అథ సప్తర్షయః శ్రుత్వా జాతం పుత్రం మహౌజసమ్। తత్యజుః షట్ తదా పత్నీర్వినా దేవీమరున్ధతీమ్। షడ్భిరేవ తదా జాతమాహుస్తద్వనవాసినః
తర్వాత, ఏడుగురు మహర్షులు గొప్ప తేజస్సుతో కూడిన కుమారుడు పుట్టాడని విని, అరుంధతిని తప్పించి ఆరు మంది భార్యలను వదిలేశారు. అరణ్యంలో ఉన్నవారు, ఆ బాలుడు ఆరు మంది భార్యల వల్ల పుట్టాడని అన్నారు.
సప్తర్షీనాహ చ స్వాహా మమ పుత్రోఽయమిత్యుత। అహం హేతుర్నైతదేవమితి రాజన్పునః పునః
స్వాహా, ఏడుగురు మహర్షులకు 'ఇతడు నా కుమారుడు' అని చెప్పింది. రాజా! ఆమె మళ్లీ మళ్లీ, 'దీనికి కారణం నేను, భార్యలు కావు' అని స్పష్టంగా చెప్పింది.
విశ్వామిత్రస్తు కృత్వేష్టిం సప్తర్షీణాం మహామునిః। పావకం కామసంతప్తమదృష్టః పృష్ఠతోఽన్వగాత్। తత్తేన నిఖిలం సర్వమవబుధ్య యథాతథమ్
విశ్వామిత్రుడు, ఏడుగురు మహర్షుల కోసం యజ్ఞం చేసి, ఎవరికీ కనిపించకుండా, కోరికతో మండుతున్న అగ్నిని వెంబడించాడు. అలా చేసి, జరిగినదంతా నిజంగా తెలుసుకున్నాడు.
విశ్వామిత్రస్తు ప్రథమం కుమారం శరణం గతః। స్తవం దివ్యం సంప్రచక్రే మహాసేనస్ చాపి సః
విశ్వామిత్రుడు మొదటగా ఆ బాలుని ఆశ్రయించాడు. మహాసేనుడికి దివ్యమైన స్తోత్రాన్ని రచించాడు.
మఙ్గలాని చ సర్వాణి కౌమారాణి త్రయోదశ। జాతకర్మాదికాస్తస్ క్రియాశ్చక్రే మహామునిః
ఆ మహర్షి, బాలుడి కోసం జనన సంస్కారం మొదలుకొని, మొత్తం పదమూడు మంగళకార్యాలను నిర్వహించాడు.
పడ్వక్రస్య తు మాంహాత్మ్యం కుక్కుటస్య తు సాధనమ్। శక్త్యా దేవ్యాః సాధనం చ తథా పారిషదామషి
పావనమైన మయూరుని మహిమను, కోడిపుంజు శక్తిని, దేవి శక్తి ద్వారా సాధించిన ఫలితాన్ని, అలాగే పరిషద్ల విజయాన్ని స్థాపించాడు.
విశ్వామిత్రశ్చకారైతత్కర్మ లోకహితాయ వై। తస్మాదృషిః కుమారస్ విశ్వామిత్రోఽభవత్ప్రియః
విశ్వామిత్రుడు ఈ కార్యాలను లోకహితార్థంగా చేశాడు. అందుకే కుమారునికి ఆ ఋషి ప్రియుడయ్యాడు.
అన్వజానాచ్చ స్వాహాయా రూపాన్యత్వం మహామునిః। అబ్రవీచ్చ మునీన్సర్వాననాపరాధ్యన్తి వై స్త్రియః। శ్రుత్వా తు తత్వతస్తస్మాత్తే పత్నీః సర్వతోత్యజన్
ఆ మహర్షి, స్వాహా తీసుకున్న అనేక రూపాలను గ్రహించి, మిగతా మహర్షులకు, 'స్త్రీలు తప్పు చేయరు' అని చెప్పాడు. అది విని, వారు తమ భార్యలను అన్ని చోట్ల వదిలేశారు.
స్కన్దం శ్రుత్వా తదా దేవా వాసవం సహితాఽబ్రువన్। అవిషహ్యం వలం స్కన్దం జహి శక్రాశు మాచిర్
ఆ సమయంలో దేవతలు, వాసవునితో కలిసి, 'స్కందుని బలాన్ని తట్టుకోలేము; శక్రా! వెంటనే అతడిని సంహరించు' అని అన్నారు.
