ధనుర్గ్రాహశ్చార్జునః సవ్యసాచీ ధనుశ్చ తద్గాణ్డివం భీమవేగమ్। అస్త్రాణి దివ్యాని చ తాని తస్య త్రయస్య తేజః ప్రసహేత కోఽత్ర
అర్జునుడు రెండు చేతులతో విల్లు పట్టేవాడు, అతని వద్ద భయంకరమైన గాండీవం ఉంది, అది భీముని వేగంతో సమానం. అతనికి దివ్యాస్త్రాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ ముగ్గురి తేజాన్ని ఇక్కడ ఎవరు తట్టుకోగలరు?
నిశమ్య తద్వచనం పార్థివస్య దుర్యోధనం రహితే సౌబలోఽథ। అబోధయత్కర్ణముపేత్య సర్వం స చాప్యహృష్టోఽభవదల్పచేతాః
ఆ రాజు మాటలు విని, సౌబలుడు ఒంటరిగా దుర్యోధనుని దగ్గరకు వెళ్లి, అక్కడ కర్ణుడికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. కానీ కర్ణుడు మనసులో ఆనందించలేదు, అతడు విచారంగా ఉన్నాడు.
ధృతరాష్ట్రస్య తద్వాక్యం నిశమ్య శకునిస్తదా। దుర్యోధనమిదం కాలే కర్ణేన సహితోఽబ్రవీత్
ధృతరాష్ట్రుని ఆ మాటలు విని, ఆ సమయంలో శకుని కర్ణునితో కలిసి దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
ప్రవ్రాజ్య పాణ్డవాన్వీరాన్స్వేన వీర్యేణ భారత। భుఙ్క్ష్వేమాం పృథివీమేకో దివి శమ్బరహాయథా
నీ స్వంత బలంతో వీరమైన పాండవులను వనవాసానికి పంపించావు. ఇప్పుడు, భరత వంశీయుడా, నీవు ఒక్కడే ఈ భూమిని ఆనందంగా పాలించు. ఆకాశంలో శంబరాసురుని సంహరించినవాడిలా ఉండు.
తవాద్యపృథివీ రాజన్నఖిలా సాగరామ్బరా। సపర్వతవనాకారా సహస్థావరజఙ్గమా
రాజా! ఈ రోజు సముద్రంతో చుట్టబడిన మొత్తం భూమి, పర్వతాలు, అడవులు, స్థావరజంగమాలతో సహా నీదే, నీ అన్నదమ్ములతో కలసి నీ అధీనంలో ఉంది.
ప్రాచ్యాశ్చ దాక్షిణాత్యాశ్చ పతీచ్యోదీచ్యవాసినః। కృతాః కరప్రదాః సర్వే రాజానస్తే నారాధిప
ప్రాచ్య, దక్షిణ, పశ్చిమ, ఉత్తర దిశల్లో నివసించే రాజులు అందరూ నీకు పన్ను చెల్లించే వారయ్యారు, నరాధిపుడా!
యా హి సా దీప్యమానేవ పాణ్డవాన్భజతే పురా। సాఽద్యలక్ష్మీస్త్వయా రాజన్నవాప్తా భ్రాతృభిః సహ
ఒకప్పుడు పాండవులను కరుణిస్తూ ప్రకాశంగా వెలిగిన అదృష్టం, రాజా! ఇప్పుడు నీకు, నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి లభించింది.
ఇన్ద్రప్రస్థగతే యాం తాం దీప్యమానాం యుధిష్ఠిరే। అపశ్యామ శ్రియం రాజన్సుచిరం శోకకర్శితాః
యుదిష్ఠిరుడు ఇంద్రప్రస్థంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ వెలుగుతో నిండిన ఐశ్వర్యాన్ని మేము చాలా కాలం చూశాము, రాజా! అయితే మనం అప్పట్లో దుఃఖంతో నిండిపోయి ఉన్నాము.
సా తు బుద్ధిబలేనేయం రాజ్ఞస్తస్మాత్తథావిధాత్। త్వయాక్షిప్తా మహాబాహో దీప్యమానేవ దృశ్యతే
ఇప్పుడు నీ బుద్ధి బలంతో, మహాబాహువున్న రాజా! అదే ప్రకాశించే ఐశ్వర్యం నీవు స్వాధీనపర్చుకున్నావు, అది నీదిగా కనిపిస్తోంది.
