తే వయం పృథివీ రాజన్నిఖిలా సాగరామ్బరా। సపర్వతవనా దేవీ సగ్రామనగరాకరా
అందువల్ల, రాజా! మేము సముద్రంతో చుట్టబడిన మొత్తం భూమిని, పర్వతాలు, అడవులు, పట్టణాలు, గ్రామాలు, సైన్యాలతో సహా పొందాము.
నానావనోద్దేశవతీ పత్తనైరుపశోభితా। `నానాజనపదాకీర్ణా స్ఫీతరాష్ట్రా మహాహలా
వివిధ అడవులతో, కోటలతో అలంకరించబడిన భూమి, అనేక జనపదాలతో నిండిపోయి, విస్తారమైన రాజ్యాలు, సమృద్ధిగా పంటలతో ఉంది.
నన్ద్యమానో ద్విజై రాజన్భాసి నక్షత్రరాడివ। పౌరుషాద్దివి దేవేషు భ్రాజసే రశ్మివానివ
రాజా! ద్విజులచే సత్కరింపబడుతూ, నక్షత్రాధిపతిలా ప్రకాశిస్తున్నావు. దేవతల్లో నీ పరాక్రమంతో, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిలా వెలుగుతున్నావు.
రుద్రైరివ యమో రాజా మరుద్భిరివ వాసవః। కురుభిస్త్వం వృతో రాజన్భాసి నక్షత్రరాడివ
రుద్రులలో యముడు లాగా, మరుతులలో ఇంద్రుడు లాగా, కురువులలో నీవు నీ బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, నక్షత్రాధిపతిలా ప్రకాశిస్తున్నావు, రాజా!
యైః స్మ తే నాద్రియేతాజ్ఞా న చ యే శాసనే స్థితాః। పశ్యామస్తాఞ్శ్రియా హీనాన్పాణ్డవాన్వనవాసినః
మీరు ఎప్పుడో మాట వినని, మీ అధికారాన్ని అంగీకరించని వారు ఎవరో తెలుసా? ఇప్పుడు ఆ పాండవులు ఐశ్వర్యం కోల్పోయి అడవిలో నివసిస్తున్నారు. చూడండి.
శ్రూయతే హి మహారాజసరో ద్వైతవనం ప్రతి। వసన్తః పాణ్డవాః సార్ధం బ్రాహ్మణైర్వనవాసిభిః
మహారాజా, పాండవులు బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర అడవిలో నివసించే వారితో కలిసి ద్వైతవనంలో ఉంటున్నారని వినిపిస్తోంది.
సప్రయాహి మహారాజ శ్రియా పరమయా యుతః। తాపయన్పాణ్డుపుత్రాంస్త్వం రశ్మివానివ తేజసా
మహారాజా, మీరు గొప్ప ఐశ్వర్యంతో బయలుదేరి, మీ తేజస్సుతో పాండుపుత్రులను ఎండ వేడి వేసినట్టు బాధించండి.
స్తితోరాజ్యేఽచ్యుతాన్రాజ్యాచ్ఛియాహీనాఞ్ఛ్రియావృతః అసమృద్ధాన్సమృద్ధార్థః పశ్య పాణ్డుసుతాన్నృప
మీరు రాజ్యంలో స్థిరంగా, ఐశ్వర్యంతో ఉండగా, పాండవులు ఐశ్వర్యం లేకుండా ఉన్నారు. నరపతి, మీరు సుఖంగా ఉండగా వారు దుర్భాగ్యంతో ఉన్నారు. చూడండి.
మహాభిజనసంపన్నం భద్రే మహతి సంస్థితమ్। పాణ్డవాస్త్వాఽభివీక్షన్తు యయాతిమివ నాహుషాం
భద్రే, గొప్ప వంశానికి చెందిన, ఎప్పుడో మహిమాన్వితులైన ఆ పాండవులు ఇప్పుడు నాహుషుని సంతానమై యయాతిని చూసినట్టు మిమ్మల్ని చూస్తారు.