యది వా న నిహంస్యేనమద్యేన్ద్రోఽయం భవిష్యతి। త్రైలోక్యం సన్నిగృహ్యాస్మాంస్త్వాం చ శక్ర మహాబలా
'నువ్వు ఈరోజు అతడిని చంపకపోతే, అతడు ఇంద్రుడవుతాడు; తన గొప్ప బలంతో మూడువెళ్లాల్ని, మమ్మల్ని, నిన్ను కూడా వశపరచుకుంటాడు, శక్రా!' అని అన్నారు.
స తానువాచ వ్యథితో వాలోఽయం సుమహాబలః। స్రష్టారమపి లోకానాం యుధి విక్రమ్య నాశయేత్। [న బాలముత్సహే హన్తుమితి శక్రః ప్రభాషతే
అప్పుడు శక్రుడు బాధతో, 'ఈ బాలుడు అపారమైన బలవంతుడు; యుద్ధంలో తన పరాక్రమంతో లోకాల సృష్టికర్తనైనా నాశనం చేయగలడు. కానీ, నేను బాలుడిని హత్య చేయడాన్ని ధైర్యపడను' అని అన్నాడు.
తేఽబ్రువన్నాస్తి తే వీర్యం యత ఏవం ప్రభాసే।] సర్వాస్త్వద్యాభిగచ్ఛన్తు స్కన్దం లోకస్య మాతరః
దేవతలు, 'నువ్వు ఇలా మాట్లాడుతున్నావంటే నీకు శక్తి లేదు. అందువల్ల లోకమాతలు అందరూ ఈరోజు స్కందుని దగ్గరకు వెళ్లాలి' అని చెప్పారు.
కామవీర్యా ఘ్నన్తు చైనం తథేత్యుక్త్వా చ తా యయుః। తమప్రతిబలం దృష్ట్వా విషణ్ణవదనాస్తు తాః
మన కోరికల శక్తి ఇతనిని నాశనం చేయాలని చెప్పి, అవి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాయి. అతనికి సమానమైన శక్తి ఎవరికీ లేదని చూసి, వాటి ముఖాలు ముసురుకున్నాయి.
అశక్యోఽయంవిచిన్త్యైవం తమేవ శరణం యయుః। ఊచుశ్చైనం త్వమస్మాకం పుత్రోఽస్మాభిర్ధృతంజగత్
ఇతన్ని ఓడించలేమని భావించి, అవి అతని వద్దకి ఆశ్రయం కోరాయి. 'నీవు మా కుమారుడవు, ఈ లోకం మాతో నిలబడింది' అని అతనితో చెప్పాయి.
అభినన్ద్య తతః సర్వాః ప్రస్నుతాః స్నేహవిక్లబాః। [తాసాం తద్వచనం శ్రుత్వా పాతుకామః స్తనాన్ప్రభుః]
అప్పుడు అవన్నీ ఆనందంతో, ప్రేమతో పొంగిపొర్లుతూ, మృదుత్వంతో మృదువుగా మారాయి. వాటి మాటలు విని, ప్రభువు వాటి పాలను పానించాలనుకున్నాడు.
తాః సంపూజ్య మహాసేనఃకామాంశ్చాసాం ప్రదాయ సః। అపశ్యదగ్నిమాయాన్తం పితరం బలినాం బలీ
మహాసేనుడు వాటిని గౌరవించి, వాటి కోరికలు తీరచేసాడు. ఆ తరువాత, అతను తన తండ్రైన అగ్నిని దగ్గరకు వస్తున్నట్టు చూశాడు.
స తు సంపూజితస్తేన సహ మాతృగణేన హ। పరివార్య మహాసేనం రక్షమాణః స్థితః శివః
అతనిచేత గౌరవింపబడిన శివుడు, మాతృగణంతో కలిసి మహాసేనుని చుట్టుముట్టి, అతన్ని రక్షిస్తూ నిలిచాడు.
సర్వాసాం యా తు మాతౄణాం నారీ క్రోధసముద్భవా। ధాత్రీ స్వపుత్రవత్స్కన్దం శూలహస్తాఽభ్యరక్షత
అందరిలో, కోపంతో పుట్టిన ఒక మహిళ, తన చేతిలో శూలంతో, తాను పుట్టిన కుమారుడిలా స్కందుని కాపాడింది.
లోహితస్యోదధేః కన్యా క్రూరా లోహితభోజనా। పరిష్వజ్య మహాసేనం పుత్రవత్పర్యరక్షత
రక్తసముద్రపు క్రూరమైన కుమార్తె, రక్తాన్ని ఆహారంగా తీసుకునే ఆమె, మహాసేనుని తన కుమారుడిలా ఆలింగనం చేసి, కాపాడింది.