తథైవ తవ రాజేన్ద్రరాజానః పరవీరహన్। శాసనేఽధిష్ఠితాః సర్వేకిం కుర్మ ఇతి వాదినః
అలాగే, రాజేంద్రా! శత్రువులను సంహరించే ఇతర రాజులందరూ నీ ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, 'మేము ఏమి చేయాలి?' అని అడుగుతున్నారు.
తే వయం పృథివీ రాజన్నిఖిలా సాగరామ్బరా। సపర్వతవనా దేవీ సగ్రామనగరాకరా
అందువల్ల, రాజా! మేము సముద్రంతో చుట్టబడిన మొత్తం భూమిని, పర్వతాలు, అడవులు, పట్టణాలు, గ్రామాలు, సైన్యాలతో సహా పొందాము.
నానావనోద్దేశవతీ పత్తనైరుపశోభితా। `నానాజనపదాకీర్ణా స్ఫీతరాష్ట్రా మహాహలా
వివిధ అడవులతో, కోటలతో అలంకరించబడిన భూమి, అనేక జనపదాలతో నిండిపోయి, విస్తారమైన రాజ్యాలు, సమృద్ధిగా పంటలతో ఉంది.
నన్ద్యమానో ద్విజై రాజన్భాసి నక్షత్రరాడివ। పౌరుషాద్దివి దేవేషు భ్రాజసే రశ్మివానివ
రాజా! ద్విజులచే సత్కరింపబడుతూ, నక్షత్రాధిపతిలా ప్రకాశిస్తున్నావు. దేవతల్లో నీ పరాక్రమంతో, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిలా వెలుగుతున్నావు.
రుద్రైరివ యమో రాజా మరుద్భిరివ వాసవః। కురుభిస్త్వం వృతో రాజన్భాసి నక్షత్రరాడివ
రుద్రులలో యముడు లాగా, మరుతులలో ఇంద్రుడు లాగా, కురువులలో నీవు నీ బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, నక్షత్రాధిపతిలా ప్రకాశిస్తున్నావు, రాజా!
యైః స్మ తే నాద్రియేతాజ్ఞా న చ యే శాసనే స్థితాః। పశ్యామస్తాఞ్శ్రియా హీనాన్పాణ్డవాన్వనవాసినః
మీరు ఎప్పుడో మాట వినని, మీ అధికారాన్ని అంగీకరించని వారు ఎవరో తెలుసా? ఇప్పుడు ఆ పాండవులు ఐశ్వర్యం కోల్పోయి అడవిలో నివసిస్తున్నారు. చూడండి.
శ్రూయతే హి మహారాజసరో ద్వైతవనం ప్రతి। వసన్తః పాణ్డవాః సార్ధం బ్రాహ్మణైర్వనవాసిభిః
మహారాజా, పాండవులు బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర అడవిలో నివసించే వారితో కలిసి ద్వైతవనంలో ఉంటున్నారని వినిపిస్తోంది.
సప్రయాహి మహారాజ శ్రియా పరమయా యుతః। తాపయన్పాణ్డుపుత్రాంస్త్వం రశ్మివానివ తేజసా
మహారాజా, మీరు గొప్ప ఐశ్వర్యంతో బయలుదేరి, మీ తేజస్సుతో పాండుపుత్రులను ఎండ వేడి వేసినట్టు బాధించండి.
స్తితోరాజ్యేఽచ్యుతాన్రాజ్యాచ్ఛియాహీనాఞ్ఛ్రియావృతః అసమృద్ధాన్సమృద్ధార్థః పశ్య పాణ్డుసుతాన్నృప
మీరు రాజ్యంలో స్థిరంగా, ఐశ్వర్యంతో ఉండగా, పాండవులు ఐశ్వర్యం లేకుండా ఉన్నారు. నరపతి, మీరు సుఖంగా ఉండగా వారు దుర్భాగ్యంతో ఉన్నారు. చూడండి.
మహాభిజనసంపన్నం భద్రే మహతి సంస్థితమ్। పాణ్డవాస్త్వాఽభివీక్షన్తు యయాతిమివ నాహుషాం
భద్రే, గొప్ప వంశానికి చెందిన, ఎప్పుడో మహిమాన్వితులైన ఆ పాండవులు ఇప్పుడు నాహుషుని సంతానమై యయాతిని చూసినట్టు మిమ్మల్ని చూస్తారు.
