పతతా తు తదా కేశీ తేన శృఙ్గేణ తాడితః। హిత్వా కన్యాం మహాభాగాం ప్రాద్రవద్భృశపీడితః
ఆ పర్వతశిఖరం పడిపోతూ కేశిని తాకింది. అతడు బాగా బాధపడి, ఆ మహాభాగ్యవంతురాలైన యువతిని వదిలేసి, వేగంగా పారిపోయాడు.
అపయాతేఽసురే తస్మింస్తాం కన్యాం వాసవోఽబ్రవీత్। కాసి కస్యసి కించేహ కురుషే త్వం శుభాననే
ఆ అసురుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, వాసవుడు ఆ యువతిని అడిగాడు: నువ్వెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఇక్కడ ఏమి చేస్తున్నావు, సుందర ముఖవతీ?
అహం ప్రజాపతేః కన్యా దేవసేనేతి వుశ్రుతా। భగినీ మే దైత్యసేనా సా పూర్వం కోశినా హృతా
నేను ప్రజాపతికి కుమార్తె, దేవసేన అని ప్రసిద్ధి. నా అక్క దైత్యసేన, ఆమెను కేశి ముందుగా అపహరించాడు.
సహైవావాం భగిన్యౌ తు సఖీభిః సహ మానసమ్। ఆగచ్ఛావో విహారార్థమనుజ్ఞాప్య ప్రజాపతిమ్
మేమిద్దరూ అక్కచెల్లెళ్లు, స్నేహితులతో కలిసి, ప్రజాపతిని అనుమతి తీసుకుని, ఈ సరస్సు వద్ద విహరించడానికి వచ్చాము.
నిత్యం చావాం ప్రార్థయతే హర్తుం కేశీ మహాసురః। ఇచ్ఛత్యేనం దైత్యసేనా న చాహం పాకశాసన
అప్పటినుంచి మహాసురుడైన కేశి మమ్మల్ని ఎప్పుడూ అపహరించాలనే ప్రయత్నిస్తుంటాడు. దైత్యసేన అతన్ని కోరుతుంది, కానీ నేను మాత్రం కాదు, వృత్రాసురుని సంహారకుడా.
సా హృతాఽనేన భగవాన్ముక్తాఽహం త్వద్బలేన తు। త్వయా దేవేన్ద్ర నిర్దిష్టం పతిమిచ్ఛామి దుర్జయమ్
ఆమె అతనిచేత అపహరించబడింది ప్రభూ, కానీ నేను నీ బలంతో విముక్తురాలయ్యాను. దేవేంద్రా, నువ్వు చెప్పినట్లుగా, నాకు దుర్జయుడైన భర్త కావాలని కోరుకుంటున్నాను.
మమ మాతృష్వసేయీ త్వం మాతా దాక్షాయణీ మమ। ఆఖ్యాతుం త్వహమిచ్ఛామి స్వయమాత్మబలం త్వయా
నువ్వు నా మామగారి కుమారుడవు. నా తల్లి దక్ష కుమార్తె. నేను నా స్వంత బలాన్ని నీకు స్వయంగా చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను.
అబలాఽహం మహాబాహో పతిస్తు బలవాన్మమ। వరదానాత్పితుర్భావీ సురాసురనమస్కృతః
ఓ మహాబాహూ, నేను బలహీనురాలిని. కానీ నా తండ్రి వరప్రసాదంతో, దేవతలు మరియు అసురులు కూడా పూజించే మహాబలుడు నా భర్త అవుతాడు.
కీదృశం తు బలందేవి పత్యుస్తవ భవిష్యతి। ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం తవ వాక్యమనిన్దితే
దేవి, నీ భర్తకు ఎలా ఉన్న బలం ఉంటుందో నేను వినాలనుకుంటున్నాను. నీవు స్వయంగా చెప్పు, నిందలేని వాడివి.
దేవదానవయక్షాణాం కిన్నరోరగరక్షసామ్। జేతా యో దుష్టదైత్యానాం మహావీర్యో మహాబలః
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, కిన్నరులు, నాగులు, రాక్షసులను జయించే వాడు, దుష్ట దైత్యులను సంహరించే మహావీరుడు, మహాబలుడు—
యస్తు సర్వాణి భూతాని త్వయా సహ విజేష్యతి। స హి మే భవితా భర్తా బ్రహ్మణ్యః కీర్తివర్ధనః
నీవు తోడుగా ఉండగా, సమస్త భూతాలను జయించే వాడే నా భర్త అవుతాడు. అతడు బ్రహ్మవేత్త, కీర్తిని పెంచేవాడు.
