యస్తు సర్వాణి భూతాని త్వయా సహ విజేష్యతి। స హి మే భవితా భర్తా బ్రహ్మణ్యః కీర్తివర్ధనః
నీవు తోడుగా ఉండగా, సమస్త భూతాలను జయించే వాడే నా భర్త అవుతాడు. అతడు బ్రహ్మవేత్త, కీర్తిని పెంచేవాడు.
ఇన్ద్రస్తస్యా వచః శ్రుత్వా దుఃఖితోఽచిన్తయద్భృశమ్। అస్యా దేవ్యాః పతిర్నాస్తి యాదృశం సంప్రభాషతే
ఆమె మాటలు విని, ఇంద్రుడు లోతుగా బాధపడి ఇలా ఆలోచించాడు: ఆమె చెప్పినట్లుగా ఉన్న భర్త ఈ దేవికి లేడు.
అథాపశ్యత్స ఉదయే భాస్కరం భాస్కరద్యుతిః। సోమం చైవ మహాభాగం ప్రవిశన్తం దివాకరమ్
ఆ ఉదయ వేళలో, ప్రకాశవంతమైన భాస్కరుని, అలాగే మహిమాన్వితుడైన సోముని, ఆ దివాకరుని లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నట్టుగా అతడు చూశాడు.
అమావాస్యాం ప్రవృత్తాయాం ముహూర్తే రౌద్ర ఏవ తు। దేవాసురం చ సంగ్రామం సోఽపశ్యదుదయే గిరౌ
అమావాస్య ప్రారంభమైనప్పుడు, ఉగ్రమైన సమయాన, ఆ పర్వతంపై ఉదయ సమయంలో దేవతలూ, అసురుల మధ్య యుద్ధాన్ని అతడు చూశాడు.
లోహితైశ్చ ఘనైర్యుక్తాం పూర్వాం సంధ్యాం శతక్రతుః। అపశ్యల్లోహితోదం చ మఘవాన్వరుణాలయమ్
ఇంద్రుడు, ఎర్రటి మేఘాలతో నిండిన తూర్పు సంధ్యను, అలాగే ఎర్రటి నీళ్ళతో ఉన్న వరుణుని నివాసమైన సముద్రాన్ని చూశాడు.
భృగుభిశ్చాఙ్గిరోభ్యశ్చ హుతం మన్త్రైః పృథగ్విధైః। హవ్యం గృహీత్వా వహ్నిం చ ప్రవిశన్తం దివాకరమ్
భృగువులు, అంగిరసులు వేర్వేరు మంత్రాలతో హోమం చేస్తూ, ఆ హవిని స్వీకరించిన అగ్నిని, సూర్యునిలోకి ప్రవేశిస్తున్నట్టు చూశాడు.
పర్వ చైవ చతుర్వింశం తదా సూర్యముపస్థితమ్। తథా సూర్యం వహ్నిగతం సోమం సూర్యగతం చ తమ్
ఆ ఇరవై నాలుగవ తిథినాడు సూర్యుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అగ్ని సూర్యునిలోకి, సోముడు కూడా సూర్యునిలోకి ప్రవేశించారు.
సమాలోక్యైకతామేవ శశినో భాస్కరస్య చ। సమవాయం తు తం రౌద్రం దృష్ట్వా శక్రోఽన్వచిన్తయత్
చంద్రుడు, సూర్యుడు ఒక్కటై కలిసిన దృశ్యాన్ని, ఆ ఉగ్రమైన సంయోగాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు లోతుగా ఆలోచించాడు.
సూర్యాచన్ద్రమసోర్ఘోరం దృశ్యతే పరివేషణమ్। ఏతస్మిన్నేవ రాత్ర్యన్తే మహద్యుద్ధం తు శంసతి
సూర్యుడు, చంద్రుడి చుట్టూ భయంకరమైన వలయము కనిపిస్తోంది. ఈ రాత్రి చివర్లో ఇది గొప్ప యుద్ధాన్ని సూచిస్తోంది.
సరిత్సిన్ధురపీయం తు ప్రత్యసృగ్వాహినీ భృశమ్। శృగాలినయగ్నివక్రా చ ప్రత్యాదిత్యం విరావిణీ
సింధు నది బలంగా వెనక్కి ప్రవహించింది. అగ్నిముఖం గల నక్క సూర్యుని వైపు గట్టిగా అరచింది.