యాం శ్రియం సుహృదశ్చైవ దుర్హృదశ్చ విశాంపతే। పశ్యన్తి పౌరుషైర్దీప్తాం సా సమర్థా భవత్యుత
రాజా, స్నేహితులు, శత్రువులు అందరూ పురుషార్థంతో ప్రకాశించే ఆ ఐశ్వర్యాన్ని చూస్తారు. అలాంటి ఐశ్వర్యమే నిజంగా ఫలించేది.
సమస్థో విషమస్థాన్హి దుర్హృదో యోఽభివీక్షతే। జగతీస్థనివాద్రిస్థః కిమతః పరమం సుఖమ్
ఎవరైనా శత్రువులు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు తాను స్థిరంగా ఉండి వారిని చూస్తే, అది పర్వతంపై నిలబడి లోకాన్ని చూసిన ఆనందం లాంటిది. దానికంటే గొప్ప సుఖం ఇంకేముంటుంది?
న పుత్రధనలాభేన న రాజ్యేనాపి విన్దతి। ప్రీతిం నృపతిశార్దూల యామమిత్రాధదర్శనాత్
రాజులలో సింహమా, శత్రువులు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు వారిని చూడడం వల్ల వచ్చే ఆనందం, కొడుకులు, ధనం, రాజ్యం వచ్చిన ఆనందంతో సమానం కాదు.
కింను తస్య సుఖం న స్యాదాశ్రమే యో ధనంజయమ్। అభివీక్షేత సిద్ధార్థో వల్కలాజినవాససమ్
అశ్రమంలో నివసిస్తూ, విజయవంతుడైన ధనంజయుడు వల్కలాలు, మృగచర్మం ధరించి ఉన్నాడని చూస్తే, ఆ మనిషికి ఎలాంటి సుఖం రాదో చెప్పండి.
సువాససో హి తే భార్యా వల్కలాజినసంవృతామ్। పశ్యన్తు దుఃఖితాం కృష్ణాం సా చ నిర్విద్యతాం పునః
మీ భార్యలు అందంగా అలంకరించుకుని ఉండగా, వారు దుఃఖంతో వల్కలాలు, మృగచర్మం ధరించిన కృష్ణను చూస్తారు. ఆమె మళ్లీ మనస్తాపానికి లోనవుతుంది.
వినిన్దతాం తథాఽత్మానం జీవితం చ ధనచ్యుతమ్। `దారాణాం తే శ్రియం దృష్ట్వా దీప్తామద్య జనాధిపా
రాజా, మీ భార్యల ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, వారు ధనం కోల్పోయి, తమను తాము, తమ జీవితం తక్కువగా భావించాలి.
న తథా హి సభామధ్యే తస్యా భవితుమర్హతి। వైమనస్యం యథా దృష్ట్వా తవ భార్యాః స్వలంకృతాః
సభలో ఆమెకు వచ్చిన బాధ కన్నా, మీ భార్యలు అలంకారాలతో ఉన్నదాన్ని చూసినప్పుడు కలిగే మనస్తాపం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఏవముక్త్వా తు రాజానం కర్ణః శకునినా సహ। తూష్ణీం బభూవతురుభౌ వాక్యాన్తే జనమేజయ
ఇలా రాజుతో చెప్పిన తర్వాత, కర్ణుడు శకునితో కలిసి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, జనమేజయ.
కర్ణస్య వచనం శ్రుత్వా రాజా దుర్యోధనస్తతః। హృష్టో భూత్వాపునర్దీనో రాధేయమిదమబ్రవీత్
కర్ణుని మాటలు విని, దుర్యోధనుడు మొదట ఆనందపడి, మళ్లీ బాధపడి, రాధేయుడితో ఇలా అన్నాడు.
బ్రవీషి యదిదం కర్ణ సర్వం మనసి మే స్థితమ్। న త్వభ్యనుజ్ఞాం లప్స్యామి గమనే యత్రపాణ్డవాః
కర్ణా, నీవు చెప్పింది అన్నీ నా మనసులోనే ఉన్నాయి. కానీ పాండవులు ఉన్న చోటికి వెళ్లేందుకు అనుమతి నాకు రాదు.
పరిదేవతి తాన్వీరాన్ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః। మన్యతేఽభ్యధికాంశ్చాపి తపోయోగేన పాణ్డవాన్
ధృతరాష్ట్రుడు ఆ వీరులను గురించి విచారిస్తుంటాడు. పాండవులు తపస్సు వల్ల మమ్మల్ని మించారని కూడా భావిస్తాడు.