అగ్నిర్భూత్వా నైగమేయశ్ఛాగవక్రో బహుప్రజః। రమయామాస శైలస్తం బాలం క్రీడనకైరివ
అగ్నిరూపంలో, మేక ముఖంతో, అనేక సంతానాలతో ఉన్న నైగమేయుడు, ఆ కొండపై ఉన్న బాలుడిని బొమ్మలతో ఆనందింపజేశాడు.
బ్రహాః సోపగ్రహాశ్చైవ ఋషయో మాతరస్తథా। హుతాశనముఖాశ్చైవ దృప్తాః పారిషదాం గణాః
బ్రహ్మలు, వారి అనుచరులు, ఋషులు, మాతృగణం, అగ్నిముఖంలో పుట్టిన గర్వితులైన సేవక గణాలు, అందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో ఘోరాస్త్రిదివవాసినః। పరివార్య మహాసేనం స్థితా మాతృగణైః సహ
ఇవాళ్లతో పాటు, మరెన్నో భయంకరమైన దేవలోక నివాసులు, మాతృగణంతో కలిసి మహాసేనుని చుట్టుముట్టి నిలిచారు.
సందిగ్ధం విజయం దృష్ట్వా విజయేప్సుః సురేశ్వరః। ఆరుహ్యైరావతస్కన్ధం ప్రయయౌ దైవతైః సహ
విజయం సందిగ్ధంగా ఉందని చూసి, గెలుపు కోరికతో దేవేంద్రుడు, ఐరావతం భుజంపై ఎక్కి, దేవతలతో కలిసి వెళ్లిపోయాడు.
ఆదాయ వజ్రం బవాన్సర్వైర్దేవగణైర్వృతః। విజిఘాంసుర్మహాసేనమిన్ద్రస్తూర్ణతరం యయౌ
వజ్రాయుధాన్ని తీసుకుని, అన్ని దేవతలతో చుట్టుముట్టి, మహాసేనుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఇంద్రుడు వేగంగా ముందుకు వెళ్లాడు.
ఇన్ద్రస్తస్య మహావేగం దృష్ట్వాఽద్భుతపరాక్రమమ్। విస్మితశ్చాభవద్రాజన్దేవానీకమచోదయత్
ఇంద్రుడు మహాసేనుని గొప్ప వేగాన్ని, అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు, రాజా! వెంటనే దేవసేనను ముందుకు నడిపించాడు.
ఉగ్రం తం చ మహానాదం దేవానీకం మహాప్రభమ్। విచిత్రధ్వజసన్నాహం నానావాహనకార్ముకమ్
ఆ దేవతల సైన్యం భయంకరంగా, మహత్తరంగా, రంగురంగుల జెండాలతో, వివిధ రకాల వాహనాలు, ధనుస్సులతో ప్రకాశించింది.
ప్రవరామ్బరసంవీతం శ్రియా జుష్టమలంకృతమ్। విజిఘాంసుం తమాయాన్తం కుమారః శక్రమన్వయాత్
ఉత్తమమైన వస్త్రాలు ధరించి, అలంకరించబడి, మహిమతో మెరిసిపోతూ, కుమారుడు తనను సంహరించేందుకు వస్తున్న ఇంద్రుని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
వియత్పతిః స శక్రస్తు ద్రుతమాయాన్మహాబలః। సంహర్పయన్దేవసేనాం జిఘాంసుః పావకాత్మజమ్
ఆకాశాధిపతి ఇంద్రుడు, మహాశక్తితో, వేగంగా వచ్చి, దేవసేనను సమీకరించి, అగ్నిపుత్రుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ముందుకు సాగాడు.
సంపూజ్యమానస్త్రిదశైస్తథైవ పరమర్షిభిః। సమీపమథ సంప్రాప్తో వహ్నిపుత్రస్య వాసవః
దేవతలు, మహర్షులు గౌరవిస్తూ ఉండగా, వాసవుడు అగ్నిపుత్రుని సమీపానికి చేరుకున్నాడు.
సింహనాదం తతశ్చక్రే దేవేశః సహితైః సురైః। గుహోఽపిశబ్దం తం శ్రుత్వా వ్యనదాత్సాగరో యథా
అప్పుడు దేవతాధిపతి తనతో ఉన్న దేవతలతో కలిసి సింహగర్జన చేశాడు. ఆ శబ్దాన్ని వినగానే గుహుడు సముద్రంలా గర్జించాడు.