యదా రుద్రరథం క్రుద్ధో మహిషః సహసా గతః। రేసతూ రోదసీ గాఢం ముముహుశ్ మహర్షయః
మహిషుడు కోపంతో రుద్రుని రథాన్ని అకస్మాత్తుగా చేరుకున్నప్పుడు, ఆకాశమంతా ఘనంగా మార్మోగింది. మహర్షులు భయంతో గుండెల్లో గుబురుగా పోయారు.
అనదంశ్చమహాకాయా దైత్యా జలధరోపమాః। ఆసీచ్చనిశ్చితం తేషాం జితమస్మాభిరిత్యుత
పెద్ద శరీరాలున్న దైత్యులు, మేఘాల్లా గర్జిస్తూ, విజయం మనదేనా లేదా అని సందేహంలో ఉన్నట్లు కనిపించారు.
తథాభూతే తు భగవానాహూయ గుహమాత్మజమ్। `దౌరాత్మ్యం పశ్య పుతర్ త్వం దానవస్య దురాత్మనః। జహి శీఘ్రం దురాచారం ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే బలమ్
అప్పుడు భగవంతుడు గుహ కుమారుడిని పిలిచి, "నీవు ఈ దుర్మార్గ దానవుని చెడు పనిని చూడు నా కుమారా. త్వరగా ఈ దుష్టుణ్ణి సంహరించు. నీ బలాన్ని నేను చూడాలనుకుంటున్నాను" అన్నాడు.
ఇత్యుక్తావ భగవాన్స్కన్దం పరిపూజ్య మహేశ్వరః। అయోజయన్నిగ్రహార్థం మహిషస్ గతాయుషః'। సస్మార చ తదా స్కన్దం మృత్యుం తస్య దురాత్మనః
అలా చెప్పిన భగవంతుడు, స్కందుని సత్కరించి, ప్రాణాలు పోయిన మహిషుని సంహారం కోసం అతన్ని నియమించాడు. ఆ సమయంలో స్కందుని ఆ దుష్టుని మరణంగా స్మరించాడు.
మహిషోఽపి రథం దృష్ట్వా రౌద్రం రుద్రస్ చానదత్। దేవాన్సంత్రాసయంశ్చాపి దైత్యాంస్చాపిప్రహర్షయత్
ఆ భయంకరమైన రథాన్ని, రుద్రుని చూసి మహిషుడు గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ అరుపుతో దేవతలు భయపడిపోయారు, దానవులు ఆనందించారు.
తతస్తస్మినభయే ఘోరే దేవానాం సముపస్థితే। ఆజగామ మహాసేనః క్రోధాత్సూర్య ఇవ జ్వలన్
అలాంటి భయంకరమైన పరిస్థితిలో దేవతలకు ఆపద దగ్గరపడుతున్న వేళ, మహాసేనుడు కోపంతో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు.
లోహితామ్బరసంవీతో లోహితస్రగ్విభూషణః। లోహితాశ్వో మహాబాహుర్హిరణ్యకవచః ప్రభుః
ఎర్రటి వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రటి హారాలు అలంకరించుకుని, ఎర్రటి గుర్రంపై కూర్చొని, బలమైన చేతులతో, బంగారు కవచం ధరించిన ప్రభువు కనిపించాడు.
రథమాదిత్యసంకాశమాస్థితః కనకప్రభమ్। తం దృష్ట్వా దైత్యసేనా సా వ్యద్రవత్సహసా రణే
సూర్యుడిలా మెరిసే, బంగారు కాంతితో వెలిగే రథంపై ఎక్కి వచ్చాడు. అతన్ని చూసి దానవ సైన్యం యుద్ధంలో ఒక్కసారిగా పారిపోయింది.
స చాపి తాం ప్రజ్వలితాం మహిషస్ విదారిణీమ్। ముమోచ శక్తిం రాజేనద్ర మహాసేనో మహాబలః
అప్పుడు మహాబలుడు మహాసేనుడు, యుద్ధంలో మహిషుడిని చీల్చగలిగే అగ్ని వంటి శక్తిని అతనిపై విసిరాడు.
సా ముక్తాఽభ్యహరత్తస్య మహిషస్య శిరో మహత్। పపాత భిన్నే శిరసి మహిషస్త్యక్తజీవితః
ఆ శక్తి మహిషుని పెద్ద తలను గట్టిగా తాకింది. తల చీలిపోవడంతో మహిషుడు అక్కడే ప్రాణాలు విడిచాడు.
