క్రీడన్భాతి మహాసేనస్త్రీంల్లోకాన్వదనైః పివన్। పర్వతాగ్రేఽప్రమేయాత్మా రశ్మిమానుదయే యథా
ఆ మహాసేనుడు, పర్వత శిఖరంపై ఆడుకుంటూ, తన నోళ్లతో మూడు లోకాలను పీలుస్తున్నట్టు ప్రకాశించాడు. అతని మహిమ కొలవలేనిది, ఉదయించే సూర్యుడిలా తేజస్సుతో మెరిసాడు.
స తస్ పర్వతస్యాగ్రే నిషణ్ణోఽద్భుతవిక్రమః। వ్యలోకయదమేయాత్మా ముఖైర్నానావిధైర్దిశః
ఆశ్చర్యకరమైన పరాక్రమంతో, ఆ కొలవలేని మహిమ కలిగినవాడు, పర్వత శిఖరంపై కూర్చొని, అనేక ముఖాలతో అన్ని దిశలవైపు చూశాడు.
స పశ్యన్వివిధాన్భావాంశ్చకార నినదం పునః। తస్య తం నినదం శ్రుత్వా న్యపతన్బహుధా జనాః। భీతాశ్చోద్విగ్రమనసస్తమేవ శరణం యయుః
వివిధ జాతులను చూచి మళ్లీ ఘోరంగా అరవాడు. ఆ అరుపు విని, అనేక మంది భయంతో నేలపై పడిపోయారు. భయంతో, మనసు కలవరపడి, అతని శరణు చేరారు.
యే తుం సంశ్రితా దేవం నానావర్ణాస్తదా జనాః। తానప్యాహుః పారిషదాన్బ్రాహ్మణాః సుమహాబలాన్
ఆ దేవుని శరణు చేరిన వివిధ వర్ణాల వారు కూడా, మహాబలశాలులు అయిన బ్రాహ్మణులు, అతని పరిచారకులుగా చెప్పబడ్డారు.
స తూత్థాయ మహాబాహురుపసాన్త్వ్య చ తాఞ్జనాన్। ధనుర్వికృష్య వ్యసృజద్బాణాఞ్శ్వేతే మహాగిరౌ
అప్పుడు ఆ మహాబాహువు లేచి, ఆ జనులను ఓదార్చి, తన విల్లు ఎక్కించి, తెల్లటి గొప్ప పర్వతంపై బాణాలను వదిలాడు.
విభేద స శరైః శైలం క్రౌఞ్చం హిమవతః సుతమ్। తేన హంసాశ్చ గృధ్రాశ్చ మేరుం గచ్ఛన్తి పర్వతమ్
అతడు తన బాణాలతో హిమవంతుని కుమారుడైన క్రౌంచపర్వతాన్ని చీల్చేశాడు. అందువల్ల హంసలు, గద్దలు మెరుపర్వతానికి వెళ్లిపోయాయి.
స విశీర్ణోఽపతచ్ఛైలో భృశమార్తస్వరావ్రువన్
ఆ చీలిపోయిన పర్వతం, తీవ్రమైన బాధతో అరుస్తూ కిందపడిపోయింది.
తస్మిన్నిపతితే త్వన్యే నేదుః శైలా భృశం భయాత్। `ఘోరమార్తస్వరం చక్రుర్దృష్ట్వా క్రౌఞ్చం విదారితమ్
అది పడిపోవగానే, మిగతా పర్వతాలు భయంతో గట్టిగా గర్జించాయి. క్రౌంచపర్వతం చీలిపోయిన దృశ్యం చూసి, భయంకరమైన, బాధతో కూడిన శబ్దం చేశాయి.
సతం నాదం భృశార్తానాం శ్రుత్వాఽపి బలినాంవరః। న ప్రావ్యధదమేయాత్మా శక్తిముద్యమ్య చానదత్
అంతటి బాధతో అరుస్తున్నవారి శబ్దం విన్నా, బలవంతులందరిలో శ్రేష్ఠుడు అయిన అతడు కదలలేదు. ఆ కొలవలేని మహిమ కలిగినవాడు తన శక్తిని పైకి ఎత్తి మళ్లీ ఘోరంగా అరవాడు.
సా తదా విమలా శక్తిః క్షిప్తా తేన మహాత్మనా। బిభేద శిఖరం ఘోరం శ్వేతస్ తరసా గిరేః
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు విసిరిన నిష్కళంకమైన ఆయుధం, తెల్లటి పర్వతపు భయంకరమైన శిఖరాన్ని బలంగా చీల్చింది.
