ఏతేషు యస్తు వర్తేత సమ్యగేవ ద్విజోత్తమ। భవేయురప్రయస్తేన పరిచీర్ణాస్తు నిత్యశః। గార్హస్థ్యే వర్తమానస్య ఏష ధర్మః సనాతనః
"ఈ ఐదుగురికి యథావిధిగా ప్రవర్తించినవాడు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా, ఎప్పుడూ వారికి మంచి సేవ చేసినవాడిగా పరిగణించబడతాడు. గృహస్థుడికి ఇదే శాశ్వత ధర్మం."
గురూ నివేద్య విప్రాయ తౌ మాతాపితరావుభౌ। పునరేవ స ధర్మాత్మా వ్యాధో బ్రాహ్మణమబ్రవీత్
తన తండ్రి తల్లిని బ్రాహ్మణునికి పరిచయం చేసి, ఆ ధర్మాత్ముడు అయిన వ్యాధుడు మళ్లీ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడాడు.
ప్రవృత్తచక్షుర్జాతోస్మి సంపశ్య తపసో బలమ్। యదర్థముక్తోసి తయా గచ్ఛ త్వం మిథిలామితి
"నిజమైన దృష్టి నాకు లభించింది. తపస్సు శక్తిని చూడు. నీకోసం చెప్పిన పని కోసం, నీవు మిథిలా నగరానికి వెళ్ళు."
పతిశుశ్రూషపరయా దాన్తయా సత్యశీలయా। మిథిలాయాం వసన్వ్యాధః స తే ధర్మాన్ప్రవక్ష్యతి
"మిథిలా నగరంలో భర్తను భక్తితో సేవించే, నియమంగా ఉండే, సత్యనిష్ఠురాలైన ఒకరు ఉన్నారు. వారు నీకు ధర్మాన్ని బోధిస్తారు."
పతివ్రతాయాః సత్యాయాః శీలాఢ్యాయా యతవ్రత। సంస్మృత్య వాక్యం ధర్మజ్ఞ గుణవానసి మే మతః
పతివ్రత, సత్యవంతి, మంచిపని చేసే, నియమంగా ఉండే ఆ భార్య మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, నీతిని బాగా తెలిసినవాడవు నీవు, నీవు నిజంగా మంచి గుణాలున్నవాడివని నేను భావిస్తున్నాను.
యత్తయా త్వం ద్విజశ్రేష్ఠ నియుక్తో మాం ప్రతి ప్రభో। దృష్టమేవ తయా సమ్యగేకపత్న్యా న సంశయః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, ప్రభూ! నువ్వు నాకు ఆమె గురించి చెప్పినది, ఏకపత్నిగా నిలిచిన ఆవిడ పూర్తిగా తెలుసుకుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త్వదనుగ్రహబుద్ధ్యా తు విప్రైతద్దర్శితం మయా। వాక్యం చ శృణు మే తాత యత్తే వక్ష్యే హితం ద్విజ
నీ దయతోనే నేను నీకు ఇది చూపించాను బ్రాహ్మణా. ఇప్పుడు నా మాట విను తాతా, నీకు మేలు కలిగే మాటను నేను చెబుతాను.
త్వయా న పూజితా మాతా పితా చ ద్విజసత్తమ। అనిసృష్టోసి నిష్క్రాన్తో గృహాత్తాభ్యామనినదిత
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, నువ్వు నీ తల్లి తండ్రులను గౌరవించలేదు. వాళ్ల అనుమతి లేకుండా ఇంటిని వదిలి వచ్చావు, వాళ్లు నిన్ను నిందించలేదు కూడా.
వేదోచ్చారణకార్యార్థమయుక్తం తత్త్వయా కృతమ్। తవ శోకేన వృద్ధౌ తావన్ధీభూతౌ తపస్వినౌ
నువ్వు వేద పఠనం, నీ కర్తవ్యం సరిగ్గా చేయలేదు. నీ కోసం బాధపడుతూ నీ తల్లిదండ్రులు వృద్ధులై, చూపు కోల్పోయారు.
తౌ ప్రసాదయితుం గచ్ఛ మా త్వాం ధర్మోఽత్యగాదయమ్। తపస్వీ త్వం మహాత్మా చ ధర్మే చ నిరతః సదా
వాళ్లను క్షమించమని అడిగి వెళ్ళు. నీతి నిన్ను వదిలిపెట్టకూడదు. నీవు తపస్సు చేసే వాడవు, గొప్ప మనిషివి, ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిమగ్నుడవు.