యాం శ్రియం సుహృదశ్చైవ దుర్హృదశ్చ విశాంపతే। పశ్యన్తి పౌరుషైర్దీప్తాం సా సమర్థా భవత్యుత
రాజా, స్నేహితులు, శత్రువులు అందరూ పురుషార్థంతో ప్రకాశించే ఆ ఐశ్వర్యాన్ని చూస్తారు. అలాంటి ఐశ్వర్యమే నిజంగా ఫలించేది.
సమస్థో విషమస్థాన్హి దుర్హృదో యోఽభివీక్షతే। జగతీస్థనివాద్రిస్థః కిమతః పరమం సుఖమ్
ఎవరైనా శత్రువులు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు తాను స్థిరంగా ఉండి వారిని చూస్తే, అది పర్వతంపై నిలబడి లోకాన్ని చూసిన ఆనందం లాంటిది. దానికంటే గొప్ప సుఖం ఇంకేముంటుంది?
న పుత్రధనలాభేన న రాజ్యేనాపి విన్దతి। ప్రీతిం నృపతిశార్దూల యామమిత్రాధదర్శనాత్
రాజులలో సింహమా, శత్రువులు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు వారిని చూడడం వల్ల వచ్చే ఆనందం, కొడుకులు, ధనం, రాజ్యం వచ్చిన ఆనందంతో సమానం కాదు.
కింను తస్య సుఖం న స్యాదాశ్రమే యో ధనంజయమ్। అభివీక్షేత సిద్ధార్థో వల్కలాజినవాససమ్
అశ్రమంలో నివసిస్తూ, విజయవంతుడైన ధనంజయుడు వల్కలాలు, మృగచర్మం ధరించి ఉన్నాడని చూస్తే, ఆ మనిషికి ఎలాంటి సుఖం రాదో చెప్పండి.
సువాససో హి తే భార్యా వల్కలాజినసంవృతామ్। పశ్యన్తు దుఃఖితాం కృష్ణాం సా చ నిర్విద్యతాం పునః
మీ భార్యలు అందంగా అలంకరించుకుని ఉండగా, వారు దుఃఖంతో వల్కలాలు, మృగచర్మం ధరించిన కృష్ణను చూస్తారు. ఆమె మళ్లీ మనస్తాపానికి లోనవుతుంది.
వినిన్దతాం తథాఽత్మానం జీవితం చ ధనచ్యుతమ్। `దారాణాం తే శ్రియం దృష్ట్వా దీప్తామద్య జనాధిపా
రాజా, మీ భార్యల ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, వారు ధనం కోల్పోయి, తమను తాము, తమ జీవితం తక్కువగా భావించాలి.
న తథా హి సభామధ్యే తస్యా భవితుమర్హతి। వైమనస్యం యథా దృష్ట్వా తవ భార్యాః స్వలంకృతాః
సభలో ఆమెకు వచ్చిన బాధ కన్నా, మీ భార్యలు అలంకారాలతో ఉన్నదాన్ని చూసినప్పుడు కలిగే మనస్తాపం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఏవముక్త్వా తు రాజానం కర్ణః శకునినా సహ। తూష్ణీం బభూవతురుభౌ వాక్యాన్తే జనమేజయ
ఇలా రాజుతో చెప్పిన తర్వాత, కర్ణుడు శకునితో కలిసి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, జనమేజయ.
కర్ణస్య వచనం శ్రుత్వా రాజా దుర్యోధనస్తతః। హృష్టో భూత్వాపునర్దీనో రాధేయమిదమబ్రవీత్
కర్ణుని మాటలు విని, దుర్యోధనుడు మొదట ఆనందపడి, మళ్లీ బాధపడి, రాధేయుడితో ఇలా అన్నాడు.
బ్రవీషి యదిదం కర్ణ సర్వం మనసి మే స్థితమ్। న త్వభ్యనుజ్ఞాం లప్స్యామి గమనే యత్రపాణ్డవాః
కర్ణా, నీవు చెప్పింది అన్నీ నా మనసులోనే ఉన్నాయి. కానీ పాండవులు ఉన్న చోటికి వెళ్లేందుకు అనుమతి నాకు రాదు.
పరిదేవతి తాన్వీరాన్ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః। మన్యతేఽభ్యధికాంశ్చాపి తపోయోగేన పాణ్డవాన్
ధృతరాష్ట్రుడు ఆ వీరులను గురించి విచారిస్తుంటాడు. పాండవులు తపస్సు వల్ల మమ్మల్ని మించారని కూడా భావిస్తాడు.
