పతతా శిరసా తేన ద్వారం షోడశయోజనమ్। పర్వతాభేన పిహితం తదాఽగమ్యం తతోఽభవత్। ఉత్తరాః కురవస్తేన గచ్ఛన్త్యద్య యథాసుమ్
ఆ తల పడిపోవడంతో, పర్వతంతో మూసివున్న పదహారు యోజనాల వెడల్పైన ద్వారం దాటి వెళ్లడం అసాధ్యమైంది. అందుకే ఉత్తర కురువులు ఇప్పటికీ అలా ప్రయాణిస్తారు.
క్షిప్తాక్షిప్తా తు సా శక్తిర్హత్వా శత్రూన్సహస్రశః। స్కన్దహస్తమనుప్రాప్తా దృశ్యతే దేవదానవైః
ఆ శక్తి ఎన్నిసార్లు విసిరినా, వేలాది శత్రువులను సంహరించి, చివరికి స్కందుని చేతికి తిరిగి చేరింది. ఈ దృశ్యాన్ని దేవతలు, దానవులు చూశారు.
ప్రాయః శరైర్వినిహతా మహాసేనేన ధీమతా। శేషా దైత్యగణా ఘోరా భీతాస్త్రస్తా దురాసదైః। స్కన్దపారిషదైర్హత్వా భక్షితాశ్చ సహస్రశః
భయంకరమైన, చేరలేని దానవ గణాల్లో ఎక్కువ మందిని ధీరుడైన మహాసేనుడు తన బాణాలతో సంహరించాడు. మిగతావారిని స్కందుని అనుచరులు చంపి, వేలాది మందిని తినేశారు.
దనవాన్భక్షయన్తస్తే ప్రపిబన్తశ్చ శోణితమ్। క్షణాన్నిర్దానవం సర్వమకార్షుర్భృశహర్షితాః
వారు దానవులను తిని, వారి రక్తాన్ని తాగారు. ఒక్క క్షణంలోనే అక్కడి మొత్తం ప్రదేశాన్ని దానవుల నుంచి శూన్యంగా చేసి, ఎంతో ఆనందించారు.
తమాంసీవయథా సూర్యో వృక్షానగ్నిర్ఘనాన్ఖగః। తథాస్కన్దోఽజయచ్ఛత్రూన్స్వేన వీర్యేణ కీర్తిమాన్
ఎలా సూర్యుడు చీకటిని తొలగిస్తాడో, అగ్ని వృక్షాలను కాల్చేస్తాడో, పక్షి మేఘాలను చెదరగొడతదో, అలాగే కీర్తిశాలి స్కందుడు తన శక్తితో శత్రువులను జయించాడు.
సంపూజ్యమానస్త్రిదశైరభివాద్య మహేశ్వరమ్। శుశుభే కృతికాపుత్రః ప్రకీరణాంశురివాంశుమాన్
దేవతలు స్కందుని ఘనంగా సత్కరించి, మహేశ్వరుణ్ని నమస్కరించారు. కృతికా కుమారుడు చంద్రుడు తన కాంతిని చిందించునట్లు ప్రకాశించాడు.
నష్టశత్రుర్యదా స్కన్దః ప్రయాతస్తు మహేశ్వరమ్। తదాఽబ్రవీన్మహాసేనం పరిష్వజ్య పురందరః
శత్రువులను సంహరించిన స్కందుడు మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, పురందరుడు మహాసేనుని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మదత్తవరః స్కన్ద త్వయాఽయం మహిషో హతః। `హజయ్యో యుధి దేవానాం దానవః స మహాబలః
స్కందా! బ్రహ్మదేవుడు వరమిచ్చిన ఈ మహిషుడు నీ చేతిలో సంహరించబడ్డాడు. ఆ మహాబలుడు దేవతలకు యుద్ధంలో అజేయుడు.
దేవాస్తృణసమా యస్య వబూవుర్జయతాంవర। సోఽయం త్వయా మహాబాహో శమితో దేవకణ్టకః
విజయవంతుడైన అతని ముందు దేవతలు గడ్డి రెప్పల్లా కనిపించేవారు. మహాబాహువైన నీవు ఆ దేవతలకు ముప్పైన శత్రువును సంహరించావు.
శతం మహిషతుల్యానాం దానవానాం త్వయ రణే। నిహతందేవశత్రూణాం యైర్వయం పూర్వతాపితాః
మహిషుని సమానమైన వంద మంది దానవ శత్రువులను నీవు యుద్ధంలో సంహరించావు. వారు మునుపు మాకు ఎన్నో బాధలు పెట్టారు.
తావకైర్భక్షితాశ్చాన్యే దానవాః శతసఙ్ఘశః। అజేయస్త్వం రణేఽరీణాముమాపతిరివ ప్రభుః
నీ అనుచరులు వందలాది దానవులను గుంపులుగా తినేశారు. పరమేశ్వరుడా! నీవు యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయుడవు, ఉమాదేవి భర్తవలె ప్రభువవు.