స తేనాభిహతో దీర్ణో గిరిః శ్వేతోఽచలైః సహ। పలాయత మహీం త్యక్త్వా భీతస్తస్మాన్మహాత్మనః
ఆ ఆయుధం తాకడంతో, తెల్లటి పర్వతం తనతో పాటు ఉన్న పర్వతాలతో కలిసి చీలిపోయింది. ఆ మహాత్ముని భయంతో భూమిని వదిలి పారిపోయింది.
తతః ప్రవ్యథితా భూమిర్వ్యశీర్యత సమన్తతః। ఆర్తా స్కన్దం సమాసాద్య పునర్బలవతీ బభౌ
అప్పుడు భూమి భయంతో కంపించి, చుట్టూ చీలిపోయింది. బాధతో స్కందుని ఆశ్రయించి, మళ్లీ బలాన్ని పొందింది.
పర్వతాశ్చ నమస్కృత్యతమేవ పృథివీం గతాః। అథైనమభజల్లోకః స్కన్దం శుక్లస్య పఞ్చమీమ్
పర్వతాలు నమస్కరించి, భూమిని చేరాయి. ఆ తరువాత లోకమంతా, శుక్ల పక్షంలో ఐదవ రోజున స్కందుని ఘనంగా పూజించింది.
తస్మిఞ్జాతే మహాసత్త్వే మహాసేనే మహాబలే। సముత్తస్థుర్మహోత్పాతా ఘోరరూపాః పృథగ్విధాః ।। 1
ఆ మహాశక్తి, మహాబలుడు అయిన మహాసేనుడు జన్మించినప్పుడు, భయంకరమైన అనేక రకాల మహా అపశకునాలు ఉద్భవించాయి.
స్త్రీపుంసోర్విపరీతం చ తథా ద్వన్ద్వాని యాని చ। గ్రహా దీప్తా దిశః ఖం చ రరాస చ మహీ భృశమ్
ఆ సమయంలో స్త్రీపురుషుల పాత్రలు మారిపోయాయి, అలాగే అన్ని జంటల మధ్య విరుద్ధతలు కనిపించాయి. గ్రహాలు ప్రకాశంగా మెరిశాయి, దిక్కులు, ఆకాశం, భూమి—allamga—బాగా కంపించాయి.
ఋషయశ్చ మహాఘోరాన్దృష్ట్వోత్పాతాన్సమన్తతః। అకుర్వఞ్శాన్తిముద్విగ్నా లోకానాం లోకభావనాః
ఆ భయంకరమైన అపశకునాలను చుట్టూ చూసిన మహర్షులు, లోకాలకు మేలు కలగాలని ఆందోళనతో శాంతి కర్మలు చేశారు.
నివసన్తి వనే యే తు తస్మింశ్చైత్రరథే జనాః। తేఽబ్రువన్నేష నోఽనర్థః పావకేనాహృతో మహాన్। సంగమ్య షడ్భిః పత్నీభిః సప్తర్షీణామితి స్మ హ
చైత్రరథ అరణ్యంలో నివసిస్తున్న వారు, 'ఈ పెద్ద అపాయం మనకు అగ్నిచేత, ఏడుగురు మహర్షుల ఆరు భార్యలతో కలిసిన తర్వాత వచ్చింది' అని అన్నారు.
అపరే గరుడీమాహుస్తయాఽనర్థోఽయమాహృతః। యైర్దృష్టా సా తదా దేవీ తస్యా రూపేణ గచ్ఛతీ
ఇంకొంత మంది, 'ఈ అపాయం గరుడి వల్ల వచ్చింది; ఆ సమయంలో ఆ దేవిని ఆ రూపంలో కదులుతూ చూచినవారు ఉన్నారు' అని చెప్పారు.
న తు తత్స్వాహయా కర్మ కృతంజానాతి వై జనః
కానీ, ఈ కార్యం స్వాహా చేత జరిగిందని ప్రజలకు తెలియదు.
సుపర్ణీ తు వచః శ్రుత్వా మమాయం తనయస్త్వితి। ఉపగమ్య శనైః స్కన్దమాహాహం జననీ తవ
సుపర్ణి ఆ మాటలు విని, 'ఇతడు నా కుమారుడు' అని అనుకొని, నెమ్మదిగా స్కందుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'నేను నీ తల్లి' అని చెప్పింది.
అథ సప్తర్షయః శ్రుత్వా జాతం పుత్రం మహౌజసమ్। తత్యజుః షట్ తదా పత్నీర్వినా దేవీమరున్ధతీమ్। షడ్భిరేవ తదా జాతమాహుస్తద్వనవాసినః
తర్వాత, ఏడుగురు మహర్షులు గొప్ప తేజస్సుతో కూడిన కుమారుడు పుట్టాడని విని, అరుంధతిని తప్పించి ఆరు మంది భార్యలను వదిలేశారు. అరణ్యంలో ఉన్నవారు, ఆ బాలుడు ఆరు మంది భార్యల వల్ల పుట్టాడని అన్నారు.