అథవాఽప్యనుబుధ్యేత నృపోఽస్మాకం చికీర్షితమ్। ఏతామప్యాయతిం రక్షన్నాభ్యనుజ్ఞాతుమర్హతి
లేదా, రాజు మన ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి, ఈ బంధాన్ని కాపాడాలని భావించి, మనకు అనుమతి ఇవ్వకపోవచ్చు.
న హి ద్వైతవనే కించిద్విద్యతేఽన్యత్ప్రయోజనమ్। ఉన్మాథనమృతే తేషాం వనస్థానామపి ద్విషామ్
ద్వైతవనంలో మన శత్రువులు ఉండగా, వారిని బాధించడమే తప్ప, ఇంకేమీ ముఖ్యమైన పని లేదు.
జానాసిహి యథా క్షత్తా ద్యూతకాల ఉపస్థితే। అబ్రవీద్యచ్చ మాం త్వాం చ సౌబలం వచనం తదా
నీవు బాగా గుర్తు పెట్టుకో, పాశాక్రీడ సమయం వచ్చినప్పుడు, రథసారధి నన్నూ, నిన్నూ, శౌబలుడినీ ఏ మాటలు అన్నాడో.
తానిసర్వాణి వాక్యాని యచ్చాన్యత్పరిదేవితమ్। విచిన్త్య నిశ్చయ గచ్ఛే గమనాయేతరాయ వా
ఆ మాటలన్నిటినీ, ఇంకా ఎవరు ఏం బాధపడ్డారో కూడా, బాగా ఆలోచించు. వెళ్ళాలా వద్దా అనేది నిశ్చయించు.
మమాపి హిమహాన్హర్షో యదహం భీమఫల్గునౌ। క్లిష్టావరణ్యే పశ్యేయం కృష్ణయా సహితావితి
నాకు మంచుకొండల్లో ఎంత ఆనందం కలిగినా, అరణ్యంలో కష్టపడి తిరుగుతున్న భీముడు, అర్జునుడు, కృష్ణతో కలసి ఉన్న దృశ్యం చూసినంత సంతోషం కలగదు.
న తథా హ్యాప్నుయాం ప్రీతిమవాప్య వసుధామిమామ్। దృష్ట్వా యథా పాణ్డుసుతాన్వల్కలాజినవాససః
ఈ భూమంతా సంపాదించినా, వల్కలాలు, మృగచర్మాలు ధరించిన పాండవులను చూసినంత ఆనందం నాకు కలగదు.
కింను స్యాదధికం తస్మాద్యదహం ద్రుపదాత్మజామ్। ద్రౌపదీం కర్ణ పశ్యేయం కాషాయవసనాం వనే
కర్ణా! ద్రుపదుని కుమార్తె అయిన ద్రౌపదీ, అరణ్యంలో గోధుమ రంగు వస్త్రాలు ధరించి కనిపిస్తే, దానికంటే గొప్పది ఇంకేముంటుంది?
యది మాం దర్మరాజశ్చ భీమసేనశ్చ పాణ్డవః। యుక్తం రపరమయా లక్ష్మ్యా పశ్యేతాం జీవితం భవేత్
ధర్మరాజు, భీమసేనుడు, గొప్ప అదృష్టంతో నన్ను చూసినట్లయితే, నా జీవితం సార్థకమవుతుంది.
ఉపాయం న తు పశ్యామి యేన గచ్ఛేమ తద్వనమ్। యథాచాభ్యనుజానీయాద్గచ్ఛన్తం మాం మహీపతిః
మనమంతా ఆ అరణ్యానికి వెళ్ళేలా రాజు అనుమతిస్తాడేమో అనే మార్గం నాకు కనబడటం లేదు.
స సౌబలేన సహితస్తథా దుఃశాసనేన చ। ఉపాయం పశ్య రనిపుణం యేన గచ్ఛేమ తద్వనమ్
శౌబలుడితో, దుఃశాసనుడితో కలసి, మనం ఆ అరణ్యానికి వెళ్ళగలిగే సరైన మార్గం ఏదో చూడు.