ఏతత్తే ప్రథమం దేవ ఖ్యాతం కర్మ భవిష్యతి। త్రిషు లోకేషు కీర్తిశ్చ తవాక్షయ్యా భవిష్యతి। వశగాశ్చ భవిష్యనతి సురాస్తవ మహాభుజ
దేవా! ఇది నీ మొదటి ప్రసిద్ధి చెందిన కార్యంగా మూడు లోకాలలో పేరుగాంచుతుంది. నీ కీర్తి ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది. మహాబాహువా! దేవతలు నీ అధీనంలో ఉంటారు.
మహాసేనమేవముక్త్వా నివృత్తః సహ దైవతైః। అనుజ్ఞాతో భగవతా త్ర్యమ్బకేణ శచీపతిః
శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు, మహాసేనకు ఇలా చెప్పి, త్రయంబకుడు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, దేవతలతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
గతో భద్రవటంరుద్రో నివృత్తాశ్చ దివౌకసః। ఉక్తాశ్చ దేవా రుద్రేణ స్కన్దం పశ్యత మామివ
రుద్రుడు భద్రవటానికి వెళ్లాడు. మిగతా దేవతలు కూడా తిరిగి వెళ్లిపోయారు. అప్పుడా రుద్రుడు దేవతలకు, 'మీరు నన్ను ఎలా చూస్తారో, అలాగే స్కందుని కూడా చూడండి' అని చెప్పాడు.
స హత్వా దానవగణాన్పూజ్యమానో మహర్షిభిః। ఏకాహ్నైవాజయత్సర్వం త్రైలోక్యం వహ్నినన్దనః
వహ్నినందనుడు దానవ గణాలను సంహరించి, మహర్షులచే పూజింపబడి, ఒక్క రోజులోనే మూడు లోకాలను జయించాడు.
స్కన్దస్ య ఇదం విప్రః పఠేజ్జన్మ సమాహితః। `శృణుయాద్బ్రాహ్మణేభ్యో యః శ్రావయేద్వావిచేతనమ్
బ్రాహ్మణుడా! ఎవరు శ్రద్ధగా స్కందుని జన్మకథను పఠిస్తారో, లేదా బ్రాహ్మణుల నుండి వినుతారో, లేక అర్ధం కానివారికి వినిపించిస్తారో—
ధనమాయుర్యశో దీప్తిం పుత్రాఞ్శత్రుజయంతథా'। సపుష్టిమిహసంప్రాప్య స్కన్దసాలోక్యమాప్నుయాత్
వారు ఈ లోకంలో ధనం, దీర్ఘాయువు, కీర్తి, తేజస్సు, సంతానం, శత్రువులపై విజయం, సంపద పొందుతారు. అంతేకాదు, స్కందుని దర్శనం కూడా పొందుతారు.
భగవఞ్శ్రోతుమిచ్ఛామి నామాని చ మహాత్మనః। తరిషు లోకేషు యాన్యస్య విఖ్యాతాని ద్విజోత్తమ
భగవంతుడా! ఆ మహాత్ముడైన స్కందుని పేర్లు, లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనవి, నేను వినాలని కోరుతున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠా!
ఇత్యుక్తః పాణ్డవేయేన మహాత్మా ఋషిసన్నిధౌ। ఉవాచ భగవాంస్తత్ర మార్కణ్డేయో మహాతపాః
పాండవుని ఈ మాటలకు, మహర్షి సమక్షంలో, మహాతపస్వి అయిన భగవంతుడు మార్కండేయుడు అక్కడ ఇలా మాట్లాడాడు.