సర్వమేతదపార్థం తే క్షిప్రం తౌ సంప్రసాదయ। `తౌ ప్రసాద్య ద్విజశ్రేష్ఠ యచ్ఛ్రేయస్తదవాప్స్యసి
ఇవన్నీ నీకు వ్యర్థమే. త్వరగా వాళ్లను ప్రసన్నం చేయి. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, వాళ్లను సంతుష్టిపరిచిన తర్వాత నిజమైన మేలును పొందుతావు.
శ్రద్దధస్వ మమ బ్రహ్మన్నాన్యథా కర్తుమర్హసి। యమ్యతామద్యవిప్రర్షే శ్రేయస్తే కథయామ్యహమ్
నా మాట నమ్ము బ్రాహ్మణా, వేరేలా చేయకూడదు. ఈ రోజు నీకు మేలు కలిగేదే నేను చెబుతున్నాను, మునులలో శ్రేష్ఠుడవు.
యదేతదుక్తం భవతా సర్వం సత్యమసంశయమ్। ప్రీతోస్మి తవ భద్రం తే ధర్మాచారగుణాన్విత
నువ్వు చెప్పిన ప్రతీది పూర్తిగా నిజమే, ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీ ధర్మాచరణ గుణాలతో నేను సంతోషించాను, నీకు మంగళం కలగాలి.
దైవతప్రతిమో హి త్వం యస్త్వం ధర్మమనువ్రతః। పురాణం శాశ్వతం దివ్యం దుష్ప్రాపమకృతాత్మభిః
నీవు నిజంగా దేవతలతో సమానమైనవాడివి, ఎందుకంటే నీవు ధర్మానికి నిబద్ధుడవు. ఇది పురాతనమైనది, శాశ్వతమైనది, దివ్యమైనది, ఆత్మ నియంత్రణ లేనివారికి అందని విషయం.
మాతాపిత్రోః సకాశం హి గత్వాత్వం ద్విజసత్తమ। అతన్ద్రితః కురు క్షిప్రంమాతాపిత్రోర్హి పూజనమ్। అతః పరమహం ధర్మం నాన్యం పశ్యామి కంచన
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు నీ తల్లి తండ్రుల దగ్గరకు వెళ్లి, ఆలస్యం చేయకుండా, శ్రద్ధగా వాళ్లను గౌరవించు. దీనికంటే మించిన ధర్మం నాకు కనిపించదు.
ఇహాహమాగతో దిష్ట్యా దిష్ట్యా మే సంగతం త్వయా। ఈదృశా దుర్లభా లోకే నరా ధర్మప్రదర్శకాః
దైవకృపవల్ల నేను ఇక్కడికి వచ్చాను, అదృష్టవశాత్తు నిన్ను కలిశాను. ధర్మ మార్గాన్ని చూపే మనుషులు ఈ లోకంలో చాలా అరుదు.
ఏకోనరసహస్రేషు ధర్మవానవిద్యతే న వా। ప్రీతోస్మి తవసత్యేన భద్రం తే పురుషర్షభ
వెయ్యిమందిలో ఒకరు కూడా ధర్మవంతుడా, కాదా తెలియదు. నీ సత్యవంతతతో నేను సంతోషించాను, నీకు మంగళం కలగాలి, పురుషశ్రేష్ఠుడవు.
పతమానోఽద్యనరకే భవతాఽస్మి సముద్ధృతః। భవితవ్యమథైవం చ యద్దృష్టోసి మయాఽనఘ
ఈ రోజు నేను నరకంలో పడిపోతున్నప్పుడు నీవు నన్ను పైకి లేపావు. నిన్ను నేను చూడటం ఇదే విధంగా జరగాల్సిందే, పాపరహితుడవు.
రాజా యయాతిర్దౌహిత్రైః పతితస్తారితో యథా। సద్భిః పురుషశార్దూల తథాఽహం భవతా త్విహ
రాజు యయాతి తన మనవళ్లచేత పడిపోయి పైకి లాగించబడినట్లు, నీవు కూడా నన్ను ఇక్కడ రక్షించావు, పురుషశార్దూలా.
మాతాపితృభ్యాం శుశ్రూషాం కరిష్యే వచనాత్తవ। నాకృతాత్మా వేదయతి ధర్మాధర్మవినిశ్చయమ్
నీ మాట ప్రకారం నేను నా తల్లి తండ్రులకు సేవ చేస్తాను. తనను తాను జయించని వాడు ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని తేడా చేయలేడు.