ఇన్ద్రస్తస్యా వచః శ్రుత్వా దుఃఖితోఽచిన్తయద్భృశమ్। అస్యా దేవ్యాః పతిర్నాస్తి యాదృశం సంప్రభాషతే
ఆమె మాటలు విని, ఇంద్రుడు లోతుగా బాధపడి ఇలా ఆలోచించాడు: ఆమె చెప్పినట్లుగా ఉన్న భర్త ఈ దేవికి లేడు.
అథాపశ్యత్స ఉదయే భాస్కరం భాస్కరద్యుతిః। సోమం చైవ మహాభాగం ప్రవిశన్తం దివాకరమ్
ఆ ఉదయ వేళలో, ప్రకాశవంతమైన భాస్కరుని, అలాగే మహిమాన్వితుడైన సోముని, ఆ దివాకరుని లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నట్టుగా అతడు చూశాడు.
అమావాస్యాం ప్రవృత్తాయాం ముహూర్తే రౌద్ర ఏవ తు। దేవాసురం చ సంగ్రామం సోఽపశ్యదుదయే గిరౌ
అమావాస్య ప్రారంభమైనప్పుడు, ఉగ్రమైన సమయాన, ఆ పర్వతంపై ఉదయ సమయంలో దేవతలూ, అసురుల మధ్య యుద్ధాన్ని అతడు చూశాడు.
లోహితైశ్చ ఘనైర్యుక్తాం పూర్వాం సంధ్యాం శతక్రతుః। అపశ్యల్లోహితోదం చ మఘవాన్వరుణాలయమ్
ఇంద్రుడు, ఎర్రటి మేఘాలతో నిండిన తూర్పు సంధ్యను, అలాగే ఎర్రటి నీళ్ళతో ఉన్న వరుణుని నివాసమైన సముద్రాన్ని చూశాడు.
భృగుభిశ్చాఙ్గిరోభ్యశ్చ హుతం మన్త్రైః పృథగ్విధైః। హవ్యం గృహీత్వా వహ్నిం చ ప్రవిశన్తం దివాకరమ్
భృగువులు, అంగిరసులు వేర్వేరు మంత్రాలతో హోమం చేస్తూ, ఆ హవిని స్వీకరించిన అగ్నిని, సూర్యునిలోకి ప్రవేశిస్తున్నట్టు చూశాడు.
పర్వ చైవ చతుర్వింశం తదా సూర్యముపస్థితమ్। తథా సూర్యం వహ్నిగతం సోమం సూర్యగతం చ తమ్
ఆ ఇరవై నాలుగవ తిథినాడు సూర్యుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అగ్ని సూర్యునిలోకి, సోముడు కూడా సూర్యునిలోకి ప్రవేశించారు.
సమాలోక్యైకతామేవ శశినో భాస్కరస్య చ। సమవాయం తు తం రౌద్రం దృష్ట్వా శక్రోఽన్వచిన్తయత్
చంద్రుడు, సూర్యుడు ఒక్కటై కలిసిన దృశ్యాన్ని, ఆ ఉగ్రమైన సంయోగాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు లోతుగా ఆలోచించాడు.
సూర్యాచన్ద్రమసోర్ఘోరం దృశ్యతే పరివేషణమ్। ఏతస్మిన్నేవ రాత్ర్యన్తే మహద్యుద్ధం తు శంసతి
సూర్యుడు, చంద్రుడి చుట్టూ భయంకరమైన వలయము కనిపిస్తోంది. ఈ రాత్రి చివర్లో ఇది గొప్ప యుద్ధాన్ని సూచిస్తోంది.
సరిత్సిన్ధురపీయం తు ప్రత్యసృగ్వాహినీ భృశమ్। శృగాలినయగ్నివక్రా చ ప్రత్యాదిత్యం విరావిణీ
సింధు నది బలంగా వెనక్కి ప్రవహించింది. అగ్నిముఖం గల నక్క సూర్యుని వైపు గట్టిగా అరచింది.