ఆగేయశ్చైవ స్కనదశ్చ దీప్తకీర్తిరనామయః। మయూరకేతుర్ధర్మాత్మా భూతేశో మహిషార్దనః
ఆగేయుడు, స్కందుడు, తేజోమయుడు, రోగరహితుడు, మయూరకేతుడు, ధర్మాత్ముడు, భూతేశుడు, మహిషాసుర సంహారుడు—
కామజిత్కామదః కాన్తః సత్యవాగ్భువనేశ్వరః। శిశుః శీఘ్రః శుచిశ్చణ్డో దీప్తవర్ణః శుభాననః
కామజిత్, కామదుడు, ప్రియుడు, సత్యవాది, భువనేశ్వరుడు, శిశువు, వేగవంతుడు, పవిత్రుడు, ఉగ్రుడు, ప్రకాశవంతమైనవాడు, మంగళమయమైన ముఖమున్నవాడు—
అమోఘస్త్వనఘో రౌద్రః ప్రియశ్చన్ద్రాననస్తథా। దీప్తశక్తిః ప్రశాన్తాత్మా నద్రకుక్కుటమోహనః
విఫలమవని వాడు, పాపరహితుడు, రౌద్రుడు, ప్రియమైనవాడు, చంద్రాననుడు, తేజోమయమైన శక్తిని ధరించినవాడు, శాంతస్వభావుడు, నడ్ర, కోకిలలను ఆకర్షించే వాడు—
షష్ఠీప్రియశ్చ ధర్మాత్మా పవిత్రో మాతృవత్సలః। కన్యాభర్తా విభక్తశ్చ స్వాహేయో రేవతీసుతః
షష్ఠీ ప్రియుడు, ధర్మాత్ముడు, పవిత్రుడు, తల్లులకు మక్కువ కలవాడు, కన్యాభర్త, విభక్తుడు, స్వాహార్హుడు, రేవతీ కుమారుడు—
ప్రభుర్నేతా విశాఖశ్చ నైగమేయః సుదుశ్చరః। సువ్రతో లలితశ్చైవబాలక్రీడనకప్రియః
ప్రభువు, నాయకుడు, విశాఖుడు, నైగమేయుడు, చేరడం కష్టమైనవాడు, మంచి వ్రతాలు పాటించేవాడు, ఆకర్షణీయుడు, బాలల ఆటపాటలకు ఇష్టపడేవాడు—
ఖచారీ బ్రహ్మచారీ చ శూరః శరవణోద్భవః। విశ్వామిత్రప్రియశ్చైవ దేవసేనాప్రియస్తథా। వాసుదేవప్రియశ్చైవ ప్రియః ప్రియకృదేవ తు
ఆకాశంలో సంచరించేవాడు, బ్రహ్మచారి, వీరుడు, శరవణంలో జన్మించినవాడు, విశ్వామిత్రునికి ప్రియుడు, దేవసేనకు ప్రియుడు, వాసుదేవునికి ప్రియుడు, ప్రియమైన పనులు చేసే వారికి ప్రియుడు—
నామాన్యేతాని దివ్యాని కార్తికేయస్య యః పఠేత్। స్వర్గం కీర్తిం ధనం చైవ స లభేన్నాత్ర సంశయః
కార్తికేయుని ఈ దివ్యనామాలను ఎవరు పఠిస్తారో వారు స్వర్గాన్ని, కీర్తిని, ధనాన్ని పొందుతారు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్తోష్యామి దేవైర్ఋషిభిశ్చ జుష్టం శక్త్యా గుహంనామభిరప్రమేయమ్। షడాననం శక్తిధరం సువీరం నిబోధ చైతాని కురుప్రవీర
దేవతలు, ఋషులు పూజించే గుహుని, అపరిమితుడైన ఆరు ముఖాలవాడిని, శక్తిని ధరించిన మహావీరుడిని, నేను నామాలతో స్తుతించబోతున్నాను. కురు వంశశ్రేష్ఠుడా! ఇవి విను.
బ్రహ్మణ్యో వై బ్రహమజో బ్రహ్మవిచ్చ బ్రహ్మేశయో బ్రహ్మవతాంవరిష్ఠః। బ్రహ్మప్రియో బ్రాహ్మణసర్వమన్త్రీ త్వం బ్రహ్మణాం బ్రాహ్మణానాంచ నేతా
బ్రహ్మనిష్ఠుడు, బ్రహ్మలో జన్మించినవాడు, బ్రహ్మజ్ఞుడు, బ్రహ్మేశుడు, బ్రహ్మవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, బ్రహ్మప్రియుడు, బ్రాహ్మణులందరికీ మంత్రిదేవుడు, బ్రాహ్మణులకూ నాయకుడు నీవే.
స్వాహా స్వధా త్వంపరమం పవిత్రం మన్త్రస్తుతస్త్వంప్రథితః షడర్చిః। సంవత్సరస్త్వమృతవశ్చ షడ్వై మాసార్ధమాసాశ్చదినం దిశశ్చ
నీవే స్వాహా, స్వధా, పరమ పవిత్రత, మంత్రాలతో స్తుతింపబడినవాడు, ఆరు కిరీటాలవాడు, సంవత్సరమూ, ఆరు ఋతువులూ, మాసాలు, పక్షాలు, రోజులు, దిశలూ నీవే.
త్వంపుష్కరాక్షస్త్వరవిన్దవక్రః సహస్రచక్షోసి సహస్రబాహుః। త్వం లోకపాలః పరమం హవిశ్చ త్వం భావనః సర్వసురాసురాణామ్
నీవు కమలాక్షుడు, కమలవదనుడు, వేల కన్నులు, వేల చేతులు కలవాడు, లోకపాలుడు, పరమ హవిస్సు, సమస్త దేవాసురులకు సృష్టికర్తవు.