సప్తర్షీనాహ చ స్వాహా మమ పుత్రోఽయమిత్యుత। అహం హేతుర్నైతదేవమితి రాజన్పునః పునః
స్వాహా, ఏడుగురు మహర్షులకు 'ఇతడు నా కుమారుడు' అని చెప్పింది. రాజా! ఆమె మళ్లీ మళ్లీ, 'దీనికి కారణం నేను, భార్యలు కావు' అని స్పష్టంగా చెప్పింది.
విశ్వామిత్రస్తు కృత్వేష్టిం సప్తర్షీణాం మహామునిః। పావకం కామసంతప్తమదృష్టః పృష్ఠతోఽన్వగాత్। తత్తేన నిఖిలం సర్వమవబుధ్య యథాతథమ్
విశ్వామిత్రుడు, ఏడుగురు మహర్షుల కోసం యజ్ఞం చేసి, ఎవరికీ కనిపించకుండా, కోరికతో మండుతున్న అగ్నిని వెంబడించాడు. అలా చేసి, జరిగినదంతా నిజంగా తెలుసుకున్నాడు.
విశ్వామిత్రస్తు ప్రథమం కుమారం శరణం గతః। స్తవం దివ్యం సంప్రచక్రే మహాసేనస్ చాపి సః
విశ్వామిత్రుడు మొదటగా ఆ బాలుని ఆశ్రయించాడు. మహాసేనుడికి దివ్యమైన స్తోత్రాన్ని రచించాడు.
మఙ్గలాని చ సర్వాణి కౌమారాణి త్రయోదశ। జాతకర్మాదికాస్తస్ క్రియాశ్చక్రే మహామునిః
ఆ మహర్షి, బాలుడి కోసం జనన సంస్కారం మొదలుకొని, మొత్తం పదమూడు మంగళకార్యాలను నిర్వహించాడు.
పడ్వక్రస్య తు మాంహాత్మ్యం కుక్కుటస్య తు సాధనమ్। శక్త్యా దేవ్యాః సాధనం చ తథా పారిషదామషి
పావనమైన మయూరుని మహిమను, కోడిపుంజు శక్తిని, దేవి శక్తి ద్వారా సాధించిన ఫలితాన్ని, అలాగే పరిషద్ల విజయాన్ని స్థాపించాడు.
విశ్వామిత్రశ్చకారైతత్కర్మ లోకహితాయ వై। తస్మాదృషిః కుమారస్ విశ్వామిత్రోఽభవత్ప్రియః
విశ్వామిత్రుడు ఈ కార్యాలను లోకహితార్థంగా చేశాడు. అందుకే కుమారునికి ఆ ఋషి ప్రియుడయ్యాడు.
అన్వజానాచ్చ స్వాహాయా రూపాన్యత్వం మహామునిః। అబ్రవీచ్చ మునీన్సర్వాననాపరాధ్యన్తి వై స్త్రియః। శ్రుత్వా తు తత్వతస్తస్మాత్తే పత్నీః సర్వతోత్యజన్
ఆ మహర్షి, స్వాహా తీసుకున్న అనేక రూపాలను గ్రహించి, మిగతా మహర్షులకు, 'స్త్రీలు తప్పు చేయరు' అని చెప్పాడు. అది విని, వారు తమ భార్యలను అన్ని చోట్ల వదిలేశారు.
స్కన్దం శ్రుత్వా తదా దేవా వాసవం సహితాఽబ్రువన్। అవిషహ్యం వలం స్కన్దం జహి శక్రాశు మాచిర్
ఆ సమయంలో దేవతలు, వాసవునితో కలిసి, 'స్కందుని బలాన్ని తట్టుకోలేము; శక్రా! వెంటనే అతడిని సంహరించు' అని అన్నారు.
యది వా న నిహంస్యేనమద్యేన్ద్రోఽయం భవిష్యతి। త్రైలోక్యం సన్నిగృహ్యాస్మాంస్త్వాం చ శక్ర మహాబలా
'నువ్వు ఈరోజు అతడిని చంపకపోతే, అతడు ఇంద్రుడవుతాడు; తన గొప్ప బలంతో మూడువెళ్లాల్ని, మమ్మల్ని, నిన్ను కూడా వశపరచుకుంటాడు, శక్రా!' అని అన్నారు.