ఏష రౌద్రశ్చసంఘాతో మహాన్యుక్తశ్చ తేజసా। సోమస్య వహ్నిసూర్యాభ్యామద్భుతోఽయం సమాగమః
ఇది ఉగ్రమైన, మహత్తరమైన, తేజస్సుతో కూడిన సంయోగం. సోముడు, అగ్ని, సూర్యుడు కలిసిన ఈ అద్భుతమైన సంఘటన.
జనయేద్యం సుతం సోమః సోఽస్యా దేవ్యాః పతిర్భవేత్। అథానేకైర్గుణైశ్చాగ్నిరగ్నిః సర్వాశ్చ దేవతాః
సోముడు ఒక కుమారుడిని కనుగొంటే, అతడు ఈ దేవతకు భర్తవుతాడు. అగ్ని అనేక గుణాలతో, ఇతర దేవతలతో కూడి—
ఏష చేఞ్జనయేద్గర్భం సోఽస్యా దేవ్యాః పతిర్భవేత్। ఏవం సంచిన్త్య భగవాన్బ్రహ్మలోకం తదా గతః
ఇతడు గర్భాన్ని కలిగిస్తే, అతడే ఈ దేవతకు భర్తవుతాడు. ఇలా ఆలోచిస్తూ, భగవంతుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు.
గృహీత్వా దేవసేనాం తాం వవన్దే స పితామహమ్। ఉవాచ చాస్యా దేవ్యాస్త్వం సాధు శూరం పతిం దిశా
దేవసేనను తీసుకుని, అతడు పితామహునికి నమస్కరించి, 'ఈ దేవతకు శూరుడైన మంచి భర్తను దయచేయండి' అని చెప్పాడు.
యథైతచ్చిన్తితంకార్యం త్వయా దానవసూదన। తథా స భవితా గర్భో బలవానురువిక్రమః
నీకు వచ్చిన ఆలోచన ప్రకారం, దానవ సంహారకా, ఆ గర్భం బలమైనవాడిగా, మహా పరాక్రమశాలిగా అవుతుంది.
స విష్యతి సేనానీస్త్వయా సహ శతక్రతో। అస్యా దేవ్యాః పతిశ్చైవ స భవిష్యతి వీర్యవాన్
శతక్రతువా! అతడు నీతో కలిసి సేనాధిపతిగా అవుతాడు. ఈ దేవతకు ధైర్యవంతుడైన భర్తగా కూడా ఉంటాడు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా నమస్తస్మై కృత్వాఽసౌ మహ కన్యయా। తత్రాభ్యగచ్ఛద్దేవేన్ద్రో యత్ర సప్తర్షయోఽభవన్
ఇది విని, నమస్కారం చేసి, ఆ మహా కన్యతో కలిసి, ఇంద్రుడు అక్కడికి వెళ్లాడు, అక్కడ సప్తర్షులు ఉన్నారు.
వసిష్ఠప్రముఖా ముఖ్యా విప్రేన్ద్రాః సుమహాప్రభాః। భాగార్థం తపసోపాత్తం తేషాం సోమం తథాఽధ్వరే
వశిష్ఠుడు ముందుండి, మహాప్రభావశాలులైన బ్రాహ్మణులు, యజ్ఞంలో తమ భాగం కోసం సోముని పొందారు.
పిపాసవో యయుర్దేవాః శతక్రతుపురోగమాః। ఇష్టిం కృత్వయతాన్యాయం సుసమిద్ధే హుతాశనే
ఇంద్రుడు ముందుండి, దాహంతో ఉన్న దేవతలు అక్కడికి వెళ్లి, బాగా వెలిగిన అగ్నిలో యాజ్ఞాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించారు.
జుహువుస్తే మహాత్మానో హవ్యం సర్వదివౌకసామ్। సమాహూతో హుతవహఃసోఽద్భుతః సూర్యమణ్డలాత్
ఆ మహాత్ములు, ఆకాశంలో నివసించే అందరికోసం హవిని సమర్పించారు. అప్పుడు, ఆశ్చర్యకరంగా, అగ్ని సూర్య మండలంనుంచి వచ్చాడు.
వినిఃసృత్య యయౌ వహ్నిః పార్శ్వతో విధివత్ప్రభుః। ఆగమ్యాహవనీయం వై తైర్ద్విజైర్మన్త్రతో హుతమ్
అగ్ని దేవుడు యాజ్ఞిక విధానంగా పక్కదారి నుంచి బయటకు వచ్చి, ఆ ద్విజులు మంత్రాలతో సమర్పించిన హవిస్సులను అహవనీయాగ్నికి సమీపించి స్వీకరించాడు.
