారు కత్తులు, వంగిపోతే కత్తులు, కటారులు, గొడ్డళ్లు పట్టుకుని, బలవంతంగా, రథికుడైన కర్ణుణ్ణి చుట్టుముట్టి చంపాలని ప్రయత్నించారు.
అన్యేఽస్య యుగమచ్ఛిన్దన్ధ్వజమన్యే న్యపాతయన్। ఈషామన్యే హయానన్యే సూతమన్యే న్యపాతయన్
వారిలో కొందరు అతని రథపు యోగాన్ని కోసేశారు, మరికొందరు జెండాను కూల్చేశారు, ఇంకొందరు బాణాలను విరిచేశారు, మరికొందరు గుర్రాలను పడగొట్టారు, ఇంకొందరు రథసారథిని కూల్చేశారు.
అన్యే చ్ఛత్రం వరూథం చ బన్ధురం చ తథా పరే। `అన్యే సంచూర్ణయామాసుశ్ఛత్రే చాక్షౌ తథా పరే
కొంతమంది అతని గొడుగును, కవచాన్ని ధ్వంసం చేశారు, మరికొందరు అందమైన అలంకారాలను పాడుచేశారు, ఇంకొందరు గొడుగును, రథచక్రాలను కూడా నాశనం చేశారు.
గన్ధర్వా బహుసాహస్రాస్తిలశో వ్యధమన్రథమ్ ।। తతో రథాదవప్లుత్య సూతపుత్రోఽసిచర్మభృత్
అనేక వేల మంది గాంధర్వులు అతని రథాన్ని నువ్వుల్లా చీల్చేశారు. ఆ తర్వాత సూతపుత్రుడు కత్తి, కవచం పట్టుకుని రథం నుంచి దిగి వచ్చాడు.
అంసావలమ్బితధనుర్ధావమానో మహాబలః'। వికర్ణరథమాస్థాయ మోక్షాయాశ్వానచోదయత్
బలవంతుడైన అతడు విల్లు భుజానికి వేసుకుని పరుగెత్తి, వికర్ణుని రథంపై ఎక్కి గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు.
గన్ధర్వైస్తు మహారాజ భగ్నే కర్ణే మహారథే। సంప్రాద్రవచ్చమూః సర్వా ధార్తరాష్ట్రస్య పశ్యతః
ఓ మహారాజా! గాంధర్వులు కర్ణుణ్ణి ఓడించినప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుని సైన్యం అంతా అతని కళ్లముందే పారిపోయింది.
తాన్దృష్ట్వా ద్రవతః సర్వాన్ధార్తరాష్ట్రాన్పరాఙ్ముఖాన్। దుర్యోధనో మహారాజో నాసీత్తత్ర పరాఙ్ముఖః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులందరూ వెనక్కి తిరిగి పారిపోతున్న దృశ్యం చూసి, దుర్యోధనుడు మాత్రం అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
తామాపతన్తీం సంప్రేక్ష్య గన్ధర్వాణాం మహాచమూమ్। మహతా శరవర్షేణ సోఽభ్యవర్షదరిందమః
గాంధర్వుల పెద్ద సైన్యం ఎదురుగా వస్తున్నదాన్ని చూసి, శత్రువులను జయించే దుర్యోధనుడు గొప్ప బాణవర్షంతో వారిపై వర్షం కురిపించాడు.
అచిన్త్య శరవర్షం తు గన్ధర్వాస్తస్య తం రథమ్। దుర్యోధనం జిఘాంసన్తః సమన్తాత్పర్యవారయన్
కాని, గాంధర్వులు ఊహించలేని బాణవర్షంతో దుర్యోధనుని రథాన్ని చుట్టుముట్టి, అతన్ని చంపాలని ప్రయత్నించారు.
యుగమీషాం వరూథం చ తథైవ ధ్వజసారథీ। అశ్వాంస్త్రివేణుమక్షం చ తిలశో వ్యధమఞ్ఛరైః
వారు బాణాలతో అతని రథపు యోగం, బాణాల కుండీ, కవచం, జెండా, రథసారథి, గుర్రాలు, మూడు పట్టీల చక్రాన్ని — ఇవన్నీ నువ్వుల్లా చీల్చేశారు.
దుర్యోధనం చిత్రసనో విరథం పతితం భువి। అభిద్రుస్య మహాబాహుర్జీవగ్రాహమథాగ్రహీత్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనుడు రథం లేకుండా నేలపై పడిపోయినప్పుడు, బలవంతుడైన చిత్రరథుడు పరుగెత్తి వచ్చి అతన్ని బ్రతికించుకుని పట్టుకున్నాడు.
తస్య బాహూ మహారాజ బద్ధ్వా రజ్జ్వా మహారథమ్। ఆరోప్యస మహాబాహుశ్చిత్రసేనో ననాద హ
చిత్రసేనుడు దుర్యోధనుని చేతులను కట్టేసి, తన రథంపై ఎక్కించుకుని గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
తస్మిన్గృహీతే రాజేన్ద్ర స్థితం దుఃశాసనం రథే। పర్యగృహ్ణన్త గన్ధర్వాః పరివార్య సమన్తతః
ఆ సమయంలో రాజా, దుఃశాసనుడు రథంపై నిలబడి ఉండగా, గాంధర్వులు అతన్ని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపులా పట్టుకున్నారు.
విధిశతిం చిత్రసేనమాదాయాన్యే విదుద్రువుః। విన్దానువిన్దావపరే రాజదారాంశ్చ సర్వశః
కొంతమంది గాంధర్వులు చిత్రసేనుణ్ణి తీసుకుని పారిపోయారు, ఇంకొందరు వింద, అనువింద, రాజకుమార్తెలను కూడా పట్టుకున్నారు.
సేనాస్తు ధార్తరాష్ట్రస్య గన్ధర్వైః సమభిద్రుతాః। పూర్వం ప్రభగ్నైః సహితాః పాణ్డవానభ్యయుస్తదా
గాంధర్వులు దాడి చేసి ముందే పరాజయమైన ధృతరాష్ట్రుని సైన్యం, ఆ సమయంలో పాండవులతో కలిసిపోయింది.
శకటాపణవేశాశ్చ యానయుగ్యం చ సర్వశః। శరణం పాణ్డవాఞ్జగ్ముర్హియమాణే మహీపతౌ
అన్ని శిబిరాల్లోని వ్యాపారులు, వాహనదారులు, యోగాలున్నవారు, రాజును తీసుకుపోతున్నప్పుడు పాండవుల వద్ద ఆశ్రయం పొందారు.
ప్రియదర్శీ మహాబాహో ధార్తరాష్ట్రో మహాబలః। గన్ధర్వైర్హ్రియతే రాజా పార్థాస్తమనుధావత
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, బలవంతుడు, అందంగా ఉన్నాడు. గంధర్వులు రాజును తీసుకెళ్తున్నారు. అర్జునా, మీరు వెంటపడండి.
దుఃశాసనో దుర్విషహో దుర్ముఖో దుర్ముఖో దుర్జయస్తథా। బద్ధ్వా హ్రియన్తే గన్ధర్వై రాజదారాశ్చ సర్వశః
దుఃశాసనుడు, దుర్విషహుడు, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడు — వీళ్లందరినీ గంధర్వులు కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నారు. రాజు భార్యలందరినీ కూడా తీసుకెళ్తున్నారు.