ఏష రౌద్రశ్చసంఘాతో మహాన్యుక్తశ్చ తేజసా। సోమస్య వహ్నిసూర్యాభ్యామద్భుతోఽయం సమాగమః
ఇది ఉగ్రమైన, మహత్తరమైన, తేజస్సుతో కూడిన సంయోగం. సోముడు, అగ్ని, సూర్యుడు కలిసిన ఈ అద్భుతమైన సంఘటన.
జనయేద్యం సుతం సోమః సోఽస్యా దేవ్యాః పతిర్భవేత్। అథానేకైర్గుణైశ్చాగ్నిరగ్నిః సర్వాశ్చ దేవతాః
సోముడు ఒక కుమారుడిని కనుగొంటే, అతడు ఈ దేవతకు భర్తవుతాడు. అగ్ని అనేక గుణాలతో, ఇతర దేవతలతో కూడి—
ఏష చేఞ్జనయేద్గర్భం సోఽస్యా దేవ్యాః పతిర్భవేత్। ఏవం సంచిన్త్య భగవాన్బ్రహ్మలోకం తదా గతః
ఇతడు గర్భాన్ని కలిగిస్తే, అతడే ఈ దేవతకు భర్తవుతాడు. ఇలా ఆలోచిస్తూ, భగవంతుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు.
గృహీత్వా దేవసేనాం తాం వవన్దే స పితామహమ్। ఉవాచ చాస్యా దేవ్యాస్త్వం సాధు శూరం పతిం దిశా
దేవసేనను తీసుకుని, అతడు పితామహునికి నమస్కరించి, 'ఈ దేవతకు శూరుడైన మంచి భర్తను దయచేయండి' అని చెప్పాడు.
యథైతచ్చిన్తితంకార్యం త్వయా దానవసూదన। తథా స భవితా గర్భో బలవానురువిక్రమః
నీకు వచ్చిన ఆలోచన ప్రకారం, దానవ సంహారకా, ఆ గర్భం బలమైనవాడిగా, మహా పరాక్రమశాలిగా అవుతుంది.
స విష్యతి సేనానీస్త్వయా సహ శతక్రతో। అస్యా దేవ్యాః పతిశ్చైవ స భవిష్యతి వీర్యవాన్
శతక్రతువా! అతడు నీతో కలిసి సేనాధిపతిగా అవుతాడు. ఈ దేవతకు ధైర్యవంతుడైన భర్తగా కూడా ఉంటాడు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా నమస్తస్మై కృత్వాఽసౌ మహ కన్యయా। తత్రాభ్యగచ్ఛద్దేవేన్ద్రో యత్ర సప్తర్షయోఽభవన్
ఇది విని, నమస్కారం చేసి, ఆ మహా కన్యతో కలిసి, ఇంద్రుడు అక్కడికి వెళ్లాడు, అక్కడ సప్తర్షులు ఉన్నారు.
వసిష్ఠప్రముఖా ముఖ్యా విప్రేన్ద్రాః సుమహాప్రభాః। భాగార్థం తపసోపాత్తం తేషాం సోమం తథాఽధ్వరే
వశిష్ఠుడు ముందుండి, మహాప్రభావశాలులైన బ్రాహ్మణులు, యజ్ఞంలో తమ భాగం కోసం సోముని పొందారు.
పిపాసవో యయుర్దేవాః శతక్రతుపురోగమాః। ఇష్టిం కృత్వయతాన్యాయం సుసమిద్ధే హుతాశనే
ఇంద్రుడు ముందుండి, దాహంతో ఉన్న దేవతలు అక్కడికి వెళ్లి, బాగా వెలిగిన అగ్నిలో యాజ్ఞాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించారు.
జుహువుస్తే మహాత్మానో హవ్యం సర్వదివౌకసామ్। సమాహూతో హుతవహఃసోఽద్భుతః సూర్యమణ్డలాత్
ఆ మహాత్ములు, ఆకాశంలో నివసించే అందరికోసం హవిని సమర్పించారు. అప్పుడు, ఆశ్చర్యకరంగా, అగ్ని సూర్య మండలంనుంచి వచ్చాడు.