సతత్ర వివిధం హవ్యం ప్రతిగృహ్యహుతాశనః। ఋషిభ్యో భరతశ్రేష్ఠ ప్రాయచ్ఛత దివౌకసామ్
అక్కడ, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా! హవిర్భుక్కు అయిన అగ్ని దేవుడు రకరకాల హవిస్సులను స్వీకరించి, ఆ ఋషుల తరఫున దేవతలకు సమర్పించాడు.
నిష్క్రామంశ్చాప్యపశ్యత్స పత్నీస్తేషాం మహాత్మనామ్। స్వేష్వాసతేషూపవిష్టాః స్నాయన్తీశ్చ యథాసుస్వమ్
అగ్ని దేవుడు అక్కడి నుంచి వెళ్ళేటప్పుడు, ఆ మహాత్ములైన ఋషుల భార్యలు తమ తమ ఆసనాలపై కూర్చొని, తగిన విధంగా స్నానం చేస్తూ ఉన్నట్లు చూశాడు.
రుక్మవేదినిభాస్తాస్తు చన్ద్రలేఖా ఇవామలాః। హుతాశనార్చిఃప్రతిమాః సర్వాస్తారా ఇవాద్భుతాః
ఆ స్త్రీలు అందరూ బంగారు వేదికల్లా మెరిసిపోతూ, చంద్రకాంతులా నిర్మలంగా, అగ్ని జ్వాలల వలె ప్రకాశవంతంగా, నక్షత్రాల్లా అద్భుతంగా కనిపించారు.
స తత్రతేన మనసా బభూవ క్షుభితేన్ద్రియః। పత్నీర్దృష్ట్వా ద్విజేన్ద్రాణాం వహ్నిః కామవశం యయౌ
అక్కడ ఆ అగ్ని దేవుని మనస్సు కలవరపడి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుల భార్యలను చూసి, కామవశానికి లోనయ్యాడు.
భూయః సంచిన్తయామాస న న్యాయ్యం క్షుభితో హ్యహమ్। సాధ్వ్యః పత్న్యో ద్విజేన్ద్రాణామకామా కామయామ్యహమ్
తనలోతాను ఇలా ఆలోచించాడు: 'నేను ఇంత కలవరంతో ఉన్నప్పుడు, స్వచ్ఛమైన ఆ ద్విజేంద్రుల సతీ స్త్రీలను కోరడం న్యాయమేమీ కాదు.'
నైతాః శక్యా మయా ద్రష్టుం స్ప్రష్టుం వాఽప్యనిమిత్తతః। గార్హపత్యం సమావిశ్య తస్మాత్పశ్యామ్యభీక్ష్ణశః
'వీళ్లను నేను కారణం లేకుండా చూడడం, తాకడం కూడా సరికాదు. అందుకే గార్హపత్యాగ్నిలో ప్రవేశిస్తూ వారిని మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ ఉంటాను.'
సంస్పృశన్నివ సర్వాస్తాః శిఖాభిః కాఞ్చనప్రభాః। పశ్యమానశ్చ ముముదే గార్హపత్యం సమాశ్రితః
తన బంగారు జ్వాలలతో వారందరినీ తాకినట్టు, చూస్తూ, గార్హపత్యాగ్నిలో ఉండి ఆనందించాడు.
నిరుధ్య తత్రసుచిరమేవం వహ్నిర్వనం గతః। మనస్తాసు వినిక్షిప్య కామయానో వరాఙ్గనాః
అక్కడ చాలా కాలం తనను తాను అదుపులో పెట్టుకుని, ఆ స్త్రీలపై మనస్సు నిలిపి, ఆ ఉత్తమ స్త్రీలను కోరుతూ అగ్ని దేవుడు అరణ్యానికి వెళ్ళాడు.
కామసంతప్తహృదయో దేహత్యాగే వినిశ్చితః। అలాభే బ్రాహ్మణస్త్రీణామగ్నిర్వనముపాగమత్
కామంతో హృదయం కాలిపోతూ, బ్రాహ్మణ స్త్రీలను పొందలేక, శరీరాన్ని వదిలేయాలని నిర్ణయించుకుని అగ్ని దేవుడు అరణ్యానికి ప్రవేశించాడు.