దుర్జ్ఞేయః శాశ్వతో ధర్మః శూద్రయోనౌ హి వర్తతా। న త్వాం శూద్రమహం మన్యే భవితవ్యం హి కారణమ్
శాశ్వతమైన ధర్మాన్ని తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం, ముఖ్యంగా శూద్రుడిగా జన్మించినవాడికి. అయినా నిన్ను నేను శూద్రుడిగా భావించను, ఇది విధి వల్లే జరిగింది.
యేన కర్మవిశేషేణ ప్రాప్తేయం శూద్రతా త్వయా। ఏతామిచ్ఛామి విజ్ఞాతుం తత్త్వేన తవ శూద్రతామ్। కామయానస్ మే శంస సర్వం త్వం ప్రయతాత్మవాన్
ఏ కార్యం వల్ల నీవు శూద్రునిగా జన్మించావో, అది నిజంగా తెలుసుకోవాలని నాకు ఉంది. నీ శూద్ర జన్మ గురించి నాకు చెప్పు, నీవు నియమంగా ఉండే వాడివి, దయచేసి అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
అనతిక్రమణీయా వై బ్రాహ్మణా మే ద్విజోత్తమ। శృణు సర్వమిదం వృత్తం పూర్వదేహే మమానఘ
బ్రాహ్మణులను నేను ఎప్పుడూ అవమానించను, ద్విజోత్తమా. నా మునుపటి జన్మలో జరిగిన సంగతులన్నీ విను, పాపరహితుడా.
అహం హి బ్రాహ్మణః పూర్వమాసం ద్విజవరాత్మజః। వేదాధ్యాయీ సుకుశలో వేదాఙ్గానాం చ పారగః। ఆత్మదోషకృతైర్బ్రహ్మన్నవస్థామాప్తవానిమామ్
నాకు మునుపు బ్రాహ్మణుడిగా, గొప్ప ద్విజుని కుమారుడిగా జన్మించింది. నేను వేదాలను నేర్చుకున్నాను, వేదాంగాలలో నిపుణుడిని. కానీ నా తప్పుల వల్ల ఈ స్థితికి వచ్చాను, బ్రాహ్మణా.
కశ్చిద్రాజా మమ సఖా ధనుర్వేదపరాయణః। సంసర్గాద్ధనుషి శ్రేష్ఠస్తతోఽహమభవం ద్విజ
ఒక రాజు నాకు స్నేహితుడు, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు. అతని సాంగత్యంతో నేను కూడా విలువిద్యలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాను, ద్విజుడా.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు మృగయాం నిర్గతో నృపః। సహితో యోధముఖ్యైశ్ మన్త్రిభిశ్చ సుసంవృతః। తతోఽభ్యహన్మృగాంస్తత్ర సుబహూనాశ్రమం ప్రతి
అప్పట్లోనే ఆ రాజు, యోధులూ, మంత్రులూ కలిసి వేటకు బయలుదేరాడు. అశ్రమం దగ్గరికి వచ్చి అక్కడ ఎన్నో జంతువులను వధించాడు.
అథ క్షిప్తః శరో ఘోరో మయాపి ద్విజసత్తమ। తాడితశ్చ ఋషిస్తన శరేణానతపర్వణా
అప్పుడు నేను కూడా ఒక భయంకరమైన బాణాన్ని వదిలాను, ద్విజశ్రేష్ఠా. ఆ బాణంతో ఒక ఋషి గాయపడ్డాడు.
భూమౌ నిపతితో బ్రహ్మన్నువాచ ప్రతినాదయన్। నాపరాధ్యామ్యహం కించిత్కేన పాపమిదం కృతమ్
ఆ ఋషి నేలపై పడిపోయి, గొంతెత్తి ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. ఈ పాపం ఎవరు చేశారు?'
మన్వానస్తం మృగం చాహం సంప్రాప్తః సహసా మునిమ్। అపశ్యం తమృషిం విద్ధం శరేణానతపర్వణా। తముగ్రతపసం విప్రం నిష్టనన్తం మహీతలే
నేను దాన్ని జంతువే అనుకుని, అక్కడికి పరుగెత్తి వెళ్లాను. అక్కడ ఆ ఋషిని బాణంతో గాయపడి, భూమిపై నొప్పితో వణికిపోతూ చూశాను.
అకార్యకరణాచ్చాపి భృశం మే వ్యథితం మనః। అజానతా కృతమిదం మయేత్యహమథాబ్రువమ్
ఈ తప్పు వల్ల నా మనస్సు చాలా బాధపడింది. 'ఇది నాకు తెలియకుండానే జరిగింది' అని నేను చెప్పాను.