పతతా శిరసా తేన ద్వారం షోడశయోజనమ్। పర్వతాభేన పిహితం తదాఽగమ్యం తతోఽభవత్। ఉత్తరాః కురవస్తేన గచ్ఛన్త్యద్య యథాసుమ్
ఆ తల పడిపోవడంతో, పర్వతంతో మూసివున్న పదహారు యోజనాల వెడల్పైన ద్వారం దాటి వెళ్లడం అసాధ్యమైంది. అందుకే ఉత్తర కురువులు ఇప్పటికీ అలా ప్రయాణిస్తారు.
క్షిప్తాక్షిప్తా తు సా శక్తిర్హత్వా శత్రూన్సహస్రశః। స్కన్దహస్తమనుప్రాప్తా దృశ్యతే దేవదానవైః
ఆ శక్తి ఎన్నిసార్లు విసిరినా, వేలాది శత్రువులను సంహరించి, చివరికి స్కందుని చేతికి తిరిగి చేరింది. ఈ దృశ్యాన్ని దేవతలు, దానవులు చూశారు.
ప్రాయః శరైర్వినిహతా మహాసేనేన ధీమతా। శేషా దైత్యగణా ఘోరా భీతాస్త్రస్తా దురాసదైః। స్కన్దపారిషదైర్హత్వా భక్షితాశ్చ సహస్రశః
భయంకరమైన, చేరలేని దానవ గణాల్లో ఎక్కువ మందిని ధీరుడైన మహాసేనుడు తన బాణాలతో సంహరించాడు. మిగతావారిని స్కందుని అనుచరులు చంపి, వేలాది మందిని తినేశారు.
దనవాన్భక్షయన్తస్తే ప్రపిబన్తశ్చ శోణితమ్। క్షణాన్నిర్దానవం సర్వమకార్షుర్భృశహర్షితాః
వారు దానవులను తిని, వారి రక్తాన్ని తాగారు. ఒక్క క్షణంలోనే అక్కడి మొత్తం ప్రదేశాన్ని దానవుల నుంచి శూన్యంగా చేసి, ఎంతో ఆనందించారు.
తమాంసీవయథా సూర్యో వృక్షానగ్నిర్ఘనాన్ఖగః। తథాస్కన్దోఽజయచ్ఛత్రూన్స్వేన వీర్యేణ కీర్తిమాన్
ఎలా సూర్యుడు చీకటిని తొలగిస్తాడో, అగ్ని వృక్షాలను కాల్చేస్తాడో, పక్షి మేఘాలను చెదరగొడతదో, అలాగే కీర్తిశాలి స్కందుడు తన శక్తితో శత్రువులను జయించాడు.
సంపూజ్యమానస్త్రిదశైరభివాద్య మహేశ్వరమ్। శుశుభే కృతికాపుత్రః ప్రకీరణాంశురివాంశుమాన్
దేవతలు స్కందుని ఘనంగా సత్కరించి, మహేశ్వరుణ్ని నమస్కరించారు. కృతికా కుమారుడు చంద్రుడు తన కాంతిని చిందించునట్లు ప్రకాశించాడు.
నష్టశత్రుర్యదా స్కన్దః ప్రయాతస్తు మహేశ్వరమ్। తదాఽబ్రవీన్మహాసేనం పరిష్వజ్య పురందరః
శత్రువులను సంహరించిన స్కందుడు మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, పురందరుడు మహాసేనుని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మదత్తవరః స్కన్ద త్వయాఽయం మహిషో హతః। `హజయ్యో యుధి దేవానాం దానవః స మహాబలః
స్కందా! బ్రహ్మదేవుడు వరమిచ్చిన ఈ మహిషుడు నీ చేతిలో సంహరించబడ్డాడు. ఆ మహాబలుడు దేవతలకు యుద్ధంలో అజేయుడు.
దేవాస్తృణసమా యస్య వబూవుర్జయతాంవర। సోఽయం త్వయా మహాబాహో శమితో దేవకణ్టకః
విజయవంతుడైన అతని ముందు దేవతలు గడ్డి రెప్పల్లా కనిపించేవారు. మహాబాహువైన నీవు ఆ దేవతలకు ముప్పైన శత్రువును సంహరించావు.
శతం మహిషతుల్యానాం దానవానాం త్వయ రణే। నిహతందేవశత్రూణాం యైర్వయం పూర్వతాపితాః
మహిషుని సమానమైన వంద మంది దానవ శత్రువులను నీవు యుద్ధంలో సంహరించావు. వారు మునుపు మాకు ఎన్నో బాధలు పెట్టారు.
తావకైర్భక్షితాశ్చాన్యే దానవాః శతసఙ్ఘశః। అజేయస్త్వం రణేఽరీణాముమాపతిరివ ప్రభుః
నీ అనుచరులు వందలాది దానవులను గుంపులుగా తినేశారు. పరమేశ్వరుడా! నీవు యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయుడవు, ఉమాదేవి భర్తవలె ప్రభువవు.
ఏతత్తే ప్రథమం దేవ ఖ్యాతం కర్మ భవిష్యతి। త్రిషు లోకేషు కీర్తిశ్చ తవాక్షయ్యా భవిష్యతి। వశగాశ్చ భవిష్యనతి సురాస్తవ మహాభుజ
దేవా! ఇది నీ మొదటి ప్రసిద్ధి చెందిన కార్యంగా మూడు లోకాలలో పేరుగాంచుతుంది. నీ కీర్తి ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది. మహాబాహువా! దేవతలు నీ అధీనంలో ఉంటారు.
మహాసేనమేవముక్త్వా నివృత్తః సహ దైవతైః। అనుజ్ఞాతో భగవతా త్ర్యమ్బకేణ శచీపతిః
శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు, మహాసేనకు ఇలా చెప్పి, త్రయంబకుడు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, దేవతలతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
గతో భద్రవటంరుద్రో నివృత్తాశ్చ దివౌకసః। ఉక్తాశ్చ దేవా రుద్రేణ స్కన్దం పశ్యత మామివ
రుద్రుడు భద్రవటానికి వెళ్లాడు. మిగతా దేవతలు కూడా తిరిగి వెళ్లిపోయారు. అప్పుడా రుద్రుడు దేవతలకు, 'మీరు నన్ను ఎలా చూస్తారో, అలాగే స్కందుని కూడా చూడండి' అని చెప్పాడు.
స హత్వా దానవగణాన్పూజ్యమానో మహర్షిభిః। ఏకాహ్నైవాజయత్సర్వం త్రైలోక్యం వహ్నినన్దనః
వహ్నినందనుడు దానవ గణాలను సంహరించి, మహర్షులచే పూజింపబడి, ఒక్క రోజులోనే మూడు లోకాలను జయించాడు.
స్కన్దస్ య ఇదం విప్రః పఠేజ్జన్మ సమాహితః। `శృణుయాద్బ్రాహ్మణేభ్యో యః శ్రావయేద్వావిచేతనమ్
బ్రాహ్మణుడా! ఎవరు శ్రద్ధగా స్కందుని జన్మకథను పఠిస్తారో, లేదా బ్రాహ్మణుల నుండి వినుతారో, లేక అర్ధం కానివారికి వినిపించిస్తారో—
ధనమాయుర్యశో దీప్తిం పుత్రాఞ్శత్రుజయంతథా'। సపుష్టిమిహసంప్రాప్య స్కన్దసాలోక్యమాప్నుయాత్
వారు ఈ లోకంలో ధనం, దీర్ఘాయువు, కీర్తి, తేజస్సు, సంతానం, శత్రువులపై విజయం, సంపద పొందుతారు. అంతేకాదు, స్కందుని దర్శనం కూడా పొందుతారు.
భగవఞ్శ్రోతుమిచ్ఛామి నామాని చ మహాత్మనః। తరిషు లోకేషు యాన్యస్య విఖ్యాతాని ద్విజోత్తమ
భగవంతుడా! ఆ మహాత్ముడైన స్కందుని పేర్లు, లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనవి, నేను వినాలని కోరుతున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠా!
ఇత్యుక్తః పాణ్డవేయేన మహాత్మా ఋషిసన్నిధౌ। ఉవాచ భగవాంస్తత్ర మార్కణ్డేయో మహాతపాః
పాండవుని ఈ మాటలకు, మహర్షి సమక్షంలో, మహాతపస్వి అయిన భగవంతుడు మార్కండేయుడు అక్కడ ఇలా మాట్లాడాడు.
ఆగేయశ్చైవ స్కనదశ్చ దీప్తకీర్తిరనామయః। మయూరకేతుర్ధర్మాత్మా భూతేశో మహిషార్దనః
ఆగేయుడు, స్కందుడు, తేజోమయుడు, రోగరహితుడు, మయూరకేతుడు, ధర్మాత్ముడు, భూతేశుడు, మహిషాసుర సంహారుడు—